

D4362

།སངས་རྒྱས་གཙོའི་ཊཱི་ཀ་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཞང་ཡེ་ཤེས་སྡེས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།[]@། །ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བརྗེད་བྱང་བཞུགས། @##། །ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བརྗེད་བྱང་ཞེས་བྱ་བ། འཕགས་པའི་ཚོགས་ མ་ལུས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བརྗེད་བྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དང་བསྟན་བཅོས་དང་། ཤེས་རབ་འབུམ་དང་། ཡོ་ག་ཙཨཱརྱ་ལ་སོགས་པ་གཞུང་ཐ་དད་པ་མང་པོའི་ནང་ནས་དོན་འདུས་པའི་ཚིག་འཇེབས་འཇེབས་མདོ་ཙམ་བཏུས་ཏེ། ཆོས་མང་པོ་ཉན་ མི་ནུས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱིས་ཚེགས་ཆུང་ངུས་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་།རང་གི་ལུས་གཞིག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པའོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོ་ག་ཙཨཱརྱ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔའི་ནང་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་སྟོན་ཏོ། །གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་དང་ཟླུམ་པོ་དང་གྲུ་བཞི་དང་། སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་གཟུགས་དང་། ཉེ་བ་དང་། རིང་བ་དང་། བཟང་པོ་དང་། ངན་པ་ལ སོགས་པ་ཇི་ཙམ་དུ་གཟུགས་སུ་གདགས་པ་ཐམས་ཅད་དོ།།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ནི་མེ་དང་ཆུ་དང་ས་དང་རླུང་བཞིའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ནི་འབྱུང་བ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའམ། དེ་ལས་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། རྒྱུ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་རྣམས་ཏེ། མིག་ ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་།དབང་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གཟུགས་ནས་རེག་བྱའི་བར་དུ་ལྔ་སྟེ་བཅུ་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཏེ་བཅུ་གཅིག་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་ཕྱེ་ན་སྤྱིར་བཅོ་ལྔ་ཡོད་དོ། །གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བསྟན་དུ་ཡང་མེད་ལ་ཐོགས་པ་ཡང་མེད་པ་དང་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྟན་དུ་ཡང་ཡོད་ཅིང་ཐོགས་པ་དང ཡང་བཅས་པའོ།།མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་ནི་བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ནི་བསྟན་དུ་ཡང་མེད་ལ་ཐོགས་པ་ཡང་མེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཟུགས་དང་བསམ་གཏན་ བཞི་ལ།རྒྱུ་གཟུགས་ཅན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་སུ་གཞག་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། མྱོང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་གསུམ་ ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བདེ་བ་ནི་གང་འགགས་ན་ཕྲད་པར་འདོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལས་དབེན་ཞིང་བདེ་བ་བྱུང་ན་དེ་དང་བྲལ་བར་མི་འདོད་ལ་བྲལ་ན་ཡང་སླར་ཕྲད་པར་འདོད་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་གང་བྱུང་ན་བྲལ་བར་འདོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པ་ཞིག་བྱུང་ན།དེ་དང་འགྲོགས་པར་མི་འདོད་པས་ན་བྲལ་བར་འདོད་པའོ།

佛陀主尊广释疏由藏地译师张智军所造圆满。


法数记录目录。
法数记录目录者，顶礼一切圣众。关于所谓法数记录目录，是从经典、论著、般若十万颂、瑜伽师利等诸多不同论典中，摘取精要语句略加汇集，为使无法听闻众多法义之人以小功用了解经论义理，并为通达自身破坏之相而宣说。
所谓'色蕴是什么'等，是阐述瑜伽师利中所说的蕴、界、处之相。其中首先阐述五蕴中色蕴是什么之义。
所谓'任何色法，一切皆是四大种及四大种所造'，其中'任何色法，一切'是指长短、圆方、青黄等色，过去、未来、现在之色，近远、善恶等一切可施设为色法者。四大种即火、水、地、风四者。四大种为因者，是指从彼所生或由彼所成之义，即从彼因所生诸色：眼等五根，及彼等根境之色至触五境，共十种，无表色为第十一，四大种为四，总之色蕴分类共有十五种。
色有三种：可见有对色、不可见有对色、不可见无对色三种。其中四大种的颜色形状等相是可见且有对碍的。眼等五根及声、香、味、触是不可见而有对碍的。无表色是不可见且无对碍的，由于是表色和四禅所生，因色法为因而安立为色，色蕴即具有如是相。
受蕴是什么？三种感受，即乐受、苦受、不苦不乐受三种体验称为受。其中'乐受是灭时欲求相遇'是指身心安乐生起时不欲与之分离，若分离则欲求再遇。'苦受是生起时欲求分离'是指身心有害时不欲与之相处故欲求分离。

།སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་གང་བྱུང་ན་གཉི་གར་འདོད་པར་མི་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་ བྲལ་བར་འདོད་པ་ཡང་མེད།ལུས་དང་སེམས་ལ་ལྷག་པར་བདེ་ཞིང་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མེད་པས་ན་འགྲོགས་པའམ་ཕྲད་པར་འདོད་པ་ཡང་མེད་དེ། གཉི་གར་འདོད་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆུང་ ངུ་དང་།ཆེན་པོ་དང་། ཚད་མེད་པའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཡུལ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །མཚན་མར་འཛིན་པ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་མང་པོ་ལ་བྱའོ། །ཆུང་ངུ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ངན་པ་ལ་དམིགས་པའོ། ། ཆེན་པོ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས། བཞི་པ་མན་ཆད་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་དམིགས་པའོ། །ཚད་མེད་པ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་མན་ཆད་དེ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་པ་དང་གསུམ་མོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན།ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་ལས་གཞན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མང་པོ་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོར་བསྡུས་པ་ཀུན་ལ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་མོད་ཀྱི། འདི་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ།ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་གཉིས་གོང་དུ་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་བསྟན་པས་དེ་བཀོལ་བའི་ཕྱི་མ་རེག་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། དཔྱོད་པ་ལ་ཐུག་པའི་བར་དེ་དག་ལ་བྱའོ། །དེ་དག་ལས་ལྔ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདུ་བྱེད་སེམས་དང་ལྡན་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ སེམས་དང་མི་ལྡན་པ་བཅུ་བཞི་པོ་དེ་དག་རེ་རེ་ནས་སྟོན་ཏོ།།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་སྣང་ཞིང་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རེག་པ་ནི་གསུམ་འདུས་ནས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་གསུམ་འདུས་པ་ལས།ཡུལ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་དབང་པོ་ཡང་འགྱུར་བ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཅོད་ཅིང་ཚོར་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་སེམས་གཏོད་ཅིང་མངོན་ དུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པས་ན་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚོར་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་གཉི་ག་ མ་ཡིན་པ་གསུམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའོ།།འདུ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དོན་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་སོ་སོར་གསལ་བར་བྱེད་ཅིང་གཅོད་པའོ། །སེམས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ཉེས་པ་དང་གཉི་ག་མ་ཡིན་ པ་ལ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དགེ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ།ལས་མི་དགེ་བ་ནི་ཉེས་པ་ཞེས་བྱ། ལས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལས་དེ་གསུམ་ལ་སེམས་པས་སེམས་སློང་ཞིང་གཏོད་པ་ནི། དཔེར་ན་རྡོ་ཁབ་ལེན་གྱིས་ ཁབ་གཡོ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'既非痛苦也非快乐'，是指当其生起时，不会对两者产生欲求。由于对身心无害，故不欲远离；由于对身心无特别安乐利益，故不欲亲近或接触；所以说对两者都无欲求。
什么是想蕴？对境执取相有三种：小、大、无量。境是指色声等所缘之法。执取相是指对多种不同的色相形状差别而言。小是缘于欲界劣境。大是从初禅到第四禅以下，即缘于色界。无量是从空无边处到非想非非想以下，即缘于无色界，共三种。
什么是行蕴？除受想之外的心所法。由于从众多因缘和合而生，虽然色等诸蕴所摄一切都可称为行，但此处是指心所诸行，因为受想二者已在前面蕴中说明，故除此二者外，从触乃至寻为止的诸法。
其中，什么是五遍行？即宣说五十一个心所法和十四个心不相应行，逐一阐述。所谓遍行，意思是在善、不善、无记一切中显现运作。
触是三和合而决定，即境、根、识三者和合，根随顺境的乐等性质而变化，由识决定并生起感受，故称为触。
作意是心的趣入，即对所缘境专注而趣向，故称心的趣入。
受是感受善、不善、无记诸业异熟果报，即体验善、不善、无记业的乐、苦、不苦不乐三种果报。
想是分别识知诸义，即明辨分别五识所缘的种种差别。
思是令心造作功德、过失及非二者的意业，即善业称为功德，不善业称为过失，无记业称为非二者，思令心趣向这三种业，如磁石令针移动一样，使其趣入所缘境。

།ལྔ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདུན་པ་ནི་བསམ་པའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་པའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྟར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གནས་ཀུན་ལ་མི་འཇུག་གི་ རང་གི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉི་ཚེ་ལ་འཇུག་པས་ན།ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ནི་བསམ་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ། དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོན་དུ་གཉེར་ཞིང་བསྒྲུབ་པ་ནི་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེར་ འདུན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མོས་པ་ནི་ངེས་པའི་དངོས་པོ་དེ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངེས་པ་ནི་མོས་པའི་ཡུལ་ཉི་ཚེ་ལ་བྱ་སྟེ། མ་མོས་པའི་ཡུལ་གཞན་ལ་མི་བྱའོ། །དེ་ཡང་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་དཔྱད་དེ། མདོ་སྡེ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུང་ལ་ཡིད་ཆེས་ ཤིང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ནི་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་མ་ཡིན་གྱི། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་ལ་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དྲན་པ་ནི་འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་མ་བརྗེད་པ་སྟེ་སེམས་ཀྱིས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སྔོན་འཕྲད་ཅིང་ཉམས་སུ་མྱོང་སྟེ་འགྲོགས་འགྲོགས་པ་ན།འདྲིས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདྲིས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་མ་བརྗེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་ང་འདྲ་བར་གསལ་བར་དྲན་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བརྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་སེམས་ རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྟག་པའི་དངོས་པོ་ནི་མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་པའི་དོན་ཉིད་དམ་བདེན་པ་བཞི་ལ་གཅིག་ཅིང་ཡང་བཞི་བཞི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ།།སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་དཔེར་ན་སྐུད་པའི་སྣ་བསྒྲིམས་ཏེ་ཁབ་ཀྱི་མིག་ཏུ་གཞུག་པ་དང་འདྲ་བར་བསྒོམ་པའི་ཡུལ་ལ་སེམས་ གཞན་དུ་མི་གཡེང་བར་གཏོད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཤེས་རབ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། རིགས་པ་དང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་དང་གཞན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཉན་པ་དང་བསམས་པ་ དང་བསྒོམས་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ།དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་རིགས་པས་བསྐྱེད་པའོ། །མུ་སྟེགས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གཉིས་ཀས་མ་བསྟན་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་ཤེས་ཉེན་ཆེ་བ་ནི་གཞན་པ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་ཉིད་ལ་སྟེ། རིགས་པའི་ཤེས་པས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་འགག་མེད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ས་སྲ་བ་དང་ཆུ་གཤེར་བ་ལ་སོགས་ པའི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་གཏན་ལ་འབེབས་སོ།།རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པས་ནི་བདག་མེད་པ་བདག་ཡོད་པར་བརྟགས་ཤིང་བསྒོམས་ཏེ་རྭ་སྐྱེས་པར་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་བསླབས་པར་རང་བཞིན་གྱིས་བློ་རྣོ་ཞིང་ལས་སུ་བྱ་བ་ དང་།ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅུ་གཅིག་དགེ་བ་གང་ཞེ་ན། དད་པ་ནི་ལས་དང་། འབྲས་བུ་དང་། བདེན་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། སེམས་དང་བའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ལས་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་ལས་དེས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའོ།

五种各别决定境界是什么呢？所谓欲是对思维事物的希求，不像遍行心所那样遍于善、不善、无记诸处，而是唯独趣入自己的境界，故称为各别决定境界。凡是成为根识境界的任何事物，称为思维事物。为了现前实现而追求成办，称为希求，因为是欲求之故。
所谓胜解是如实决定地执持所决定的事物，决定唯独是胜解的境界，而非非胜解的其他境界。通过现量和比量观察，对经论教证深信无疑，称为决定。或者，执持诸法自相和共相非是常乐，而是无常等，称为决定。
所谓念是不忘失熟悉的事物，即心的明显表述，所谓熟悉是指先前遇见并经历过而相互熟识。不忘失如是熟悉的事物，譬如说话时如我般清晰忆念，称为心的明显表述。
所谓三摩地是对所观察事物的专一心性，所观察事物是指未生未起的义理或四谛，应当了知一一皆有四种。心一境性譬如收紧线头穿入针眼一般，心不散乱地专注于修行境界，称为专注三摩地。
所谓慧是对彼等的择别，由正理、非理所生及其他。慧有三种：闻所生慧、思所生慧、修所生慧。趣入佛教者是由正理所生。趣入外道者是由非理所生。不依彼二者而自然易知者称为其他。
所谓对彼等的择别是指对前述三摩地的境界，以正理智慧抉择诸法自相共相，胜义中无生灭，世俗中地坚性、水湿性等相无误地确定。以非理智慧则是观想无我为有我，如见生角等。其他智慧是指不需他人教导而自然聪慧，善于一切事业及言说等。
十一种善是什么呢？所谓信是对业、果、谛、三宝深信及心净。业即善、不善、无记。果即由彼业所生，即乐、苦、非二者。

།བདེན་པ་ནི་བཞི་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ། དེ་དག་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་པའོ། །དཀོན་མཆོག་ནི གསུམ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ནི་མཁྱེན་པ་དང་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་ཞུགས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་རིག་ནས་སེམས་དང་བ་ནི་དད་ པ་ཞེས་བྱའོ།།ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ནི་བདག་གམ་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་འཛེམ་པའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། བདག་ནི་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་ལྟ་བུ་རིགས་བཙུན་པའི་ཚུལ་འཛིན་པ་ཡིན་གྱི་ལས་ངན་པ་བྱ་བར་མི་འོས་པ་འདི་དག་ནི་བདག་གིས་བྱ་བའི་ཆ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་མི་བྱེད་ པ་ནི་བདག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་ལས་ངན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ན་དེའི་འབྲས་བུ་ངན་སོང་རྒྱུད་གསུམ་དུ་ལྟུང་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་སུ་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་མི་བྱེད་པའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་ཚིག་ཏུ་གླེང་ཞིང་བརྗོད་དུ་མི་བཟོད་ དེ་སྨྲ་བར་ཡང་མི་འོས་ཤིང་སྨད་པའི་གནས་ཏེ།དེ་ལྟ་བུས་འཇིགས་པ་ནི་འཛེམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཁྲེལ་ཡོད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་འཛེམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱ་བའི་ཆ་མ་ཡིན་པ་འདི་དག་བྱས་ན་གཞན་གྱིས་སྨད་ཅིང་ དཔྱས་ཏེ་སྐྱོན་དུ་གྲགས་ན་མ་ལེགས་སོ་སྙམ་དུ་དེ་འཇིགས་ཤིང་མི་བྱེད་པ་ནི་འཛེམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།མ་ཆགས་པ་ནི་ཆགས་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། ཡིད་འབྱུང་ཞིང་མི་ལེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ནི་འདོད་ཆགས་ དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་མི་གཙང་བ་དང་བྱམས་པ་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྟེ་རིམ་བཞིན་དུ་རེ་རེར་སྦྱར་རོ། །ཡིད་འབྱུང་ཞིང་མི་ལེན་པ་ནི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དེ་དག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་གནས་པའི་མཐའ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་ བསྔལ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ཞིང་འཕེལ་བར་རིག་ནས་སྤོང་ཞིང་དེ་ལ་མི་འཇུག་པའོ།།ཞེ་སྡང་མེད་པ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོ་སྟེ། བྱམས་པའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཞེ་སྡང་གི་ཡུལ་ནི་དགྲ་དང་དུག་དང་མཚོན་ཆ་དག་སྟེ། དེ་དག་གཞིག་པ་དང་ཕུང་བ་དང་བརླག་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་ནི་ཞེ་སྡང་ཞེས་ བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་ཡང་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅེས་པ་དང་འདྲ་བར་བྱམས་པའི་སེམས་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཞེ་སྡང་མི་འབྱུང་བས་ན་གཉེན་པོ་སྟེ་བྱམས་པ་ལ་ཞེ་སྡང་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཏི་མུག་མེད་པ་ ནི་གཏི་མུག་གི་གཉེན་པོ་སྟེ།ཡང་དག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་དང་གང་ཟག་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་ཞིང་། རྟག་སྐྱིད་ང་གཙང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་རབ་བརྩོན་འགྲུས་དང་ ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་འགྲོགས་པ་དེས་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤངས་ཏེ།སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་ལེ་ལོའི་གཉེན་པོ་སྟེ། དགེ་བ་ལ་སེམས་ མངོན་པར་སྤྲོ་བའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།ལེ་ལོ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དམན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། སྙོམ་ལས་སོ།

四谛即是苦谛、集谛、灭谛、道谛，对此深信不疑即是信。三宝即是：佛陀是具足智慧和断除圆满者。法是能从一切苦中解脱之道。僧伽是断除烦恼的修行者，是福田。了知他们的功德而生起净信，即是信。
知耻即是依据自身或法而远离过失。所谓依据自身，即是想到'我是如同沙门或婆罗门般高贵种姓之人，不应做这些恶业，这些不是我应做之事'而不去做。
依据法而言，即是想到'若造作恶业、罪业、不善业，其果报将堕入三恶道，遭受种种痛苦，这是不应该的'而不去做。过失即是不堪言说，不应诉说，应受呵责之事，对此心生畏惧即是知耻。
有惭即是依据世间而远离过失，即是想到'我若造作杀生等业，这些不是我应做之事，若做了这些事，将被他人呵责、嘲笑、诽谤，这是不好的'，因畏惧此而不去做，即是惭。
无贪即是贪的对治，是厌离而不取著。贪著的对象是身体和受用。其对治即是贪、嗔、痴三毒的对治：不净观、慈心和缘起，依次对应。
厌离而不取著即是了知身体和受用会导致生、老、病、死等种种痛苦的增长，因而舍弃而不趣入。
无嗔即是嗔恚的对治，是慈心。嗔恚的对象是敌人、毒药和武器等，想要摧毁、损害、毁灭它们即是嗔恚。不起如此的意乐和加行即是对治。此处是对一切众生如同爱护独子般生起慈心，因此不生嗔恚，故称无嗔即是慈心的对治。
无痴即是愚痴的对治，是如实观察真实。对诸法执著法和人我实有，颠倒执著为常、乐、我、净即是分别。其对治即是不颠倒的智慧伴随精进和禅定，以此断除执著法和补特伽罗等为实有的颠倒，了知空性和无我等，即是如实观察真实。
精进即是懈怠的对治，是对善法生起欢喜心。懈怠有二种：趣向低劣和懒惰。

།དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་དག་ནི་འབད་པ་ཆེན་པོས་བརྩོན་པར་བྱེད་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་མ་ཡིན་གྱི། དམན་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལེ་ལོ་ ཞེས་བྱའོ།།ཉལ་བ་དང་འཕྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྙོམ་ལས་ཀྱི་ལེ་ལོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཉན་པ་དང་སེམས་ཤིང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ནི་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ནས་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་ཏེ། དགེ་བའི་ཕྱོགས་གང་ཅི་བསྒྲུབ་ཀྱང་སྲོག་ དང་ལུས་ལ་མི་ལྟ་ཞིང་བར་ཆད་མེད་པར་འབད་པ་ནི་དགེ་བ་ལ་སྤྲོ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ།།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཉེན་པོ་སྟེ། ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ལུས་ཉལ་ཞིང་འཕྲེས་པར་འདོད་པ་དང་། ཚགས་ཚིགས་མི་བདེ་ཞིང་སྙོམ་པ་དང་། སེམས་ཞུམ་རྒོད་དང་བྱིང་རྨུགས་ཀྱི་དབང་དུ་སོང་སྟེ་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་འཁོར་བ་དང་ངན་སོང་གི་གནས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ནི་ལུས་ངལ་ཞིང་སྙོམ་པ་དང་སྐྱོ་ཞིང་དུབ་པ་མེད་པར་ཡང་ཞིང་བདེ་བ་དང་ཞུམ་རྒོད་དང་བྱིང་རྒོད མེད་དེ་གསལ་ཞིང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འདུག་པ་སྟེ།ལུས་དང་སེམས་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ནི་ལས་སུ་རུང་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བག་ཡོད་པ་ནི་བག་མེད་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། མ་ཆགས་པ་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བར་དེ་དག་ལ་གནས་ནས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྤོང་ཞིང་དེའི་གཉེན་པོ་དགེ་ བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།བག་ཡོད་པ་ནི་འདོད་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་མི་སྡང་བ་དང་། གཏི་མི་མུག་པ་གསུམ་གྱིས་རྒྱུ་བྱས་ཤིང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་གནས་བཅས་ནས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་ཡན་དུ་མི་གཏོང་ཞིང་ཕྱིར་ཟློག་པ་ནི་མི་དགེ་བ་སྤོང་བའོ། ། དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པ་དང་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་དགེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བ་དེ་དག་ནི་གཉེན་པོ་སྟེ་དེ་ལ་སེམས་ཀྱིས་ཡང་ཡང་དུ་འདྲིས་པར་བྱེད་པ་ནི་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་མ་ཆགས་པ་ནས་བརྩོན འགྲུས་ཀྱི་བར་དེ་དག་ཉིད་ལ་གནས་ཤིང་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་།སེམས་རྣལ་དུ་འདུག་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡང་ཐོབ་པ་སྟེ། གང་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་བསལ་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མེད་པར་གནས་པའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། བཏང་སྙོམས་རྣམ་ པ་གསུམ་ལས་འདིར་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་ཏེ།དེ་ཡང་གོང་མ་བཞིན་དུ་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གནས་ཏེ། དེ་ལ་གནས་ནས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཐོག་མ་དང་བར་མ་དང་། ཐ་མ་གསུམ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་ཐོག་ མར་ཞུམ་རྒོད་མེད་པ་རྙེད་མ་ཐག་པ་ནི་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ནས་ཞུམ་རྒོད་དེ་ཕྱིར་འབྱུང་དུ་དོགས་བཞིན་དུ་གནས་པ་ནི་སེམས་རྣལ་དུ་འདུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་ཡུན་རིང་དུ་བསྒོམས་ཏེ་གོམས་ནས་ཞུམ་རྒོད་མི་འབྱུང་ཞིང་དོགས་པ་མེད་པར་གནས་པ་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སེམས་སྐྱེ་མི་སྲིད་དེ། དེ་མི་འབྱུང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བསལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་སེམས་དག་པར་བསམ་གཏན་ལ་གནས་ན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གནས་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། ། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ནི་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་གཉེན་པོ་སྟེ་སྙིང་རྗེ་བའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གསོད་སྒྱུགས་དང་རྡེག་འཚོག་ལ་སོགས་པ་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པ་རྣམ་པར་འཚེ་བའོ།

对于杀生等不善业的行为者，即使以大精进努力，也不是真正的精进，而是称为'趣向低劣的懈怠'。睡眠和懒散等是称为'懈怠放逸的懈怠'，其特征是不听闻佛法、思维和修行等。
其对治是从听闻、思维乃至地道和波罗蜜多等，无论修习何种善法，都不顾惜生命和身体，无间断地精进，这就是对善法欢喜的精进。
轻安是粗重的对治，所谓身心堪能，身体想要睡眠和懒散，关节不适而疲倦，心陷入昏沉掉举而不堪能，这称为粗重，因为由此会趋向轮回和恶趣。
其对治是身体虽疲惫却无倦怠和疲乏，轻盈安乐，无有昏沉掉举，明净专注而安住，身心如此状态称为堪能和轻安。
正知是放逸的对治，从无贪至精进，安住于这些法中，断除不善法并修习其对治善法。
正知是以无贪、无嗔、无痴三者为因，安住于精进中，不放任心于不善法而加以遮止，这是断除不善法。
修习善法是指从胜解行道和初地等世间善法，以及出世间善法，这些都是对治，心对此反复熟习称为修习。
舍是从无贪至精进中安住，获得心平等性、心正直性和心任运性，即已断除烦恼法而安住于无烦恼中。
在三种舍中，这里是指行舍，同样如前，无贪等三者是舍的因。精进是舍的所依，依此而生起初、中、后三种舍。
其中，初得无昏沉掉举时称为心平等性。之后虽仍担心昏沉掉举会再生起而安住，称为心正直性。之后长期修习熟练，昏沉掉举不生且无所顾虑而安住，称为任运性。
获得如此舍性的补特伽罗不可能生起贪等心，这种不生起称为断除烦恼，如是清净心安住于禅定中，无烦恼而安住即是此义。
不害是害的对治，即悲心。杀戮、殴打等各种伤害是害。

།དེའི་གཉེན་པོ་ནི་སྙིང་རྗེ་སྟེ། དེ་ཡོད་ན་བདག་གི་སྲོག་ལུས་ཀྱང་ཕངས་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར གཏོང་ན།གནོད་པ་མི་བྱ་བ་ལྟ་ཅི་ཞིག་སྨོས་ཏེ་སེམས་ཅན་ལ་ཐོ་མི་འཚམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །འདོད་ཆགས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ ལྔ་རྣམས་ལ་ཞེན་པ་དང་ལྷག་པར་ཆགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནས། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བར་དུ་ལྔ་ནི་རྒྱུ་འདོད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་།།བརྟུལ་ཞུགས་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞི་ལས་བྱུང་བས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་བཏགས་ཏེ། དཔེར་ན་རྩཝ་ལས་བྱུང་བའི་མེ་ལ་རྩཝའི་མེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲའོ། །ཕུང་པོ་དེ་ལ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་དེ་དང་འབྲལ་མི་ཕོད་པ་ནི་ཞེན་པའོ། །ཚེ་རབས་ གཞན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལེན་པར་འདོད་པ་ནི་ལྷག་པར་ཆགས་པ་སྟེ།དཔེར་ན་གོས་ལ་སྣུམ་ཞེན་ན་དབྱུང་དཀའ་བ་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་དང་རང་གི་ཕུང་པོ་ལ་ཆགས་པ་དེ་ཡང་ཉེན་པ་དང་སེམས་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་འབད་པ་ཆེན་པོས་ཀྱང་བྲལ་ཞིང་སྤང་བར་དཀའ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་པོ་རྣམས་ལ་རྡེག་ཅིང་གསད་པ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་བྱ་བར་སེམས་པ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་རྩུབ་ཅིང་མནར་སེམས་དང་ལྡན་པས་རྟག་ཏུ་སྡུག་ བསྔལ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ལ་མི་རེག་པའོ།།ང་རྒྱལ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བདུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་བདུན་ནི། བདུན་ཆར་ཡང་རང་གི་ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་བལྟས་ནས་གཞན་དག་པས་བདག་ཁྱད་ཞུགས་སོ་སྙམ་ནས་གུས་པ་མེད་ཅིང་ཀུན་ལ་ འགྱིང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེའི་བྱེ་བྲག་ལ་ང་རྒྱལ་ནི་ཉམས་རྩལ་དང་བྱད་གཟུགས་དང་། རུས་རིགས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་བདག་ཆེ་བ་ཡང་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ཉིད་ལ་བདག་ནི་ཐ་གིས་ཆེའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །ཆེ་བའི་ང་རྒྱལ་ནི་བདག་ དང་ཕ་རོལ་ནོར་ལ་སོགས་པ་ཀུན་མཚུངས་ཤིང་འདྲ་བར་ཡིན་ན་དེ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་སྣ་འགའ་ཞིག་གིས་ནི་བདག་ཆེའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ།།ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་ནི། །བདག་རུས་རིགས་ལ་སོགས་པ་གཞན་པས་ཆུང་བ་ཡིན་ཡང་གཞན་པས་བདག་ཆེའོ་སྙམ་ དུ་སེམས་པའོ།།ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་དངོས་པོ་མེད་པར་བདག་དང་བདག་གིར་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་རློམ་ཞིང་ཁེངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ནི། འཕགས་པའི་གོ་འཕང་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ ཁྱད་པར་དག་བདག་གིས་མ་ཐོབ་པར་ཡང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡོད་པའི་རྗེས་སུ་བདག་ནི་འཕགས་པའི་ས་ཐོབ་པོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ།།ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ནི། བདག་དང་ཕ་རོལ་གཉིས་འབན་ཆད་པས་ཕ་རོལ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་མི་འཛིན་གྱི་བདག་དང་ཅུང་ ཟད་ཅིག་ཆེ་ཆུང་ཡོད་དུ་ཟད་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ།།ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་བདག་སྐྱོན་སྣ་ཚོགས་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་ཡིན་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཀུན་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་ཤིང་འགྱིང་བའོ།

其对治是慈悲，若有慈悲，则连自己的生命身体也可以无惜地为众生而舍，更何况说不作损害，因为不会伤害众生。
若问六种烦恼是什么，即是贪欲、嗔恚、我慢、无明、见、疑。
贪欲是对五取蕴的执著和贪恋。即是对有漏的色蕴乃至受、想、行、识等有漏五蕴，因为从欲取、见取、戒禁取、我语取四种执取而生，故称为取蕴，如同从草木生火称为草木火一样。
对这些蕴在现在时不愿分离是执著。希望在其他生世获得五蕴是贪恋，就像衣服沾上油脂难以清除一样，对五欲功德和自身五蕴的贪著，即使以思维、修习等巨大努力也难以分离和断除。
嗔恚是对众生的恼害之心，即是对敌人等他方想要打击、杀害等各种伤害，因为本性粗暴且具有恼害心，故常处痛苦而不得安乐。
若问我慢是什么，有七种。七种我慢都是对自身五蕴视为我和我所，认为自己胜过他人而不恭敬且对一切傲慢的特征。
其差别中，我慢是对于体力、容貌、种姓、受用等较小的方面，虽然自己确实较大，却认为'我是最大的'。
大我慢是当自己与他人在财富等方面相同平等时，认为自己在戒律等某些方面胜过他人。
慢过慢是虽然自己在种姓等方面不如他人，却认为自己胜过他人。
我慢是对取蕴虽无我和我所的实体，却认为有我和我所的实体而心生骄慢。
增上慢是虽未获得圣者果位和禅定的殊胜境界，但因心稍有调柔就认为自己已得圣者果位。
下劣慢是自己与他人相比较时，他人确实更胜，却不承认而认为仅有些微差别。
邪慢是自己虽具各种过失，毫无功德，却认为具足戒律等一切功德而心生骄慢。

།མ་རིག་པ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་ བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་རྣམས་མི་ཤེས་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། ཀུན་དུ་བརྟགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའོ། །བདེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ དང་།ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་བཞིའོ། །དཀོན་མཆོག་ནི་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ཏེ། དེ་གསུམ་མོ། །དེ་དག་ལ་ཡོན་ཏན་མེད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པར་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པའོ། །རང་བཞིན་གྱི་དེ་དག་ཡོད་པའམ་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་མི་ ཤེས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པའོ།།གཞན་གྱི་ལོག་པ་ནོར་བར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དག་མི་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྟ་བ་ལྔ་ལས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་ཅིང་རྫས་མང་པོ་དུ་མ་བསགས་པའི་ཚོགས་ ཡིན་ཏེ།བདག་དང་བདག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ། བདག་དང་བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་བར་རྟོག་པའོ། །མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་གཉིས་སུ་ལྟ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་སྦྲུལ་པགས་པ་བརྗེས་པ་ལྟ་བུར་འདོད་པ་དང་། ཤིང་ཟད་ན་མེ་ཤི་བ་བཞིན་དུ་གཏན་མེད་པར་འདོད་ པའོ།།ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་སྐུར་བ་འདེབས་པ་སྟེ། ལས་དང་། འབྲས་བུ་དང་། བདེན་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་དང་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་ཕ་རོལ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའོ། །ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་ལྟ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། ལྟ་བ་དེའི་གནས་ ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་འདི་ཁོ་ན་བཟང་ངོ་ཞེས་དམ་པ་དང་གཙོ་བོར་འཛིན་ཏེ་འདི་ལས་ལྷག་པ་གཞན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཉེས་པ་ལུས་དང་ངག་ལས་བྱུང་བ་བདུན་སྤངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཁྱི་དང་བ་ ལང་གི་བརྟུལ་ཞུགས་སམ།སྐྲ་འབལ་ཞིང་འདྲེག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བྱས་བས་གྲོལ་བ་དང་ཐར་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གང་ཡིད་གཉིས་ཟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་། བདེན་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་རྣམས་ཡོད་ པ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན།ཡོད་ན་ཡང་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་བློ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཞིང་ངེས་པ་མ་རྙེད་དེ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མི་འཇུག་པའོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུ་གང་ཞེ་ན། ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། འཆབ་པ་དང་། འཚིག་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་ཉི་ཤུའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འོག་ནས་རིམ་བཞིན་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཁྲོ་བ་ནི་འཕྲལ་དུ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་གནས་ཏེ། གང་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགྲ་ལ་སོགས་པ་ཁྲོ་བའི་ཡུལ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་མི་བྱའི། ད་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་མ རུང་བ་དང་།གནོད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་ཁྲོ་བ་དང་མནར་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །ཁོན་དུ་འཛིན་པ་ནི་མདུད་པར་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་གཉེན་ལ་སོགས་པ་རང་གི་འཁོར་རྣམས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་དགྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནམ་ཞིག་ན་གནོད་པ་མ་བྱས་པར་མི་ བཏང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ།

无明是不知业和果报、真谛和三宝等。这又分为俱生和遍计所执。其中业是善、不善和无记。果报是乐、苦和非苦非乐。真谛是苦谛、集谛、灭谛和道谛四谛。三宝是佛、法、僧三者。对于这些不知其有功德或具功德者即是无明。
自然而然不知这些存在或具功德者是俱生无明。由于他人错误引导而不知这些是遍计所执无明。
在五见中，萨迦耶见是：对于五蕴每一刹那都在毁灭且由众多实质积聚而成的，在无我和我所的情况下，妄执有我和我所。边执见是常见和断见二者，即如蛇蜕皮般认为常存，或如柴尽火灭般认为完全断灭。
邪见是诽谤，即说无业果、真谛、三宝、此世他世等一切。见取见是对前述三种见及见之所依身蕴执为最胜，认为此为殊胜和主要，认为无有超过此者。
戒禁取见是认为仅以断除身语七种过失的戒律，或以狗牛等禁行，或拔发剃发等行为便能解脱获得解脱。
疑是对真谛等犹豫不决，即对业果、真谛、三宝等是否存在，若存在是否具功德而心生二念，未得定解而不趣入善法。
二十种随烦恼是什么？即忿、恨、覆、恼、嫉、悭、诳、谄、骄、害、无惭、无愧、昏沉、掉举、不信、懈怠、放逸、忘念、散乱、不正知二十种，下文将依次解释。
其中忿是对当下造害者而住，即心中生起损恼心。对于过去未来隐蔽的怨敌等忿怒对境不起，而是对现前显现者想要伤害损恼，这称为忿或损恼心。
恨是执持怨结，即对伤害自己和亲友等自方眷属的敌人等想着终有一日不报复不罢休。

།འཆབ་པ་ནི་བདག་གི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མཁྱུད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱ་བར་མི་འོས་པ་རྣམས་བྱས་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ལས་འདི་དག་བྱས་པས་ཉེས་ཀྱིས་ཉེས་དམིགས་འདི་དག་ཤོགས་ ཤིག་ཅེས་བྱས་ན་ང་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེས་འཆགས་སུ་མི་བཏུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཚིག་པ་ནི་ཚིག་བརླང་པོས་ཞེར་འདེབས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སྐྱོན་དང་མཚང་འདྲུ་ཞིང་གཏུམ་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་ཚིག་བརླང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་གཞན་གྱི་ཞེ་གཅོད་པས་ན་ཞེར་འདེབས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།ཕྲག་དོག་ནི་གཞན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སེམས་ཁོང་ནས་འཁྲུགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་གྱི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་། ཐོས་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དག་མཐོང་ནས་དེ་དག་ལ་ཆགས་པའི་དབང་གིས་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་ཞིང་སེམས་མི་བཟོད་ པ་དང་ཕྲག་དོག་ཅེས་བྱའོ།།སེར་སྣ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་སྟེ་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བས་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་ཆགས་ཤིང་གཏོང་མི་ཕོད་པ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་དང་ཕོངས་པ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་དང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་མི་ནུས་པ་ ནི་སྦྱིན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ།ཡོ་བྱད་མི་མཁོ་བ་ངན་ངོན་ཀུན་ཀྱང་བསྡུས་ཏེ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྒྱུ་ནི་གཞན་སླུ་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁེ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། རྙེད་པ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་མེད་པར་ཡང་ཡོན་ ཏན་ཅན་ལྟར་ཚུལ་འཆོས་ཤིང་མིག་སྒྱུ་བྱེད་པའོ།།གཡོ་ནི་བདག་གིས་ཉེས་པ་བཅབ་པའི་ཐབས་བཟུང་སྟེ་སེམས་གྱ་གྱུ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་འཆོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་སྐྱོན་དེ་གཞན་གྱིས་ངོས་ཟིན་དུ་དོགས་ནས་གཏམ་རླུང་ལ་བསྐུར་ཞིང་ ཚིག་དང་དོན་གཉི་ག་བརྒྱུད་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཉེས་པ་བཅབ་པའི་ཐབས་གྱ་གྱུ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱགས་པ་ནི་བདག་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཆགས་པའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རུས་རིགས་དང་། ཤེས་ཉེན་དང་། ལོངས་ སྤྱོད་དང་།ཉམས་རྩལ་དང་། བྱད་བཞིན་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །དེ་ལ་ཆགས་པའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་བདོག་པའི་རྒྱུས་ཉམས་བདེ་ཞིང་སེམས་དགའ་བའོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་ཡེང་ཡེང་པོར་གྱུར་ནས་འདི་ དག་ཁོ་ནས་ཆོག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་དགེ་བའི་ཕྱོགས་གཞན་མི་བྱེད་པ་སྟེ་རྒྱགས་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ལ་བྱའོ།།རྣམ་པར་འཚེ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་སྙིང་བརྩེ་བ་མེད་པའི་རྒྱུས་ཐལ་ལྕག་དང་ཁུ་ཚུར་ལ་སོགས་པས་ བརྡེག་ཅིང་འཆིང་བ་དང་།ནན་དབང་ལ་སོགས་པ་ནན་ཏུར་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པ་ནི་ཐོ་འཚམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་བདག་ལ་མི་མཛེམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ཤས་ཆེ་བས་དེའི་དབང་དུ་སོང་བ་ནི་ངོ་ཚ་མེད་པའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་སོ།།བདག་ལ་མི་མཛེས་པ་ནི་བདག་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་དགེ་སྦྱོང་ཡིན་པས། འདི་ལྟ་བུའི་ལས་བྱེད་པ་ནི་བདག་གི་ཆ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་མེད་པར་སྡིག་པའི་ལས་ལ་འཇུག་པའོ།

隐藏过失是指掩盖自己的罪过。所谓罪过，是指不应该做的恶业和不善业，这些被称为过失。若善知识说：'你做了这些不该做的事情，会有这些过患，应该忏悔'，却说'我没有过错'，这是不应该隐藏的。
恼怒是指用粗暴的语言伤害他人。所谓粗暴语言，是指揭露他人过失和隐私，说粗暴的话语，因为这会伤害他人的心，所以称为伤害性语言。
嫉妒是指对他人的圆满成就内心感到不安。也就是说，看到他人的获得、恭敬、闻法、持戒等功德，因为贪著而生起嗔恨，内心不能容忍，这就叫做嫉妒。
悭吝是与布施相违背，内心执著不舍。也就是说，因为贪欲心重而执著生活用品，不愿意布施，对三宝和贫穷者不能供养布施等，这就叫做与布施相违背。即使是不需要的劣质用品也要积聚保存，这就叫做内心执著。
虚伪是欺骗他人，显示不真实的意义。也就是说，为了利益、恭敬和获得，虽无功德却装作有功德的样子，做出虚假的表现。
谄曲是采取隐藏自己过失的方法，心态不正直。也就是说，为了获得和恭敬，担心他人发现装模作样等过失，就把话推给别人，言语和意义都不直接，这就叫做隐藏过失的谄曲方法。
傲慢是对自己的圆满成就产生贪著的欢喜，内心执著不舍。所谓圆满成就是指种姓、智慧、受用、才能、容貌等。对此产生贪著的欢喜是指因为拥有这些圆满而感到快乐和欢喜。执著不舍是指对自己的受用等心生散乱，认为只要有这些就足够了，不修其他善法，这就是傲慢。
损害是指伤害众生。也就是说，因为没有慈悲心和怜悯心，用鞭子和拳头等打击、捆绑，以及各种惩罚等行为，这就叫做伤害。
无惭是指对过失不知羞耻。也就是说，因为贪、嗔、痴重而被其所控制，这就是无惭。过失是指罪恶不善业。对自己不庄严是指虽然自己是良家子弟或出家修行人，却不觉得'做这样的事情不是我应该做的'，而去造作恶业。

།ཁྲེལ་མེད་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་གཞན་ལ་མི་འཛེམ་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཞན་ལ་མི་མཛེམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱ་བའི་ཆ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་བྱེད་པའི་ཚེ་ན། གཞན་གྱི་ཆད་པ་གཏུགས་ལ་སོགས་ཏེ་དཔྱ་ཞིང་སྨོད་པ་དང་ཁྲེལ་བས་དོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྨུགས་པ་ནི་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་སྟེ། སློང་བ་ ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏི་མུག་གི་ཤས་ཆེ་བས་ཉན་པ་དང་སེམས་པའི་དུས་ན་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་གསལ་བའི་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒོད་པ་ནི་སེམས་མ་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བས་སྔོན་རྩེ་རྩེ་དགོད་དགོད་པ་ལ་སོགས་པ་ སྡུག་པའི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་གཡེངས་ནས་བསྒོམ་པའི་དུས་ན་ཞི་གནས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་དད་པ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པ་དང་སེམས་མ་དང་བ་སྟེ། དད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།ལས་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པའོ། །བདེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ་བཞིའོ། །དཀོན་མཆོག་ནི་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་ འདུན་གསུམ་མོ།།དེ་དག་ཡོད་པར་ནི་ཡིད་མི་ཆེས་ལ་ཡོན་ཏན་ཡིན་པ་ནི་སེམས་མ་དང་བ་སྟེ། དད་པ་མེད་ན་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལེ་ལོ་ནི་དགེ་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་མི་སྤྲོ་བ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྣམས་ལ་མི་འཇུག་པར་ཉལ་བ་དང་སྙེས་ཤིང་འཕྲེས་པའི་བསོད་ཉམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱེད་ཅིང་། གཏི་མུག་གི་ཤས་ཆེ་བས་དགེ་བ་ལ་མི་རྩོལ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པ་དང་མི་སྤྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བག་མེད་པ་ནི་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང དང་ལེ་ལོ་གང་ཡིན་པ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སེམས་མི་བསྲུང་བ་དང་།དགེ་བ་མི་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གསུམ་གྱིས་རྒྱུ་བྱས་ནས་ལེ་ལོ་ལ་གནས་བཅས་ཏེ་དེ་བཞིའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ནི་བག་མེད་པའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ དེ་བཞིའི་རྗེས་སུ་སེམས་ཡན་དུ་བཏང་སྟེ་ཕྱིར་མི་ཟློག་པ་ནི་སེམས་མི་བསྲུང་བའོ།།མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འདྲིས་པར་མི་བྱེད་པས་ན་མི་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བརྗེད་ངས་པ་ནི་དྲན་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཏེ། དགེ་བ་ལ་མི་གསལ་བའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲིས་པའི་དྲན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་མན་ངག་བརྗེད་དེ། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་དྲན་པ་མེད་པས་ན་མི་གསལ་བ་དང་བརྗེད་ངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ཤས་ཀྱིས་ འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་ལ་གང་སེམས་རྣམ་པར་འཕྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཡེང་བ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ།རང་བཞིན་གྱིས་གཡེང་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་དུ་གཡེང་བ་དང་། ནང་གི་གཡེང་བ་དང་། མཚན་མའི་གཡེང་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བའོ། ། དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གཡེང་བ་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པས་ནང་དུ་མཉམ་པར་འཇོག་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་རོལ་དུ་གཡེང་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་བོར་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་པའི་ཡོན ཏན་ལྔ་ལ་འགྲོ་བའོ།

无惭者即是不顾及他人对罪过的指责。'不顾及他人'是指在做不善业的时候，不怕他人的惩罚等，不怕被评判和责备，因为没有羞耻心的缘故。
昏沉是心不堪能，即是迟钝。这是由于愚痴占主导，在听闻和思维时心不堪用，因为没有能显现智慧差别的心。
掉举是心不寂静，这是由于贪欲占主导，追随过去玩笑嬉戏等可爱相而散乱，在修定时妨碍止观的缘故。
不信是对业果、谛理和三宝不信任且心不清净，是信心的相违品。其中，业指善业、不善业和无记业。果报指快乐、痛苦和非二者。谛理指苦谛、集谛、灭谛和道谛四谛。三宝指佛宝、法宝和僧宝。对这些既不相信其存在，也不认为是功德而心不清净，因为无信则不会趣入善法。
懈怠是对善法心不欢喜，是精进的相违品。这是指不趣入闻思修等善法，而沉溺于睡眠和懒散放逸，由于愚痴占主导而不精进于善法，故称为精进的相违品和不欢喜。
放逸是由贪欲、嗔恚和懈怠等烦恼而不护心，且不修善法。这是由贪、嗔、痴三毒为因，安住于懈怠，被这四者所控制即是放逸。随顺贪等四法而放任心意不加收摄即是不护心。对无贪等善法不再三熟习，故称为不修。
失念是染污的念，对善法不明了。与贪等相应的念是染污的。忘失正确的教诫，对善法无有正念，故称为不明了和失念。
散乱是由贪、嗔、痴的势力而令心向外驰散于五欲境界。散乱有六种：自性散乱、外散乱、内散乱、相散乱、粗重散乱和作意散乱。其中自性散乱是指五识，因为它们本性向外而不能内摄。外散乱是指在等持时舍弃禅定所缘，意识趣向五欲。

།ནང་གི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ན་བྱིང་བ་དང་། རྒོད་པ་དང་། རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། སྐྱོན་དེ་གསུམ་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མའི་གཡེང་བ་ནི་ཐར་པ་འདོད་པའི་བསམ་པ་ནི་མེད་ཀྱི། ཁེ་དང་གྲགས་པ་ འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དག་གིས་འདི་ནི་བསམ་གཏན་པ་བཙུན་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་མཚན་མ་ཙམ་ཞིག་འདོད་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དགེ་བ་ལ་བརྩོན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དོན་གྱི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་ནི་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་དང་། ངའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་སྟེ། དེ་ནི་སྙིང་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་འདོད་ཀྱང་བདག་གི་བསམ་གཏན་པའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་དབང་གིས་བདག་ལ་བསྟོད་ཅིང་གཞན་ལ་ཁྱད་དུ་གསོད་པ་སྟེ། དངོས་སུ་ན་ང་རྒྱལ་གྱི་བག ཆགས་མ་སྤངས་ཤིང་བརྟས་པ་དང་།དེ་ལས་ང་རྒྱལ་མངོན་དུ་བྱུང་བ་དེ་གཉིས་ལ་གནས་ངན་ལེན་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་དགེ་བ་དྲི་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་དག་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྱོ་ཞིང་མི་བཟོད་དེ། ཉན་ཐོས་ ཀྱི་ཐེག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམ་པར་འཕྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། དེ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།ཤེས་རབ་ཡོད་མོད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དང་། སྨྲ་བ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་བཞིན་དུ་དམུ་ཐོམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བཞི་གཞན་དུ་ཡང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྱོད་པ་གཉིས་དང་། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་སྟེ་དེ་ནི་གང་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལྟར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་དེ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཀུན་གྱི་ནང་དུ་འགྲོ་བས་དགེ་བའི་ནང་དུ་སོང་ན་མི་དགེ་བ་ལས་གཞན་མི་དགེ་བའི་ནང དུ་སོང་ན་དགེ་བ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་ཞེས་བྱའོ།།འགྱོད་པ་ནི་ཡིད་ལ་གཅགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྱོད་པ་མང་སྟེ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ལས་སུ་བྱས་ཏེ་ཉེས་སོ་ཞེས་འགྱོད་པ་དང་། ལས་སུ་མ་བྱས་པ་ཉེས་སོ་ཞེས་འགྱོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དགེ་ བ་བྱས་པ་ཉེས་སོ་ཞེས་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ནི་འགྱོད་པ་མི་དགེ་བའོ།།དགེ་བ་མ་བྱས་སོ་ཞེས་ཡིད་ལ་གཅགས་པ་ནི་འགྱོད་པ་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་རོ། །གཉིད་ནི་འཇུག་པ་ལ་རང་དབང་མེད་པར་སེམས་སྡུད་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སྒོ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱིའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ནི་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉམ་ཆུང་ཞིང་དུབ་པ་དང་ལུས་ལྕི་ཞིང་མུན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ། རྨུགས་རྨུགས་པོར་འདུག་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་ལ་འཇུག་མི་ནུས་ཤིང་། ལུས་ཀྱང་ འཛིན་མི་ནུས་པར་ནང་དུ་འདུས་ནས་བྱ་བ་ཀུན་ཤོར་བའི་མཚན་ཉིད་དེ།དེ་ཡང་དགེ་བ་བྱེད་བྱེད་པ་ལས་ཉལ་ཏེ་བར་ཆད་ན་མི་དགེ་བའི་གཉིད་དོ། །སྡིག་པ་བྱེད་བྱེད་པ་ལས་ཉལ་ཏེ་རྒྱུན་ཆད་ན་དགེ་བའི་གཉིད་དོ། །རི་མོ་དང་ཚེམ་དྲུབ་བྱེད་བྱེད་པ་ལས་བར་ཆད་དེ་ལོག་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ པའོ།།ཡང་ན་རྨི་ལམ་ན་དགེ་སྡིག་ཅི་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ཡང་སྦྱར་རོ།

内在的散乱是在入定时有昏沉、掉举和贪著禅味，因为这三种过失会使禅定无法成就。相的散乱是没有求解脱的心，而是为了追求利养和名声。为了让他人说'这是一位有修证的禅修者'这样的名声而精进，虽然是在行善，但因为没有实际的果报所以是无意义的。随眠的散乱是执著我、我所，以及伴随着我慢的作意，这就是随眠的散乱。虽然从内心渴求禅定功德，但因我慢的力量而赞美自己贬低他人，认为'我是禅修者'。实际上，未断除我慢习气而且增长，以及由此生起现行我慢，这两者称为随眠，因为这使善行变得有染污。
作意的散乱是大乘种姓者厌离并无法忍受轮回的痛苦，如果作意声闻乘就会退失大乘，因此称为心的散乱。不正知是与烦恼相应的智慧，即对身语意的行为不知而趣入，也就是说虽有智慧但因与贪欲、无明等烦恼混杂，所以称为与烦恼相应，因为使行住坐卧、言语思维等都变得迷糊而无法明确。
'其他四种也是如此'是指两种追悔、寻和伺，这些并不确定是善或不善的一边，而是可以进入善、不善和无记的任何一类中，若进入善中则异于不善，若进入不善中则异于善，因此称为'其他'。追悔是心的执著，追悔有多种：对已作的善、不善、无记感到后悔说'做错了'，对未作的感到后悔说'没做错了'。其中对已作善事感到后悔的心执著是不善的追悔，对未作善事感到后悔的心执著是善的追悔。对不善和无记也同样相应地配对。
睡眠是心识对进入外境失去自主而收摄，所谓的'进入'是指六识缘外境。睡眠的因是疲惫衰弱、身体沉重以及作意黑暗，由于昏昧的状态使得识无法趣入境界，身体也无法支撑而内收，具有失去一切作用的特征。如果在行善时睡着而中断，是不善的睡眠；如果在作恶时睡着而中断，是善的睡眠；如果在画画或缝纫时中断而睡着，是无记的。或者也可以配合梦中所作的善、恶、无记三种情况。

།རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། རྟོག་པ་ནི་ཀུན་དུ་ཚོལ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་སྟེ་སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་སེམས་རྩིང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྩལ་བའི་དོན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སེམས་ལ་དྲན་པ་ ནི་རྟོག་པ་དང་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྟོག་པ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་རྟོག་པ་ནི་སེམས་དེ་སེམས་པ་དང་འགྲོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ནི་ཤེས་རབ་དང་འགྲོགས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ཅི་ཡིན་ཞེས་བཙལ་ནས་འདི་ ནི་བུམ་པའོ་སྣམ་བུའོ་ཞེས་རགས་རིམ་སྤྱི་ཙམ་ཞིག་འོལ་ཕྱོགས་སུ་ཤེས་པ་ནི་སེམས་རྩིང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དཔྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གང་སེམས་ཞིབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ནི་གོང་མ་དང་འདྲ་ལ། སེམས་ཞིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ བུམ་པའོ་ཙམ་དུ་རྩིང་བར་བརྟགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དཔྱོད་དོ།།བུམ་པའི་བཟང་ངན་དང་ཚོས་མ་ཚོས་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཞིབ་ཏུ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་བཅུ་བཞི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་ལྡན་པའི་སྒྲས་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་ པ་དང་།འགོག་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་གཉིད་སྟུག་པོ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་སེམས་མི་རྒྱུ་བ་ལ་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དགེ་བ་བྱེད་པའི་དུས་ན་མི་དགེ་བའི་སེམས་མི་འབྱུང་བ་དང་། རི་མོ་དང་ཚེམ་དྲུབ་ལྟ་བུ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་བྱེད་པའི་དུས་ན་གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་དང་། སྡིག་པ་བྱ་བའི་ སེམས་མི་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡང་མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གཞན་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཐོབ་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། རིས་མཐུན་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་གོ། །ཐོབ་པ་ནི་རྙེད་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལས་གང་ཡང་རུང་བ ཞིག་བྱས་ན།ལས་གང་བྱས་པ་དེའི་བག་ཆགས་སྔོན་མེད་པ་ལས་དང་པོ་ཡོད་པར་བྱས་པ་ནི་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ། དེ་ཕན་ཆད་དེ་དང་མི་འབྲལ་པས་འགྲོགས་པ་ནི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ། གོང་མ་མ་ཡིན་ པ་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་གང་འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་གནས་གསུམ་པོའི་ཡ་ཐོག་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་གནས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒོ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ དང་།དེ་དང་འགྲོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་བཀག་སྟེ། གནས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་སྐྱོན་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ནི་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སྐྱོན་སྤངས་པ་མཐར་ མ་ཕྱིན་པས་ན་གོང་མ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ།གནས་དེ་ནི་ཐར་པ་གཏན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སོ། །དེ་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །སེམས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་དག་བར་འགའ་འབྱུང་། བར་འགའ་མི་འབྱུང་བས་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་དག་འགོག་པ་ལ་བྱའོ།

什么是寻呢？寻是遍寻的意识言说，即思维和智慧的差别中粗重的心识。对于所寻求的对象，意识心中的忆念即是寻和意的言说。
寻又分为世间和出世间。世间的寻是与思维相应的心。出世间的寻是与智慧相应而生起的。即是寻求'这是什么'之后，粗略地了知'这是瓶子'、'这是毛毯'等粗略的总相，这称为粗重的心识。
什么是伺呢？是各别观察的意识言说，同样是细微的心识。其他与前相同，所谓细微的心识是对前面粗略观察为'是瓶子'的对象进行详细观察。比如详细观察瓶子的好坏、颜色是否染色、形状等。
什么是十四种心不相应行法呢？'不相应'一词是指无想、灭尽定、昏迷、熟睡等时心识不活动的状态。此外，行善时不生起不善心，如绘画、缝纫等无记业时不同时生起善或恶的心，这些也称为不相应，其他类推。
这些是什么呢？即得、无想定、灭尽定、无想、命根、同分、生、老、住、无常性、名身、句身、文身、异生性以及与此相应的诸法。
得是获得和相应。即是做任何善、不善或无记业时，此业的习气从无到有首次产生称为获得，此后与之不离的相伴称为相应。
无想定是已离遍净贪而未离上地贪，以出离想为先导作意，灭除心心所法的无记法。在第四禅三处中的最上处，为获得广果处，灭除六识及其相应的诸想而安住，这称为无想定。
完全断除第三禅过患称为离遍净贪。未完全断除第四禅过患故称为未离上地贪。认为此处是究竟涅槃解脱称为出离想。欲证得此处的思维是先导作意。心是六识。心所是想等，它们有时生起有时不生起故称为不稳固，对此进行灭除。

།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་གྱེན་དུ་བསྐྱོད་པ་ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་།བརྟན་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པ་བཞིས་གོང་མ་དང་ཁྱད་པར་དུ་དབྱེ་སྟེ། དེ་ཡང་རང་བཞིན་དང་། གང་ཟག་དང་། ས་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འགོག་ལ། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་འགོག་པས་རང་བཞིན་གྱིས་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །གང་ཟག་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་འཕགས་པ་ཡན་ཆད་དུ་འཇུག་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ བོས་ཕྱེའོ།།ས་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། དགེ་རྒྱས་ཀྱིས་ཕྱེའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གཏན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། རེ་ཞིག་ཞི་བར་གནས་སོ་སྙམ་པས་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །དེ་ལ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་གནས་གསུམ་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བ་ནི་དེའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའོ།།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་གྱེན་དུ་བསྐྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་མཐར་མ་ཕྱིན་པར་གནས་པ་འདི་ནི་གཏན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བདེ་བ་ཡིན་པས་ རེ་ཞིག་དེ་ལ་གནས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་ཞི་བར་གནས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ཡིད་ལ་གནས་པའི་བྱེད་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་གོང་མ་དང་འདྲ། བརྟན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དང་དེའི་འཁོར་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་འགོག་ པ་ལ་བྱའོ།།འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་གང་འགོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་འདུ་ཤེས་ མེད་པར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་སྟེ།འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་ནས་དང་པོ་ནི་འདུ་ཤེས་ཡོད། དེ་ནས་སྔོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་འདུ་ཤེས་ཇེ་ཕྲ་ཇེ་ཕྲ་སྟེ་མེད་པར་གྱུར་ནས་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་འདྲ་བར་ གནས་པ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འགག་པའོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་རིས་མཐུན་པ་རྣམས་སུ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པས་གང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་དུས་ངེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚེ་རིང་ཐུང་ཇི་སྲིད་དུ་མི་འཆི་བ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷ་ནི་ལྷ་ནང་འདྲ་བ་ནས། གྲོག་སྦུར་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་ནང་འདྲ་བ་ནི་རིས་མཐུན་པ་སྟེ། དེ་དག་སྔོན་གྱི་ལས་དགེ་སྡིག་གི་དབང་གིས་སྐྱེས་ནས་ཚེའི་བྱེ་བྲག་ལོ་བརྒྱ་སྟོང་མན་ཆད་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ཡན་ཆད་ལོ་ཟླ་དང་ཞག་གྲངས་སོ་སོའི་སྐལ་བས་ཅི་ཐུབ་པ་ནི་འདུ་བྱེད་གནས་པའི་དུས་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིས་མཐུན པ་ནི་གང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་འདྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དང་ལྷ་དང་དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་པ་ལམ་རྒྱུད་ལྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་སོ་སོར་ནང་འདྲ་བ་ལ་བྱའོ།།སྐྱེ་བ་ནི་རིས་མཐུན་པར་གང་འདུ་བྱེད་རྣམས་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གང་ ཡང་རུང་བའི་ནང་དུ་སྔོན་མེད་པ་ལས་གཟོད་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ།

灭尽定就是已离无所有处贪欱，超越有顶，以寂静住想为先导作意，灭除非坚固的心、心所法，以及部分坚固法。这与上述有四种差别：自性、补特伽罗、地和作意。其中，无想灭除六识，而入灭尽定则灭除七识，这是自性的差别。
补特伽罗方面，不退圣者以上能入，凡夫则不能。地方面，无所有处和遍净天有别。作意方面，永出和暂时寂静住的想法有别。
其中，无所有处是无色定的第三处。离贪是离彼处烦恼。趣入断除无想无想处烦恼，称为超越有顶。虽未究竟而住于此，虽非究竟涅槃，但与之相似安乐，暂时安住于此的想法，称为以寂静住想和作意为先导。
心和心所如前所述。坚固是指烦恼意及其眷属，即灭除七识。无想是无想定的果报，即生于无想天中所灭除的非坚固心、心所法。这是前述入无想定的果报，即生于广果天一分的无想天中，最初有想，之后由往昔力量想渐渐变细以至于无，如同殊胜禅那般安住，即六识灭除。
命根是由前业所引，决定同类中诸行住时的期限。寿命长短不死即称为命根。天与天相似，乃至蚂蚁等各类相似者为同类。由往昔善恶业力出生后，寿量差别从百年千年以下乃至刹那以上，月日数各随其份限所能维持者，称为诸行住时的决定。
同类是指诸有情身相似。即指生于天、人、旁生等五道中各自相似者。生是于同类中诸行从无而有。即于天人等任何有情中本无今有即是生。

།རྒ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དེ་དག་གིས་རྒྱུན་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་དང་པོ་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནས་ཐ་མ་སྐྲ་དཀར་དང་གཉེར་མ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་ འགྱུར་བ་ལ་བྱའོ།།གནས་པ་ནི་དེ་ལྟར་དེ་དག་གི་རྒྱུན་རྒྱུད་ཆགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་དག་བྱུང་ནས་དེ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་བརྒྱུད་པ་ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་འདུག་པ་ནི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་རྟག་པ་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུད་རྒྱུན་ཆད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་སྐད་ ཅིག་མའི་རྒྱུན་ཆད་ནས་ཚེ་འཕོས་ཏེ་ཕུང་པོ་ཞིག་པའོ།།མིང་གི་ཚོགས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གཅིག་ལ་སྐད་བརྡ་ཐ་དད་པས་མིང་དུ་བཏགས་ཤིང་དེས་དོན་གོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མེ་དང་ཆུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ཀྱིས་ཨག་ནི་ དང་།པ་ནི་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་། མེ་ནི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཡིན། ཆུ་ནི་གཤེར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བར་དོན་གོ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་མིང་གཅིག་བཏགས་པ་ལ་ཡི་གེར་བྱས་ན་ཡི་གེ་འབྲུ་མང་པོ་དུ་མ་ཚོགས་པ་དེ་ལ་མིང་གི་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚ་བ་དང་གཤེར་བ་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ། མེ་དང་ཆུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བླ་དགས་སུ་མིང་བཏགས་ན་ཚིག་བླ་དགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། མིང་ཉིད་དོན་ཡིན་ན་ནི་མེ་ཞེས་བརྗོད་པས་ཁ་ཚིག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག གི་ཚོགས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མེ་དང་ཆུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་མིང་དུ་བཏགས་པ་ནི་མིང་གི་ཚོགས་ཞེས་བྱ།ཆུ་དེ་ཡང་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་ཚིག་གི་ ཚོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲེ་ཞིང་སྦྱར་རོ། །ཡི་གེའི་ཚོགས་ནི་ཡི་གེ་རྣམས་ཏེ། དེ་གཉི་ག་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱི་མོ་ཨ་དང་ཀ་ལ་སོགས་པ་ མང་པོ་འདུས་པ་ནི་ཡི་གེའི་ཚོགས་སོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དེའི་ཁྱད་པར་དག་ཡི་གེས་མིང་དང་ཚིག་ཏུ་བཏགས་ནས་དེའི་དོན་སོ་སོར་གོ་བར་བྱེད་པ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནི་འཕགས་པའི་ཆོས་མ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་ཤིང་རང་རང་གི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་གནས་ཐ་དད་པར་སྐྱེས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱའོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆད་ནི་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ། འཕགས་པ་དེའི་ཆོས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་པའི་སྒྲིབ་པ་ རྣམས་སྤངས་པ་སྟེ།དེ་དག་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ནི་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་འཇུག་པ་ནས་ཚོགས་པའི་བར་དུ་དགུ་པོ་དག་བསྡུའོ། །དེ་ལ་འཇུག་པ་ནི་མི་ལ་ སོགས་པ་སེམས་ཅན་གང་ཡང་རུང་བའི་ཕུང་པོ་བླངས་ནས།སྐད་ཅིག་མའི་ཕྲེང་རྒྱུད་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་འཇུག་པ་ལ་བྱ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གམ་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ཆད་པ་ལ་ནི་མི་བྱའོ།

所谓'变异即是彼等相续转变为他'是指五蕴从最初的凝酪等相续不断转变，直至最后变成白发皱纹等的状态。
所谓'住即是彼等相续相连'是指诸行蕴生起后，刹那相续不断直至死亡为止的状态称为住。
所谓'无常即是彼等相续断绝'是指蕴的刹那相续断绝，命终而蕴灭。
所谓'名聚即是诸法自性之假名词'是指对一法以不同语言符号安立名称并使其义得以理解，如火与水，以印度语称为'agni'与'pani'，火即能烧，水即能湿等，如此理解其含义。或者说，对一个安立的名称若写成文字，则由多个字母组合而成，这称为名聚。
关于'自性之假名词'，热性和湿性等各自能起作用的即称为自性，火和水等称谓则是假名安立，称为假名词。若非如此，若名即是义，则说'火'字时口中应当灼热。
所谓'句聚即是诸法自性之差别假名词'，如安立火水等名称称为名聚，而说'此水是无常的、是苦的、是空的、是无我的'则称为句聚。
诸法差别之假名词亦即是此，对一切法皆如是类推。
所谓'文聚即是诸字，因能显明彼二故'，即一切字母的根本，阿字、卡字等众多组合即是文聚。
以文字将诸法的自性及其差别安立为名句，并使其各自义理得以理解，即称为显明。
所谓'凡夫即是未得圣法者'是指未断贪等烦恼，各随自业力而生于不同处所者称为凡夫。
预流果以上及获得初地以上者称为圣者。圣者之法即是断除见所断和修所断诸障，因未获得彼等故称为凡夫。
所谓'如是分及相应即是趣入等'是指非心相应行之分及相应。等字包括从趣入至和合等九法。
其中趣入是指任何人等有情取蕴后，刹那相续如因果般不断趣入，而非指单一刹那或蕴之相续断绝。

།སོ་སོར་ངེས་པ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སོ་སོར་ངེས་པ་སྟེ། ཕྱིའི་ཆོས་ནི་རྒྱུ་ནས་འབྲས་ ཀྱི་ས་བོན་བཏབ་ན་འབྲས་བུ་ཡང་ནས་འབྲས་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་ཞིང་།བྲ་སྲན་དུ་མི་འགྱུར། རྒྱུ་བྲ་སྲན་གྱི་ས་བོན་བཏབ་ན་འབྲས་བུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །ནང་གི་ཆོས་ཀྱང་ལས་དགེ་བ་ལས་ནི་འབྲས་བུ་ཡང་བདེ་བ། ལས་མི་དགེ་བ་ལས་ནི་འབྲས་བུ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དུ་ངེས་ཏེ། གཞན་དུ་མི་ འགྱུར་བའོ།།འབྱོར་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འཚམ་པ་སྟེ། སྦྱིན་པས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་འབྱོར། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་མཐོ་རིས། བཟོད་པས་ནི་བྱད་བཞིན། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་བར་མི་འཆད། བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ཤེས་རབ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་ པ་ལ་སོགས་ཏེ།ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཀུན་འབྱོར་ཏོ། །མགྱོགས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མྱུར་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། གོང་མའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་དང་། ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་སྔ་ཕྱིའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མྱུར་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གོ་རིམས་ནི་རྒྱུ་སྔར་བྱུང་ལ་འབྲས་བུ་ཕྱིས་འབྱུང་བ་སྟེ། ཕྱི་ ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མགོ་མཉམ་དུ་མི་འབྱུང་གི་།རེ་རེ་ནས་རིམ་བཞིན་འབྱུང་བའོ། །དུས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བའི་དུས་ཏེ་རྒྱུ་འབྲས་བྱུང་སྟེ་འགགས་པ་ལ་ནི་འདས་པའི་དུས་ཞེས་གདགས། རྒྱུ་འབྲས་མ་བྱུང་བ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ཞེས་གདགས། རྒྱུ་འབྲས་བྱུང་སྟེ མ་འགགས་པ་ལ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཞེས་གདགས་སོ།།ཡུལ་ནི་ལྷོ་བྱང་ཤར་ནུབ་ཕྱོགས་བཅུའི་ཕྱོགས་རེ་རེ་ཀུན་ནས་ཡང་། ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཀུན་ལ་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། །གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་གཅིག་པུ་ལ་གྲངས་སུ་བགྲང་དུ་མེད་ཀྱི། དངོས་པོ་ཐ་དད་ པ་མང་པོ་ལ་གཉིས་དང་གསུམ་ལ་སོགས་པར་གྲངས་སུ་བགྲང་བས་ན།འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་གཅིག་པུ་མ་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པ་མང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཏེ། ས་བོན་དང་ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནི་ཕྱིའོ། །མ་རིག་པ་འདུ་བྱེད་གཉིས་དང་ཁམས་དྲུག་ནང་གི་རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་ཏེ།དེ་དག་འདུས་པ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ཚོགས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཞེ་ན། དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་པོ་སོ་སོའི་ཡུལ་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ། །སེམས་དང་ཡིད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ཏེ། སྣ་ཚོགས་དང་ཡིད་རྟེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།སེམས་ནི་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་རང་རང་གི་ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་འགགས་པ་ནི་ཡིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་ཡིད་རྟེན་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དངོས་སུ་ན་སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་བསགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་ལ་ཡང་སེམས་ཞེས་བྱ་མོད་ཀྱི་གཏན་ལ་དབབ་པར་ན་སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་བསགས་ པར་འདྲེན་ལ།ཀུན་གཞི་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་བསགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

各别决定是指内外诸法因果各别决定，外法是指因稻种子播种后，果实必定生长为稻，不会变成豌豆。因豌豆种子播种后，果实也同样如此。内法也是善业的果报必定是快乐，不善业的果报必定是痛苦，不会变成其他。
圆满是指功德的因果相称，布施则获得受用圆满，持戒则获得善趣，忍辱则获得庄严相貌，精进则功德增长不断，禅定则获得智慧，智慧则通达五明等学问，一切圆满具足。
迅速是指因果迅速生起，如上述布施等因果，以及刹那前后因果迅速生起的缘故。
次第是指因先生起而果后生起，一切内外诸法的因果都不会同时生起，而是一一次第生起。
时间是指因果持续生起的时间，因果生起后灭去称为过去时，因果未生起称为未来时，因果生起未灭称为现在时。
处所是指南北东西十方各方，内外诸法因果事物生起的一切处所称为处所。
数量是指不能对单一事物计数，而是对多个不同事物计为二、三等数量，所以诸行非一而是多种的意思。
聚集是指内外诸法生起的因缘，种子与地水火风是外在的。无明、行二者与六界是内在的因缘，这些聚集能生起内外诸法故称聚集。
识蕴是什么？了别所缘境是指八识各自了知自己的对境。心与意也是如此，因为是种种及意所依的缘故。心是指种种的意思，即从眼、耳等乃至意识等六识，各自趣入不同的种种境界的缘故。前识灭去称为意，因为作为后识生起的因故称为意所依。
实际上，心是指阿赖耶识，它积集一切行的种子。虽然对六识也称为心，但确定而言心是指阿赖耶识。为什么呢？因为心的词源是积集的意思，阿赖耶识在每一刹那中积集善、不善及无记诸行的习气的缘故。

།དེ་ཡང་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་ཡུལ་ལ་ལ་ལ་དམིགས་ལ་ལ་ལ་མི་ དམིགས་པ་མ་ཡིན་གྱི།སྣོད་དང་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་མ་ཆད་པའོ། །ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གསལ་བར་མི་འབྱེད་པས་རྣམ་པ་མ་ཆད་པའོ། །ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མར་ལུས་ལེན་པ་ནི་བདག་ རྟག་པ་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་ལུས་ལེན་ཏེ།དེ་ཡང་མངལ་དུ་ཁྲག་དང་ཁུ་བ་འཛིན་པ་ནས་དེ་ནམ་མ་ཤི་བའི་བར་དུ་ལུས་འཛིན་པས་ན་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་སྨོས་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དང་བདག་རྟག་པ་དག་ནི་ལུས་ལེན་པ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དངོས་སུ་ ཡིད་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་ཏེ་རྟག་ཏུ་འཁོར་བཞི་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་སྒོ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སེམས་ཞེས་བཏགས་མོད་ཀྱི་དངོས་སུ་ན་སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་གོང་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ དྲུག་པོ་འགགས་མ་ཐག་པ་དེ་ལ་ཡིད་ཅེས་བཏགས་མོད་ཀྱི་དངོས་སུ་དེ་ལ་མི་བྱ་སྟེ།འདིར་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་ཡིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ན། དམིགས་པ་མེད་དུ་མི་རུང་བས་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཀུན་གཞིའོ། །དེ་སེམས་ཡིན་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མེད་དུ་མི་ རུང་བས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་དང་། བདག་ལ་ཆགས་པ་བཞི་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་སྟེ། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འཁོར་དགུ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཀྱང་མདོ་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ ཅི་རིགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དྲུག་སྟེ།དེ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་ལ་བརྟེན་གཟུགས་ལ་དམིགས་ནས་གཟུགས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པས་ན། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ སྦྱར་ཏེ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ལ་དམིགས་ཤིང་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་བར་དུ་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའམ་སྒོ་ལྟ་བུར་གྱུར་ པས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་སྟེ།དངོས་སུ་ན་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྣའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། དྲིའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ལྕེའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རོའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུལ་རྣམས་ལ་དམིགས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་སྐྱེ་བས་ན་དབང་པོ་དྲུག་དང་། ཡུལ་དྲུག་ལ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ བརྒྱད་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བསྡུའོ།།སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་འགོག་པ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དང་ནམ་མཁའ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཆོས་དེ་བརྒྱད་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བསྡུའོ། །གཞན་ནི་གོ་ སླའོ།

所谓'所缘和行相完全不间断'是指：阿赖耶识并非对某些境界有所缘而对某些境界无所缘，而是对器世间和有情世间一切无余的所有境界都无间断地缘取。由于不明显分别青黄等颜色的差别，故称行相不间断。
所谓'执取识也是它，因为执取身体'是指：后世执取身体并非由恒常的我，而是由心识执取身体。从在胎中执取精血开始直至死亡之前一直执取身体，所以说执取识也是它。意思是眼等六识和恒常的我都不能执取身体。
所谓'实际上意识缘于阿赖耶识，恒时具足四种烦恼'是指：如同前面虽然假名安立六门识为心，但实际上心是阿赖耶一样，此处也是虽然前面假名安立六识灭已的识为意，但实际上不是指那个，这里是指染污意为意。它既然是识，就必须有所缘境，所缘境就是阿赖耶。它既然是心，就必须有心所，心所就是我痴、我见、我慢、我爱四种，以及遍行五种，即具足九种心所眷属。
所谓'转识六种也应如其他经典所说般了知'是指：从眼识到意识六种，其中眼识依靠眼根缘取色境而了知色法，耳识等一切也同样配合，乃至意识依靠意根缘取法境而了知诸法，应当如是了知。
所谓'什么是十二处'是指：因为是六识生起的因或门户，所以称为处。实际上就是眼处、色处、耳处、声处、鼻处、香处、舌处、味处、身处、触处、意处和法处。依靠眼等诸根缘取诸境而生起六识，所以六根和六境称为十二处。
其中属于识蕴的八识摄入意处。择灭、非择灭、虚空、真如、受、想、行和无表色这八法摄入法处。其余易懂。

།ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་གྱི་ཁམས་དྲུག་དང་། དམིགས་པའི་ཁམས་དྲུག་དང་བརྟེན་པའི་ཁམས་དྲུག་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་དྲུག་རྟེན་ཞེས་བྱ། ཡུལ་དྲུག་ནི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་སུ་ན། མིག་གི་ ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་།རྣ་བའི་ཁམས་དང་། སྒྲའི་ཁམས་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། སྣའི་ཁམས་དང་། དྲིའི་ཁམས་དང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་ཁམས་དང་། རོའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཁམས་དང་།ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་རིམ་བཞིན་སྦྱར་རོ། །ཁམས་དྲུག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དུ་ཁམས་དྲུག་ ཅེས་བརྗོད་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དག་ཀྱང་འདིར་བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་སའི་ཁམས་ནི་ས་བོན་བརྟེན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །ཆུའི་ཁམས་ནི་ས་བོན་བརླན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །མེའི་ཁམས་ནི་ས་བོན་དྲོ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །རླུང་གི་ཁམས་ནི་ས་བོན་འབུ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ས་བོན་མི་སྒྲིབ་ པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ།།དུས་ནི་ས་བོན་འགྱུར་བའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་ཀྱང་བཏགས་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །ནང་གི་ཆོས་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་ གི་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམས་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་མུན་པ་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མུན་པས་བསྒྲིབས་ན་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་རགས་པ་ཡང་མི་མཐོང་བ་དང་འདྲ་བར་མ་རིག་པས་ཀྱང་ལས་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་། བདེན་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་ཡོན་ཏན་ ཅན་དང་།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བར་བྱ་བ་ལ་བསྒྲིབས་ཏེ་མི་མཐོང་བས་ན་མུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པས་ན་འདུ་ བྱེད་དོ།།རྣམ་པར་རིག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ལ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཐ་དད་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སོ་སོར་རིག་ཅིང་ཤེས་པས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བརྟེན་པའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཤིང་ གསུམ་རྩེ་སྤྲད་ན་མདུང་ཁྱིམ་དུ་རུང་བ་དང་འདྲ་བར་མིང་གི་ཕུང་པོ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཉིས་ཀྱང་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པས་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱའོ།།སྐྱེ་བའི་སྒོའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་སྒོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་སུ་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །རེག་པའི་ཕྱིར་རེག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་འདུས་པ་ལ་རེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་འདུས་པ་ན་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་གང་དང་གང་ལ་རེག་པའི་རྒྱུས་ཚོར་བ་ཡང་བདེ་སྡུག་རྣམ་པ་གསུམ་མྱོང་བ་ནི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ།

什么是十八界？即六根界、六境界和六识界，共十八界。其中六根称为所依，六境称为所缘，六识称为能依。
具体来说，眼界、色界、眼识界，耳界、声界、耳识界，鼻界、香界、鼻识界，舌界、味界、舌识界，身界、触界、身识界，意界、法界、意识界，如上所述依次配对。
什么是六界？这里还要说明其他被称为六界的分类，即：地界具有容持种子的作用，水界具有润湿种子的作用，火界具有温暖种子的作用，风界具有生发种子的作用，空界具有不障碍种子的作用，时间具有转变种子的作用。
也称为识界，阿赖耶识具有产生名色的作用，是内法生起的种子。
什么是十二缘起支？是说明内法如何生起的因果关系：
所谓'因为是大黑暗故为无明'，就像被黑暗遮蔽连粗大的物体也看不见一样，无明也遮蔽了业和业果的存在、真谛、三宝功德以及诸法空性的实相而不能见到，所以称为黑暗。
'因为造作故为诸行'，是指在三界中造作各种善、不善和无记业，所以称为行。
'因为了别故为识'，是指对内外诸法的色声等境，由眼等识各自分别了知，所以称为识。
'因为互相依靠故为名色'，就像三根木杆相互支撑可以成为帐篷一样，名蕴和色蕴也是相互依靠，所以称为名色。
'因为是生起之门故为六处'，是说作为心和心所生起的因，所以称为门，具体指眼等六根称为处。
'因为接触故为触'，是指境、根、识三者和合称为触。
'因为领纳故为受'，是说当境、根、识三者和合时，由于接触可意、不可意或非二者的任何境界，而产生苦乐等三种感受，这称为受。

།སྐོམ་པའི་ཕྱིར་སྲེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐོམ་གྱིས་གདུངས་པ་དང་འདྲ་བར་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་ནི་འབྲལ་བར་འདོད་ལ། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་ནི་ཕྲད་ཅིང་། འགྲོགས་པར་འདོད་པས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལེན་པའི་ཕྱིར་ལེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པ་བཞི་སྟེ། འདོད་པ་ལེན་པ་དང་། ལྟ་བ་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་སྙེམས་པ་ལེན་པ་དང་། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལེན་པའི་ཕྱིར་ལེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ཡང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་བརྟས་ནས་ཚེ་ཕྱི་མར་སྐྱེ་བ་ནི་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕུང་པོ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་རྒྱུད་ལྔར་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྔོན་མེད་པ་ལས་གཟོད་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཕུང་ པོ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་རྒ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིང་ཐོག་སྨིན་ནས་རྙིངས་པ་དང་འདྲ་བར་སྐྲ་དཀར་དང་གཉེར་མ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་རྒ་བ་ཞེས་བྱའོ།།འཇིག་པའི་ཕྱིར་འཆི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གནས་པའི་དུས་ཟད་དེ་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བཏང་ནས་ཞིག་པའི་ཕྱིར་འཆི་བའོ། །སྐབས་ཡིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།སྡུག་བསྔལ་འདི་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་ཏུ་གཏོགས་ཤིང་འབྲེལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །མྱ་ངན་ནི་གཉེན་བཤེས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་དང་བྲལ་དུ་དོགས་པའི་སེམས་གདུང་བའོ། །སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ནི་རྒྱུ་གང་ལས་མྱ་ངན་དུ་གྱུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་ཞིང་ མཁང་བའོ།།སྡུག་བསྔལ་ནི་ལུས་ཉམས་ཤིང་མི་བདེ་བའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་སེམས་ཉམས་ཤིང་མི་བདེ་བའོ། །འཁྲུགས་པ་ནི་སྔོན་ཉེས་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་པ་ཀུན་དྲན་ནས་སེམས་དངངས་པའོ། །བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་མཇུག་ལ་བཏགས་ཏེ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་གང་ཞེ་ན། ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱ་མཚོ་དང་འདྲ་བ་འདས་ནས་ས་བཅུ་རིམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆོས་དང་། ཟང་ཟིང་དང་། མི་འཇིགས་པ་གསུམ་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྙན་ངག་དང་། བཟོ་དང་མཐུ་རྩལ་རྣམས་ཀྱིས་གཏོང་ཞིང་ཕན་འདོགས་པ་ནི་ཆོས་སྦྱིན་པའོ། །ཟས་སྐོམ་ནོར་རྫས་ལ་སོགས་ཏེ། མཁར་ཡུལ་རྒྱལ་སྲིད་མན་ཆད་དང་། བྲན་ཞིང་ཕྱུགས་ནོར་བུ་སྨད་རྣམས་དང་། རང་གི་ཤ་ཁྲག་དང་མགོ་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་གཏོང་ཞིང ཕན་འདོགས་པ་ནི་ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པའོ།།རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆད་པ་དང་། དགྲ་དང་གཅན་གཟན་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་རྣམས་ལས་སྐྱོབ་ཅིང་ཕན་འདོགས་པ་ནི་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་སྟེ། དེ་དག་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྤྱོད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། དགེ་བ་སྡུད་པ་དང་། མི་དགེ་བ་སྡོམ་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་སྡུད་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་ཅིང་སེམས་པ་ནས་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྒྲུབ་པའོ། ། མི་དགེ་བ་སྡོམ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཁྲིམས་སྡེ་བདུན་ཏེ། དགེ་སློང་ཕ་མ་དང་། དགེ་སྦྱོང་ཕ་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་ཕ་མ་དང་བར་ཁྲིམས་མ་རྣམས་ཀྱིས་སྲུང་བའོ།

'渴爱是为了解渴'是指，如同被口渴所逼迫一样，想要远离痛苦的感受，想要遇到并亲近快乐的感受，这就称为渴爱。
'取是为了执取'是指四种执取：欲取、见取、戒禁取、我语取，这就称为取。
'有是为了再次投生'是指为了在三界中投生，这也就是说，由业和烦恼习气的因缘成熟而在来世投生，这称为有。
'生是为了蕴的产生'是指在五道中，天人等身体的五蕴从无到有的出现，这称为生。
'老是为了蕴的成熟'是指如同果实成熟后衰败一样，头发变白、出现皱纹，这称为老。
'死是为了毁灭'是指身体五蕴的住时耗尽，暖气和识离开后毁坏，这就是死。
'因为是时机'是指这些苦也都属于并关联于生、老死支。
忧是担心与亲友和受用资具分离而生的心苦。
悲叹是诉说导致忧愁的原因经过。
苦是身体受损而不适。
忧是心受损而不适。
恼是忆念过去所造种种过失而心生恐惧。
'所说'是指附加在缘起最后而解说的意思。
'什么是十波罗蜜多'是指为了超越如海的三界痛苦，次第获得十地而修行的十波罗蜜多。
其中布施波罗蜜多包括法施、财施、无畏施三种。
其中以正法、世间诗词、工艺技能等布施利益他人是法施。
以饮食财物等，从城邑国土以下，奴仆牲畜子女等，以及自身血肉头身等内外三种事物布施利益他人是财施。
从国王大臣等的惩罚，以及敌人猛兽等的恐怖中救护利益他人是无畏施。
以三轮清净而行持这些，称为波罗蜜多。
持戒波罗蜜多有三种：摄善法戒、摄律仪戒、饶益有情戒。
其中摄善法是从听闻思维正法乃至修行地道波罗蜜多等菩提法。
摄律仪戒是指声闻七众戒：比丘比丘尼、沙弥沙弥尼、优婆塞优婆夷和正学女所守持的戒律。

།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ནི་བུ་གཅིག་པ་གཅེས་པ་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དབྱེ་བཀོལ་མེད་པར་དོན བྱེད་པ་སྟེ།འཁོར་གསུམ་དག་པར་སྤྱོད་པ་ནི་འོག་མན་ཆད་ཀུན་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་དང་། གནོད་པ་ལ་མི་མཇེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་དང་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་ནི་དགེ་བ་བྱེད་པའི་ དུས་ན་བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ་པ་དང་།གྲང་ཞིང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པའི་རྐྱེན་གང་ཅི་བྱུང་ཡང་མི་གཏོང་སྟེ་དགེ་བའི་རྒྱུན་མི་གཅོད་པའོ། །གནོད་པ་ལ་མི་མཇེད་པ་ནི་ཕན་བཏགས་པའི་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱིས་བརྡེག་པ་དང་། བཅིང་བ་ལ་སོགས་པའི་ གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་ཀྱང་དེ་ལ་མི་ཁྲོ་ཞིང་ངན་སེམས་མི་འབྱུང་བའོ།།ཆོས་ལ་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པའམ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་དོན་ཟབ་མོ་དག་བསྟན་ན་སེམས་མི་དངང་ཞིང་དེ་ལ་དད་པ་དང་དགའ་བ་སྐྱེ་བའི་ ཕྱིར་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི། གོ་ཆ་དང་། དགེ་བ་སྡུད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་དང་པོར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྐལ་བའི་ མཐའི་བར་དུ་བསྒྲུབ་པོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བ་ནི་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ།།ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་ནི་དགེ་བ་སྡུད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །བསྡུ་བ་རྣམ་པ་བཞིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐབས་ཀྱིས་བསྡུས་ ཏེ་དགེ་བ་ལ་འགོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ།།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ་གསུམ་མོ། ། དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་བསམ་གཏན་ཡིན་ནོ། །དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར བྱེད་པ་ནི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་ནོ།།བསམ་གཏན་བསྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དག་ཐོབ་ནས་ལུས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་བྱས་པའི་རྒྱུས་སེམས་དགའ་བར་བྱས་ཤིང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་སེམས་དང་མཐུན་པར་ ཆོས་བཤད་ནས་མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་ཅིང་དགེ་བ་ལ་འགོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བདག་གི་དོན་རྟོགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་རྟོགས་པ་དང་། རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་པའི་ཤེས་རབ་ སྟེ་གསུམ་མོ།།དེ་ཡང་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པ་སྟེ་དེ་ལ་ནང་རིག་པ་ནི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ལ་མཁས་པས་བདག་གི་དོན་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །གསོ་བ་རིག་པ་ནི་ཕྱིའི་ནད་བཞི་བརྒྱ་རྩ་བཞིའི་སྨན་དཔྱད་ལ་མཁས་པ་ དང་།ནང་གི་ནད་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་ནི་གསོ་བ་རིག་པའོ།

利益有情众生就像对待独生子一样珍爱，对一切众生无有分别地利益他们。三轮清净的行持，以下所说的一切都要运用。
忍辱波罗蜜有三种：对苦无所谓的忍辱、对害不报的忍辱、对法通达的忍辱。
其中对苦无所谓的忍辱是指，在行善时遇到饥渴、寒热等违缘时也不放弃，不间断善行。
对害不报的忍辱是指，即使曾经帮助过的众生等他人以打骂、捆绑等各种方式加害，也不对他们生起嗔恨和恶念。
对法通达的忍辱是指，当听闻空性、无我或无生无灭等甚深义理时，内心不惊慌而生起信心和欢喜，因此称为忍辱波罗蜜。
精进波罗蜜有三种：披甲精进、摄善精进、利益众生精进。
其中首先立誓为一切众生的利益和无上菩提直至劫末际而修行，这是披甲精进。
不间断地听闻、思维、修习佛法，这是摄善精进。
以四摄法方便摄受众生，引导他们行善，这称为利益众生精进。
禅定波罗蜜有三种：现法乐住、成就功德、利益众生。
其中无分别三昧和灭尽定是现法乐住禅定。
以勇进等三昧获得一切佛陀殊胜功德，这是成就功德禅定。
通过修习禅定获得六种神通，以神变令众生欢喜，以他心通了知他人心意而随机说法，使其远离不善趣向善法，这称为利益众生禅定。
智慧波罗蜜有三种：了知自利的智慧、了知他利的智慧、摧伏诤论的智慧。
这需通达五明，其中内明是通达十二分教法的含义，这是了知自利的智慧。
医方明是通达外在四百零四种疾病的医治方法，以及内在贪嗔等烦恼的对治法——慈悲等，这是医方明。

།ལས་སུ་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་ནི་བཟོ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་སེམས་ཅན་བླུན་པོ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་རྩལ་ བསྐྱེད་ཅིང་བསྟངས་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱས་པས་གསོ་བ་དང་བཟོ་གཉིས་རིག་པས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །རྒྱུ་རིག་པ་དང་སྒྲ་རིག་པ་གཉིས་ནི་ཏ་ར་ཀ་དང་བྱཱ་ཀ་ར་ཎའི་སྐད་ལ་མཁས་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མུ་སྟེགས་ ལ་སོགས་པ་སུན་འབྱིན་པས་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ།།ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མང་ཉུང་ཅི་བསགས་པ་ཅུང་ཟད་ཡན་ཆད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཤིང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་ པོར་བསྔོས་པས་དེའི་འབྲས་བུ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ཆེ་ཞིང་ཟད་མི་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བདག་ཚེ་རབས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་མི་འབྲལ་ཞིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཕྱ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་དུ་བཏབ་པའོ།།སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་སོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་འགྲོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་དང་བདག་ མེད་པར་མཐོང་བས་དེ་ལ་ཆགས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བས་ཤེས་རབ་ཆུང་ཡང་གོམས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་འབད་མི་དགོས་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པས་མི་ཚུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ སྐབས་ཡིན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ས་བཅུ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས། འདབ་ཆགས་སུ་བཤད་པར་རིགས་ཏེ་འབྲེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གོ། །ས་བཅུ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མགོ་འདྲེན་པ་སྟེ་དངོས་ སུ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ས་དང་པོ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མི་དབུལ་པོ་ཞིག་གིས་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཞིག་རྙེད་ན་སྔོན་མ་མཐོང་བའི་ནོར་བུ་མཆོག་ཏུ་རིན་ཆེ་བ་འདི་འདྲ་བ་རྙེད་དོ་ཞེས་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་དང་འདྲ་བར་སྔོན་ནམ་ཡང་མ་མཐོང་བའི་ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་དུ་མཐོང་བ་དང་།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་ནུས་ཏེ། སྦྱིན་པ་རྫོགས་ནས་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ས་གཉིས་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ། དྲི་མ་ནི་ འཁོར་བའི་ཆོས་ལ་དགའ་བ་དང་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལ་དགའ་བ་སྟེ།དེ་ཡང་མི་དགེ་བ་བྱེད་པ་དང་སྙིང་རྗེ་མེད་པའོ། །དྲི་མ་དེ་གཉིས་ས་གཉིས་པའི་དུས་ན་མེད་པས་དྲི་མ་མེད་པའོ། །ཡང་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྫོགས་ཏེ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པའི་ལས་མི་བྱེད་པས་དྲི་མ་ མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ས་གསུམ་པ་འོད་བྱེད་པ་ནི། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པས་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་མི་ལྟ་བར་ཐོས་པ་བཙལ་ཏེ་བདག་དང་གཞན་གྱི་མི་ཤེས་པ་བསལ་ཞིང་ཤེས་རབ་སྐྱེས་པ་ནི་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

精通一切应作之事称为工巧明，它能增长培养愚钝众生的能力，因为通过医方明和工巧明利益众生，故为了解他人利益的智慧。
因明和声明是精通因明论和语法学的语言，这两者能够破斥外道等，是摧伏诤论者的智慧。
方便波罗蜜多是将所积累的一切善根，无论多少，都与一切众生共享，并回向无上大菩提，因此其果报无量广大而无有穷尽。
愿波罗蜜多是发愿：愿我无论转生何处，都不离菩提心，为一切众生利益而不间断修行波罗蜜多行。
力波罗蜜多有两种：遍计力和修习力。其中，与三昧相应的智慧见到内外诸法空无我，因此不生执著，这称为遍计力。
虽然智慧较小但精进力强大，由串习力而不需努力即能成就善法，这称为修习力，因为它们不会被吝啬等违品所损害。
智慧波罗蜜多是通达诸法性空，大菩萨于内以大法乐而受用。
关于因果阶位的菩萨十地是什么？这是说，波罗蜜多是因，十地是果，应当相连而说，是有关联的词句。'十地是什么'是引导语，与下文直接相连。
其中初地是极喜地，譬如贫人获得珍宝，见到从未见过的最珍贵宝物而生极大欢喜，如是见到从未见过的法界，能圆满自他二利，布施圆满而生起无量殊胜欢喜，故称初地为极喜地。
第二地是离垢地，垢染是指喜好轮回法和小乘法，即造作不善业和无悲心。第二地时这两种垢染都已断除，故称离垢。或者说因戒律圆满，即使在梦中也不造作恶戒之业，故称离垢。
第三地光明地，因忍辱波罗蜜多圆满，不顾惜身命而求闻法，能除自他无明而生起智慧，故称光明地。

།ས་བཞི་པ་ནི་འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་ ཏེ།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམས་པ་ལས་ཡེ་ཤེས་མེ་དང་འདྲ་བ་སྐྱེས་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྩི་ཤིང་ལྟ་བུ་བསྲེགས་པའི་ཕྱིར་འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ས་ལྔ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱོང་དཀའ་བ་སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཀྱང་མི་ཉམས་ལ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཡང་རྒྱུན་མི་གཅོད་ལ། གཉི་ག་མགོ་མཉམ་དུ་སྤྱོད་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བས་སྦྱང་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ས་དྲུག་པ་ནི་མངོན་ དུ་གྱུར་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་མེད་པའི་དོན་མངོན་དུ་རྟོགས་པས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བདུན་པ་ནི་རིང་དུ་སོང་བ་སྟེ། ཐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པས་ འབད་པ་དང་རྩོལ་བས་འཇུག་པའི་མཚན་མའི་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་མཚན་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།ས་བརྒྱད་པ་ནི་མི་གཡོ་བ་སྟེ། སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པས་མཚན་མ་མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མཚན་ མ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འབྱུང་བས་ནས་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ས་དགུ་པ་ནི་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཏེ། སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པས་ཆོས་སོ་སོར་རིག་པ་དང་། དོན་སོ་སོར་རིག་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོར་རིག་པ་དང་། སྤོབ་པ་སོ་སོར་ རིག་པ་སྟེ།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་ལྡན་པས་ཆོས་ཀྱི་མཁན་པོ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱའོ། །ས་བཅུ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པས་དཔེར་ན་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལས་ཆར་བབ་ ན་དགོན་པ་ལས་ཡང་ལོ་ཐོག་འཁྲུངས་པ་དང་འདྲ་བར་ཡེ་ཤེས་དང་ཐུགས་རྗེ་སྤྲིན་ལྟ་བུས་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་དགོན་དུང་ལྟ་བུ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཆར་པ་ཕབ་ནས་ལོ་ཏོག་དགེ་བ་འཁྲུངས་ཤིང་འཕེལ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱའོ།།སྟོང་པ་བཅོ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མི་རུང་སྟེ།དུ་མར་བགྲང་དུ་མེད་མོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་བརྟགས་པའི་ཡུལ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སྟོང་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་བཅོ་བརྒྱད་དུ་ཕྱེའོ། །དེ་ལ་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མིག་ ཅེས་བྱ་བ་ནས་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དག་སྟེ།མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་དང་དེའི་རྟེན་ལུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་དག་ནི་ནང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་ཐེར་ཟུག་དུ་གནས་པའི་དངོས་པོ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ ལྟར་ཆོས་གང་ཟག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་གཞན་ཀུན་ལ་ཡང་བསྒྲེ་ཞིང་གོ་བར་བྱའོ།།ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཡུལ་དྲུག་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པས་མ་ཟིན་པ་བླུན་པོའི་རང་བཞིན་བེམས་ པོའི་རྩི་ཤིང་དང་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་རྣམས་ནི་ཕྱི་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ལ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

第四地称为发光地，由于精进波罗蜜圆满，修习菩提分法，生起如智慧火般的智慧，能焚烧如草木般的烦恼，故称为发光地。
第五地称为极难胜地，由于禅定波罗蜜圆满，不离无分别智慧三昧，也不间断利益众生事业，二者并行甚为困难，故称为极难胜地。
第六地称为现前地，由于般若波罗蜜圆满，现证缘起无生无灭之义，故称为现前地。
第七地称为远行地，由于方便波罗蜜圆满，超越勤勉造作之相，远离诸相，故称为远行地。
第八地称为不动地，由于力波罗蜜圆满，无相任运成就，以智慧力降伏诸相，丝毫不起，故称为不动地。
第九地称为善慧地，由于愿波罗蜜圆满，具足法无碍解、义无碍解、词无碍解、辩无碍解四无碍解，成为大法师，故称为善慧地。
第十地称为法云地，由于智慧波罗蜜圆满，譬如大云降雨，使荒地生长庄稼，如是以智慧大悲之云，于如荒地般的众生心中降下法雨，使善法生长增盛，故称为法云地。
若问何为十八空，空性本不可分别，虽无法计数，但为显示众生所执诸法皆无实体，从无实体门中分为十八种空。
其中内空者，从眼乃至意，即六根及其所依五蕴身体称为内，于彼等中无有常住坚固之法与补特伽罗，故称为内空。
如是法与补特伽罗无实体为空之义，是胜义谛，于其余诸空亦当如是类推理解。
外空者，从色乃至法等六境，即非识所摄的无知自性，如草木林等四大种及根识之境，称为外，于彼等中亦无实体，应当如是配释。

།ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཏེ། ལ་ལ་དག་འདི་སྙམ་དུ་ནང་དང་ཕྱི་ གཉིས་ལ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན་ན།འོན་ཀྱང་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་འདུས་པའི་སྤྱི་ལ་ནི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ཡང་དབང་པོ་དྲུག་དང་ཡུལ་དྲུག་དེ་ལ་དམིགས་ཤིང་བརྟེན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དེ་དག་ལ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་དོ་བའི་དོན་ ཏོ།།སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ལ་ལ་དག་འདི་སྙམ་དུ་ཕྱི་དང་ནང་དང་། ཕྱི་ནང་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་མེད་དེ་སྟོང་པར་བསྟན་ན། འོན་ཀྱང་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ་ཞེས་ཚིག་ཏུ་མིང་ བཏགས་པས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་དངོས་པོ་ཞིག་ཏུ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ཡང་སྟོང་པའི་དངོས་པོ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ་མེད་ཅེས་པས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་སྟེ། ལྷོ་བྱང་ཤར་ནུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་ རྟེན་གསུམ་དང་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྒྱུད་ལྔར་སྐྱེས་པ་མང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་དག་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་སེམས་ན་ཡང་དེ་ལ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མི་རྟག་མི་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟེ་དེ་ནི་ རྟག་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་མི་རྟག་གོ།།གཏན་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་མི་འཇིག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་རྟོགས་ན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཁམས་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་ གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་གསུམ་ནི་འདུས་བྱས་སོ།།ཡང་ན་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཞི་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་འཇིག་པ་བཞི་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་རྟོགས་ན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་།འགག་པ་མེད་པ་དང་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པས་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པས་འགོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ནམ་མཁའ་སྟེ། ཆོས་དེ་བཞི་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་གིས་ ཀྱང་མ་བསྐྱེད་པས་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ལྟར་དང་། དང་པོ་སྐྱེ་བ་དང་། ཐ་མར་འགག་པ་དང་། བར་དུ་གནས་པའི་དུས་ན་ཡང་བཟང་ངན་དང་ཆེ་ཆུང་དུ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་སྙམ་ན་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ་སྟོང་ ངོ་ཞེས་བྱའོ།།མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་མཐའ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེའམ། ཡང་ན་སྔོན་དང་ད་ལྟར་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་རྟོགས་ན་དེ་དག་ ལ་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།

内外空性即是十二处。有些人这样想：如果说内外二者无实体，然而内外二者总和的整体上有一个实体。即便这样想，也不过是六根和六境，以及缘于彼等的六识而已，彼等也无实体的意思。
空性空性即是一切法的空性。有些人这样想：如果说内、外、内外三者所摄的一切法无实体而空，然而一切法空这个名言所安立的'空'本身是一个实体。即便这样想，空性的实体又怎么会有呢？无有，所以称为空性空性。
大空性即是十方。南北东西等所有方位的器世间三界和有情世间五趣所生众多广大的众生，如果认为彼等有实体，然而彼等也无实体。
胜义空性即是无常不坏的性相。法界即涅槃是胜义，彼无有常住实体故无常，非是一无所有故不坏，如果认为彼有实体，然而也非有，此为其义。
有为空性即是三界。欲界、色界、无色界三者是有为。或者有为的四相：生、住、无常、灭四者，如果认为彼等有实体，然而非有，即是无。
无为空性即是无生、无灭、无住异。即是择灭、非择灭、真如、虚空，此四法非由任何因缘所生故称无为。彼非如有为法般，最初生起、最后灭尽、中间住时有善恶大小的变化，如果认为彼有实体，然而无实体即空。
超离边际空性即是远离一切边际。超离有无边际，如果认为彼有实体，或者认为过去、现在、未来边际有实体，彼等无实体。

།ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དུས་གསུམ་སྟེ། དེ་ཡང་འཁོར་བའི་ཐོག་མ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བའམ། ཡང་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་གསུམ་རྣམས་ལ་དངོས་པོ་ཞིག་ཡོད་དོ་བར་རྟོགས་ན་ཡང་། དངོས་པོ་ མེད་པས་སྟོང་ངོ་།།དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བླང་བར་བྱ་བ་དང་སྤང་བར་བྱ་བ་མེད་པ་སྟེ་དཔེར་ན་བུམ་པའི་ནང་དུ་ཆུ་སྔར་བླུགས་པ་ལས་ཆུ་དེ་ཕོ་སྟེ་བུམ་པ་སྟོང་པར་གྱུར་པ་དང་འདྲ་བར་དོན་དམ་པ་དེ་ལ་ཡང་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞིག་སྔ་ན་ཡོད་ཡོད་པ་ལ་རྫས་དེ་ བོར་ཏེ་མེད་པར་གྱུར་ནས་སྟོང་པར་གྱུར་པ་ལྟ་བུ་ལ་མི་བྱའི།དོན་དམ་པ་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དོར་བ་དང་བླང་བ་དང་སྤང་བ་མེད་པས་ན་འགའ་ཞིག་དེ་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་རྟོགས་ན་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རང་བཞིན་ སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པར་མ་བྱས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གཟུགས་ནས་བརྩམས་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་སྟེ།རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་གནས་པ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཙལ་ཏེ་སྟོང་པར་ཆེད་དུ་བྱས་པར་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དེ་ཡེ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གནས་པས་ན་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་གསུམ་དང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ཏེ།དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ལས་འདིར་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའམ། ཡང་ན་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་འགའ་ཞིག་དངོས་པོ་ཡོད་པར་རྟོགས་པ་དེ་ལ་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གཟུགས་ནི་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད ཅེས་བྱ་བ་ནས།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དག་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་ས་སྲ་བ་དང་། ཆུ་གཤེར་བ་དང་། མེ་ཚ་བ་དང་། རླུང་ཡང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ། མཚན་ཉིད་རྣམ་གཉིས་ ལས་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་རྟོགས་ན་ཡང་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། དེ་ཡང་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་འདས་པའི་དུས་དང་ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་གང་དུ་ཡང་ལན་འགའ་ཡང་ དངོས་པོ་ཅན་དུ་མ་གྱུར་ཏེ།དངོས་པོར་ནམ་ཡང་མ་དམིགས་པས་ན་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་གནས་པ་དང་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ སྨོས་ཏེ་ཚིག་དང་པོའི་དོན་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཡང་དག་པར་མེད་པས་ན།དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཚིག་གཉིས་པ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་དེ་ལ་དངོས་པོ་ མེད་པས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ།

无始无终空性即是三时。也就是说，如果认为所谓轮回的开始和结束，或者过去、未来、现在三时中存在某种实体，但实际上是无实体的，故为空。
无舍空性即是一切法无所取舍，譬如瓶中先盛水后倒出水而成空瓶，但胜义谛并非如此，并非先有实体后舍弃实体而成空。胜义谛本来就是空性的体性，因此空性无所取舍，如果有人认为其中有实体存在，实际上是无实体的。
自性空性即是有为法和无为法，这些法并非声闻、缘觉、菩萨和如来所使其成空，而是从色法开始的一切有为无为诸法本来就遍满空性。这种自性空并非是声闻等圣者刻意寻求而使其成空，而是本来就安住于空性中，故称为自性空。
一切法空性即是蕴、界、处、三界、有为法和无为法等。就内外诸法的自相和共相二者而言，此处共相即是一切法无常、苦、空、无我，其中无有实体；或者说，胜义中一切法无有自性，如果有人认为其中有实体存在，实际上是无实体的。
自相空性即是从'色以坏为相'乃至'识以了别为相'等。其中包括地坚性、水湿性、火热性、风轻性等乃至'一切种智以现量为相'。在二种相中，如果认为这些自相中有实体存在，实际上是无实体的。
不可得空性即是三时诸法。也就是说，内外诸法在过去、现在、未来三时中从未成为实有，因为从未见到实体，所以称为不可得空。
无实空性、自性空性和无实自性空性即是一切法缘起而住、灭的缘故。第一句的含义是色声等诸法并非如现在所显现的那样真实存在，故称为无实空。第二句是指色声等诸法性，该法性中无有实体，故称为自性空。

།ཚིག་གསུམ་པ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་སྟོང་པ་གཉིས་ཀ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་འགའ་ཞིག་རྟོགས་ན། དེ་གཉིས་འདུས་པ་ལ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་དང་གཞན་ཐ་དད་པ་མང་པོ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པའི་ཕྱིར་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་གཏན་ཅི་ཡང་མེད་པ་ ཡང་མ་ཡིན་པས་ན།ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་གནས་ཤིང་འགག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་ས་དང་གཉེན་པོའི་ཚུལ་དུ་གཞག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བླ་ན་མེད་པའི་ བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ལ་བྱའོ། །དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་རྒྱུ་དང་ཐབས་ལྟ་བུ་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་སོ། །ས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནས་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ས་བཅུ་དག་གོ། །གཉེན་པོ་ནི་ས་དེ་ དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་བཟློག་ཅིང་སྤོང་བ་སྟེ།དགྲ་དང་དགྲ་ཟླ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ལ་གཞག་པའི་དོན་ཏོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་ བར་གཞག་པ་སྟེ།དེ་ལ་དྲན་པ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ནོར་བར་ཤེས་པས་ལྷག་མཐོང་དང་སྦྱར་ཞིང་། ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་དེ་ཉིད་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞོག་པས་ཞི་གནས་དང་སྦྱར་རོ། །ལུས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ནང་དང་ཕྱི་དང་ཕྱི་ ནང་གསུམ་མོ།།དེ་ལ་ནང་གི་ལུས་ནི་བདག་རང་གི་ལུས་སོ། །ཕྱི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མ་ཟིན་པ་རྩི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །ཕྱི་ནང་གི་ལུས་ནི་བདག་ལས་ནི་ཕྱི། རྩི་ཤིང་སེམས་མེད་པ་ལས་ནང་སྟེ། སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་ལུས་སོ། །དེ་དག་ལས་ནང་གི་ལུས་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་གཞིག་ཅིང་གཞོམ་དུ་རུང་བ་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ནས།སྤྱི་བོ་མན་ཆད་རྐང་པ་ཡན་ཆད་རྣག་དང་ཆུ་སེར་དང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པ་མི་གཙང་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟགས་ཏེ། ཕྱི་ནང་གི་ལུས་ཀྱང་དེ་དང་མཐུན་ ཕྱིའི་ལུས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དུ་མ་འདུས་པ་ཡིན་ལ།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་གོང་མ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་ན་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚོར་བ་ནི་ནང་གི་ལུས་ལ་དམིགས་ནས་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་བྱུང་བ་ནི་ནང་གི་ ཚོར་བ་ཞེས་བྱ།དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་ལུས་ལ་དམིགས་ནས་བྱུང་བ་ཕྱིའི་ཚོར་བ་དང་། ཕྱི་ནང་གི་ལུས་ལ་དམིགས་ནས་བྱུང་བ་ཕྱི་ནང་གི་ཚོར་བ་ཞེས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ཡང་ལུས་དང་སེམས་ལ་སིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚོར་བ་བདེ་བའོ། །ལུས་དང་སེམས་ལ་གདུང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཚོར་བ་སྡུག་ བསྔལ་ལོ།

第三句是指上述所说的无实有空性和无自性空性二者合为一体时，如果有人认为其中有实有，由于这二者结合时也无实有，故称为无实有自性空。为什么呢？因为一切法由众多不同的因缘相互依存而生，在每一刹那中生灭，既非恒常实有，也非一切处皆无所有，故说一切法住于缘起而灭。
'菩提分法是依地和对治方式而建立'中，菩提指声闻、独觉和无上菩提三种，即获得尽智和无生智。菩提分法是指为获得菩提的因和方便等助伴，即下文所说的诸法。地是指从预流果乃至初地等十地。对治是指对治这些地的违品，即断除悭吝等，如同敌对般建立之义。
四念住是身念住、受念住、心念住、法念住。其中念是指般若，即如实无误了知法相而配合胜观；念住是指以般若观察后专一安住而配合止。身有三种：内、外、内外三种。其中内身是自己的身体。外是指非识所执的草木等器世间。内外身是相对于自身为外，相对无心草木为内的其他有情身体。
对于这些，内身具有大种及所造色可毁坏的自相和无常苦的共相，从头顶至脚底充满脓血痰等种种不净相。内外身也与此相同。外身的自相是多微尘和合，共相如前所说，以般若决定后专一安住，称为身念住。
缘内身而生三受称为内受，同样缘外身而生者为外受，缘内外身而生者为内外受，如是配为三种。其中令身心愉悦者为乐受，令身心苦恼者为苦受。

།གདུང་བ་དང་སིམ་པ་གཉིས་ཀར་མི་བྱེད་པ་ནི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཏེ་དེ་དག་ཀྱང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་གོང་མ་དག་དང་འདྲ་ལ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཚོར་བ་གསུམ་ཆར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ ཁྱབ།ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ། ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་པོ་ཞེས་བརྟགས་ཤིང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ནི་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པའོ། །སེམས་ནི་ཉི་ཤུ་སྟེ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ནས་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བ་དང་།ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་དང་། བསྡུས་པའི་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་དང་། ཞུམ་པའི་དང་། གཟེང་མཐོས་པའི་དང་། རྒོད་པའི་དང་། རྒོད་པ་མེད་པའི་དང་། ཞི་བའི་དང་། མ་ཞི་བའི་དང་། ཤིན་ ཏུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་དང་།ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་དང་། ལམ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པའི་དང་། ལམ་ཤིན་ཏུ་མ་བསྒོམས་པའི་དང་། ལམ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་ལས་གྲོལ་བ་དང་། ལམ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་ལས་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཏེ་ཉི་ཤུའོ། །དེ་དག་ཀྱང་བསྡུ་ ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།དཔྱོད་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་དང་། གནས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་སོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ནས། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བའི་བར་དུ་སེམས་དྲུག་ནི་དཔྱོད་པའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །བསྡུས་པའི་སེམས་མན་ཆད་ནི་གནས་པའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དཔྱོད་པ་ནི་ལས་ སུ་བྱེད་པའོ།།གནས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འཇོག་པའོ། །སེམས་དེ་དག་ཀྱང་ཕྱི་ནང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་སྦྱར་ཏེ། ནང་གི་ལུས་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཉི་ཤུ་བྱུང་བ་ནི་ནང་གི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་ལུས་དང་། ཕྱི་ནང་གི་ལུས་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ནི་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཏེ་དེ་ཡང་གོང་མའི་སེམས་ཉི་ཤུ་པོ་ དེ་དག་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་མི་གཙང་བ་དང་བྱམས་པ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ལ་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ཤིང་བསྒོམ་པ་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་བསྒོམས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་སྤོང་སྟེ་དེ་ཡང་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མི་གཙང་བར་བསྒོམས་པས་གཙང་བར་ལྟ་བ་སྤངས་སོ། །ཚོར་བ་དྲན པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྡུག་བསྔལ་བར་བསྒོམས་པས་བདེ་བར་ལྟ་བ་སྤངས་སོ།།སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མི་རྟག་པར་བསྒོམས་པས་རྟག་པར་ལྟ་བ་སྤངས་སོ། །ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བདག་མེད་པར་བསྒོམས་པས་བདག་ཡོད་པར་ལྟ་བ་སྤངས་སོ། ། བདེན་པ་བཞི་བསྒོམས་ཤིང་རྟོགས་པ་ཡང་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་དང་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་དང་འགོག་པ་བདེན་པ་དང་ལམ་བདེན་པ་སྟེ། དེ་བཞི་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རེ་རེ་སྦྱར་རོ། །ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ རྣམས་མི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་དོ།།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་དོ། །དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་དོ།

不造成痛苦和愉悦两者的是舍受，这些的共同特征与前面相同，而其自性特征是三受都具有苦的特征。苦受遍于苦苦，乐受遍于坏苦，舍受遍于行苦，如是观察并专注安住即是受念住。
心有二十种：有贪心乃至离贪心，有嗔心及离嗔心，有痴心及离痴心，摄心及散乱心，沉没心及高举心，掉举心及无掉举心，寂静心及不寂静心，极善等持心及不善等持心，极善修道心及不善修道心，从极善修道解脱心及非从极善修道解脱心，共二十种。
这些总摄为二类：观察时的心和安住时的心。其中从有贪心到离痴心的六种心称为观察心。从摄心以下称为安住心。其中观察是造作，安住是入于禅定。
这些心也配合内外三种：缘内身而生起二十种心称为内心。同样地，缘外身和内外身的心，这三种一切都是无常、苦、空、无我，如是专注安住即是心念住。
法即是杂染法和清净法，即前述二十种心与烦恼及随烦恼相应的是杂染法。断除这些烦恼的对治，与不净、慈心、缘起等相应的是清净法。于这些法了知空性和无我并修习即是法念住。
修习这些能断除四颠倒：以修习身念住不净断除净颠倒，以修习受念住苦断除乐颠倒，以修习心念住无常断除常颠倒，以修习法念住无我断除我颠倒。
修习并了悟四谛也即是这些：苦谛、集谛、灭谛、道谛，这四者与前述四者依次一一对应。
四正断是：为不生未生恶不善法而生起欲求，为断已生恶不善法而生起欲求，为生未生善法而生起欲求。

།དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ བ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་དོ།།གོང་དུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་སྐབས་སུ་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་རྟོགས་ནས་མི་མཐུན་པ་སྤོང་ཞིང་ གཉེན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ལས་གསུམ་དང་ངག་གི་བཞི་དང་ཡིད་ཀྱི་གསུམ་སྟེ་མི་དགེ་བ་བཅུ་དང་། དེ་དག་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ནི་ བདག་དང་གཞན་ལ་གནོད་ཅིང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པས་ན་སྡིག་པ་ཞེས་བྱ།དགེ་བ་དང་མི་མཐུན་ཞིང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པ་ཡིན་པས་ན་མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡུལ་དེ་དག་ལ་དམིགས་ཤིང་སྤྱད་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བག་ཆགས་ བསགས་པ་ནི་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ།བག་ཆགས་མ་བསགས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་སེམས་ལ་ད་ལྟར་ཡང་མ་བསྐྱེད་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་མི་འབྱུང་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་། ཆོས་དེ་དག་སྔར་སེམས་ལ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་རྒྱུན་གཅད་ཅིང་མངོན་དུ་མི་འབྱུང་ བར་སྤོང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་ནི་འདུན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དགེ་བའི་ཆོས་ནི་གོང་མ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ་དགེ་བ་བཅུ་དང་འདོད་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་མི་སྡང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ རྣམས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་དེ་དག་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྔ་ན་མེད་པ་ལས་དེ་བསྐྱེད་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་བསྒྲུབ་པོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་སྔ་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་ཡང་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་སྟེ། དེ་དག་སྔ་ན་ཡོད་པ་ ལས་མི་འབྲི་བ་ནི་གནས་པའོ།།ཡང་ནས་ཡང་དུ་མངོན་སུམ་དུ་བསྒྲུབས་པས་ཤས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་བ་ནི་ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྡིག་པའི་དབང་དུ་མི་འགྲོ་བ་ནི་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །མི་དགེ་བ་སྤང་ཞིང་དགེ་བ་བསྐྱེད་པ་དེ་མྱུར་དུ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱེད་ པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའོ།།དེ་ལྟར་དེ་དག་གི་ཕྱིར་འདི་དང་འདི་བྱའོ་སྙམ་པའི་སྦྱོར་བའི་སེམས་ནི་འདུན་པ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ནི་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། སེམས་ ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་ ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་།རྣ་བ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་དང་། འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་སྟེ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་བྱ། རྐང་པ་བཞི་ནི་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་བྱ་སྟེ། དཀྱུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞི་དང་སྦྱར་རོ།

为了使已生起的善法安住、再次生起、不退失以及圆满成就而生起欲求。在前面修习法念住时，了知烦恼法是违品，清净法是对治，为了断除违品、生起对治而生起四种精进自性，这称为正断。
欲界的三种身业、四种语业和三种意业等十不善业，以及生起这些的因——贪欲、嗔恨等，因为损害自他并感召巨大痛苦果报，所以称为罪业。与善法相违且为圣者所呵责，故称不善。缘取这些境并通过行持而在相续中积累的习气称为'已生'。
未积累习气称为'未生'。思维'这些法现在不令心生起，以后也不令生起'，以及思维'对于已在心中生起的这些法，务必要断其相续，不令现行'，这称为欲求。
善法则与前述相反，即十善业以及无贪、无嗔等。为何称为断呢？因为这些善法也能断除违品，所以称为正断。
思维'要在相续中生起并现前成就这些以前未有的法'，以及思维'要增长广大相续中已有的些许善法'。使已有的不减退即是'安住'。
通过反复现前修习而渐次增长即是'再次生起'。不为违品罪业所控即是'不退失'。迅速圆满断恶生善即是'圆满成就'。
如是为了这些而思维'当做这个那个'的加行心即是欲求，是生起精进的相。
四神足是：欲三摩地断行成就神足、心三摩地断行成就神足、精进三摩地断行成就神足、观察三摩地断行成就神足。其中神足是指神通、天耳、他心智、宿住、死生智等五种神通。四足是指获得这些的因，配合正文中的四种三摩地。

།སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འཇོག་པ་ལ་ལྷག་ པར་དགའ་ཞིང་མོས་པའི་དབང་གིས་རྟག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཐོབ་པ་ནི་མོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་ཡོན་ཏན་དག་ལ་འདོད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལ་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྒྲིབ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ།དེ་ཡང་ལེ་ལོ་དང་དམིགས་པ་བརྗེད་པ་དང་། ཞུམ་རྒོད་དང་འདུ་མི་བྱེད་པ་དང་འདུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ལེ་ལོ་ནི་དགེ་བ་ལ་མི་འཇུག་པ་སྟེ། དང་པོ་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པའོ། །དམིགས་པ་ བརྗེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་མན་ངག་མི་དྲན་པས་བསྒོམ་པའི་ཡུལ་གང་ཡིན་གཏོལ་མེད་དེ།བསམ་གཏན་ལ་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པའོ། །ཞུམ་རྒོད་ནི་བསྒོམ་པའི་ཡུལ་ལ་རྨུགས་ཤིང་གཡེངས་ཏེ་བསམ་གཏན་ལ་ཞུགས་པའི་དུས་ན་ལས་སུ་མི་རུང་ བས་ཉེས་པའོ།།འདུ་མི་བྱེད་པ་ནི་ཞུམ་རྒོད་བྱུང་ན་དེ་སྤོང་ཞིང་ཞི་གནས་སུ་མི་གློན་པས་ན་ཉེས་པའོ། །འདུ་བྱེད་དྲགས་པ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་གནས་པའི་དུས་ན་དེ་ལས་བསྐྱོད་ཅིང་གཡེང་བར་བྱེད་པས་ཉེས་པ་སྟེ། དེ་ལྔ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་སྤོང་བའི་ འདུ་བྱེད་ནི་བརྒྱད་དེ་མོས་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། དད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། སེམས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་ཉེས་པ་ཇི་ལྟར་སྤོང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་བཞིས་ནི་ལེ་ལོ་སྤོང་སྟེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གནས་དང་ རྟེན་དང་མཚན་མ་དང་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སྤོང་སྟེ།དེ་ཡང་མོས་པ་ཡོད་ན་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གནས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཉིད་ནི་རྟེན་ནོ། །མོས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་དད་པ་སྟེ་དད་པ་ཡོད་ན་མོས་པ་འབྱུང་བས་མཚན་མ་སྟེ། མཚན་མ་དང་རྒྱུ་ ནི་དོན་གཅིག་གོ།།བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ན་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྟེ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལྟར་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་ཞིང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་ན་ལེ་ལོའི་གནས་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་སྔ་མ་བཞི་ ནི་ལེ་ལོའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ།།ཉེས་པ་ལྷག་མ་བཞིའི་གཉེན་པོ་ནི་འདུ་བྱེད་བཞི་རེ་རེ་དང་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དམིགས་པ་བརྗེད་པའི་གཉེན་པོ་ནི་དྲན་པའོ། །ཞུམ་རྒོད་བྱུང་ན་གང་བྱུང་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པས། ཞུམ་རྒོད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཤེས་བཞིན་ནོ། །མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པའི་ གཉེན་པོ་ནི་སེམས་པ་སྟེ།ཞུམ་རྒོད་བྱུང་ན་སེམས་པས་ཕྱིར་ཞི་གནས་སུ་གློན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་དྲགས་པའི་གཉེན་པོ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཏེ་ནམ་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ན་མི་གཡོ་བར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་ མ་ལ་བསམ་གཏན་བསྒོམས་བསྒོམས་པའམ།ཡང་ན་ཚེ་འདི་ལ་སྔ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་བསྒོམས་པའི་བག་ཆགས་བསགས་ཏེ་ཡུན་རིང་དུ་བསྒོམས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་གང་གི་ཚེ་སྡིག་པ་མི་དགེ་ བའི་ཆོས་སྤོང་ཞིང་གཉེན་པོ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱ་བ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པར་འབད་འབད་པ་ལས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于特别喜爱并信解将心安住于禅定中，经常通过进入禅定而获得专注一境性，这称为信解禅定。
这也是对禅定果报天界和解脱功德的欲求本性。
此禅定有五种违品障碍，即懈怠、忘失所缘、昏掉、不作意和过度作意。
其中懈怠是不趣入善法，在最初听闻和思维时障碍修行故为过失。
忘失所缘是由于不忆念禅定的教授，对修行对境茫然无知，在修习禅定时迷惑故为过失。
昏掉是对修行对境昏沉散乱，在入禅定时不堪能故为过失。
不作意是生起昏掉时不予对治且不安住于止，故为过失。
过度作意是在心平等安住时扰动散乱，故为过失。
这五种应当断除。断除它们的对治有八种，即信解、精进、信心、轻安、正念、正知、作意和舍。
如何断除这些过失呢？以四种对治断除懈怠。如何断除？通过显示精进的所依、依处、相及果而断除。
其中有信解则开始精进，故信解是精进的所依。
精进本身是依处。
信解生起的因是信心，有信心则生起信解，故为相。相与因是同义。
若发起精进则身心堪能，故轻安是精进的果。
如是身心堪能获得精进自在则无懈怠处，因此前四种对治是懈怠的对治。
其余四种过失的对治是以四种对治各自依次配合：
忘失所缘的对治是正念。
生起昏掉时了知所生，故昏掉的对治是正知。
不作意的对治是作意，因为生起昏掉时以作意重新安住于止。
过度作意的对治是舍，即当散动时以不动摇而修习，故称为断除的对治。
心的禅定是由于前世修习禅定或今生从前修习禅定的习气积累，长期修习的力量而获得专注一境性。
精进禅定是当断除罪恶不善法，对治善法生起增长，不间断精勤而获得专注一境性。

།དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་ཞིང་བསམས་པའི་ཤེས་ རབ་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་དང་སྟོང་པ་ལ་སོགས་པར་བཤིག་ཅིང་གཏན་ལ་ཕབ་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་དཔྱོད་པ་ལས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཐོབ་པ་ལ་བྱའོ།།སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྦྱར་བ་བཞིན་དུ་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་རེ་རེ་ཞིང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཀུན་ལ་སྦྱར་རོ།།དབང་པོ་ལྔ་ནི་དད་པའི་དབང་པོ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་ རབ་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ།དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་སོ། །ཡང་ན་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། དང་བ་དང་འདོད་པ་ནི་དད་པ་སྟེ། དེ་ཡོད་ན་འཁོར་བ་ལས་འབྱུང་ངོ་སྙམ་ནས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ པར་འགྱུར་རོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་སྒྲུབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དྲན་པའི་དབང་པོས་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་དབང་བྱེད། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་དབང་བྱེད། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་དབང་བྱེད་ པ་དང་།ཡང་ན་གོང་མ་གོང་མའི་དབང་གིས་འོག་མ་འོག་མ་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་སེམས་དང་བ་ནི་དད་པའི་དབང་པོའོ། །ཉན་པ་དང་སེམས་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་ སོགས་པའི་དགེ་བ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོའོ།།ཉན་ཅིང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་དོན་མ་བརྗེད་ཅིང་གསལ་བ་ནི་དྲན་པའི་དབང་པོའོ། །སེམས་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་གཡེང་ཞིང་འཕྲོ་བ་མེད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་ པོའོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་གསལ་བར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ། དེ་ལྟར་དབང་དུ་གྱུར་ཀྱང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་ཅུང་ཟད་འདྲེ་ཞིང་སྐབས་སྐབས་སུ་བར་ཆད་བྱེད་དོ། །སྟོབས་ཀྱི་དུས་ན་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་དད་ པ་དང་།ལེ་ལོ་དང་། བརྗེད་པ་དང་། གཡེང་བ་དང་། ཤེས་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་གཡོར་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དངོས་སུ་ན་དད་པའི་སྟོབས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། དྲན་པའི་སྟོབས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་དང་། ཤེས་ རབ་ཀྱི་སྟོབས་སོ།།དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་མཐུན་ལ། ཁྱད་པར་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་འདྲེས་པ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཆས་དབྱེ་སྟེ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཞི་ཡང་དེ་དག་ཉིད་ལ་གདགས་ཏེ། སྣང་བ་ཐོབ་པ་དང་། སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་། དེ་ཁོ་ ནའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་།དེ་མ་ཐག་པ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ལ་མིང་དུ་བཏགས་པ་རྣམས་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་དང་མིང་གིས་བརྗོད་པའི་དོན་རྣམས་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་ཤེས་པའི་དུས་ན་ནི་དབང་པོ་ལྔ་སྟེ། སྣང་བ་ཐོབ་པ་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་གཉིས་དང་སྦྱར་ཞིང་མིང་དུ་བཏགས་པའི་ མིང་རྣམས་སྟོང་པར་ཤེས་པ་དང་།མིང་གིས་བརྗོད་པའི་དོན་རྣམས་སྟོང་པར་ཤེས་པའི་དུས་ན་ནི་སྟོབས་ལྔ་སྟེ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་དེ་མ་ཐག་པ་གཉིས་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བའི་དབང་དང་སྟོབས་སུ་གྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དོ།

观察的禅定是指从善知识处听闻正法并思维，以智慧分析诸法的特征无常、空性等，确定并无疑地观察而获得专注一境性。
具足断除烦恼的精进神足是指，如同前面所说的胜解禅定一样，下面的每一个也都同样地运用。
五根是信根、精进根、念根、定根、慧根。为什么称为根呢？因为它们能主导产生解脱分善根。
或者说，信心是确信、净信和希求，有了信心就会想到'应当从轮回中出离'而开始精进。
精进能主导三学的修行，念根主导增上戒学，定根主导增上心学，慧根主导增上慧学。
或者说，因为能主导由上生下的次第生起，所以称为根。
其中，对业果、谛理和三宝生起信解和净信是信根。
在闻思修等善法上相续不断是精进根。
不忘失所闻思修的义理并且明了是念根。
心不散乱于色声等境是定根。
如实通达诸法的自相和共相是慧根。虽然已经得到这些根的力量，但仍会与违品稍有交杂，有时会受到障碍。
到了力的阶段，违品如不信、懈怠、忘念、散乱、不正知等丝毫不能动摇，所以称为力。具体来说就是信力、精进力、念力、定力、慧力。
这些力的本质与五根相同，区别在于是否与违品交杂的差异来分。四种顺决择分也安立于这些之上，即得明、增明、入真实一分、无间。
当了知诸法的名言仅如幻化，了知名言所诠义仅如幻化时是五根，配合得明和增明两个阶段。当了知名言安立的诸名为空性，了知名言所诠义为空性时是五力，配合入真实一分和无间两个阶段。这些是见道加行位的根力之相。

།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ ལག་བདུན་ནི་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་།ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་།བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་དག་ནི། རང་བཞིན་ཡན་ལག་གནས་ཡན་ལག། །གསུམ་པ་ངེས་འབྱུང་ཡན་ལག་སྟེ། །བཞི་པ་ཕན་ཡོན་ཡན་ལག་ཡིན། །རྣམ་གསུམ་ཉོན་མོངས་མེད་ཡན་ལག་།ཅེས་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་སྟོང་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ཡང་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་ནི་གཙོ་བོ་ཡང་ཡིན་ལ་ཡན་ལག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །གཞན་དྲུག་པོ་ནི་དེའི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པས་ན་ཡན་ལག་བདུན་ཞེས་བྱའོ། །དྲན་པ་ཡང་དག་ནི་ཆོས་ རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ཏེ།དྲན་པ་ཡོད་ན་དེ་ལས་ཤེས་རབ་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བས་གནས་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་རང་བཞིན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་ འགྲུས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་སྟེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་ཞིང་དེ་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགའ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ། ས་དང་པོ་མཐོང་བའི་དགའ་བ་དེས་ལུས་དང་སེམས་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞིའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གནས་སོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུས་དང སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཡོད་ན།འདོད་ཆགས་དང་གཡེང་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་བཞག་པས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དང་། མཐོང་བས་སྤང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་དེ་ཕན་ཆད་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་མི་ འབྱུང་བར་སེམས་དག་པའི་རྒྱུན་ཉིད་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞི་དང་།གནས་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རེ་རེར་སྦྱར་ལ། གང་གི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་དོན་བསྡུའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ དང་།ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཐག་རིང་དུ་སྤངས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ལམ་ནི་འཕགས་པ་དེ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུའམ་སྒོ་ལྟ་བུ་སྟེ། དངོས་སུ་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཡན་ལག་བརྒྱད་དེ། དེ་ཡང་། ཡོངས་སུ་གཅོད་དང་གོ་བྱེད་དང་། །རྣམ་གསུམ་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི། །ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དེ་བརྒྱད་དོ། །ཞེས་ སྨོས་ཏེ།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་ས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་དམིགས་ཤིང་གཅོད་པས་ན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཡན་ལག་གོ།

七觉支是：正念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。这些是：'自性支、所依支，第三出离支，第四利益支，三种无烦恼支'。菩提之声即是通达一切法空性，即无分别智。这与择法觉支相配，它既是主要的也是支分。其他六支是它的助伴，故称七觉支。
正念是择法智慧的所依支，因为有念则从中生起智慧，故称为所依。择法是通达相的自性支，因为是智慧的自性。精进是出离支，因为从凡夫位出离超越。喜是利益支，因为见到初地的喜悦使身心获益满足。
轻安、定、舍三者是无烦恼支。轻安是无烦恼的基础，定是无烦恼的所依，舍是无烦恼的本体。为什么呢？因为身心调柔时不生贪著散乱等；心一境性安住则断除见所断烦恼；断除见所断烦恼后，此后不生贪等烦恼而安住于清净心相续的舍中，故无烦恼的基础、所依、本体三者依次各自配对，总结偈颂的含义。
八圣道支是：正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。圣者是因为远离了见断和修断的贪等烦恼。其道是获得圣者的因或门径，实际上是八种智慧的差别。即：'遍决断及了解，三种令他信，对治违品故，道支有八种。'
正见是第二地以上无分别智后得清净世间智，由于缘取'以无分别智如是见到法界'而决断，故是遍决断支。

།ཡང་ དག་པའི་རྟོག་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་བརྟགས་ཏེ།ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ངག་གིས་གཞན་ལ་ཆོས་སྟོན་ཅིང་འཆད་པས་ན་རྟོག་པ་དང་ངག་གཉིས་ནི་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་གོ། །ཡང་དག་པའི་ངག་ནི་རྒོལ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་འདྲི་བའི་ལན་མ་ ནོར་བར་འབྲེལ་བའི་གཏམ་སྨྲ་བས་ན་འདི་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་པར་སྤངས་པས་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་དོ། ། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ནི་ཡོ་བྱད་བསྙུངས་ནས་ཟང་ཟིང་མང་པོ་ལ་མཐོང་འདོད་མི་སྐྱེད་མི་སོགས་ཏེ། རང་གི་ལུས་དགེ་བ་སྤྱོད་ནུས་ཙམ་གྱི་ཡོ་བྱད་ཉི་ཚེ་ཙམ་ཞིག་ཚོལ་བས་ན་འདི་ནི་ཚོད་ཟིན་པར་འཚོ་ཞིང་ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་དེ། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ དང་།འཚོ་བ་གསུམ་ནི་སྐྱོན་མེད་པར་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་གོ། །ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ལ་ཉལ་སྤང་ཞིང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པས་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞུམ་རྒོད་བྱུང་ན་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གློན་ཞིང་གཟེངས་ བསྟོད་དེ་སྤང་ལ།ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་མི་ཐོབ་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ན་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ རོ།།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། ཀུན་འབྱུང་སྤང་བར་བྱ། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱ། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་འཕགས་པ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པ་དང་འདྲ་ལ། བདེན་པ་བཞི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་ དེ་ཁོ་ན་ལྟར་མ་ནོར་བར་ངེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གྲུབ་ཟིན་པ་འདི་ནི་སྤང་དུ་མི་རུང་བས་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །ཀུན་འབྱུང་ སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཁམས་གསུམ་རྒྱུད་ལྔར་འབྱུང་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་དེ་བསྐྱེད་པ་སྟེ།རྒྱུ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་རྐྱེན་དང་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་རིག་ནས་ལམ་གྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ། །འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་ སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་གཉིས་ཀ་སྤངས་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འགོག་པ་དང་ཞི་བ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལྟ་བུར་ཤེས་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ལ། ལམ་ནི་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སམ་ཡང་ན་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་དག་སྟེ།དེ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་འགག་ཅིང་སྤང་སྟེ། དེ་ཡང་ལམ་དང་རིགས་པ་དང་བསྒྲུབ་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཤེས་པ་སྟེ། དངོས་སུ་ན་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བཙལ་ཏེ་རྙེད་པར་བྱེད་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ནས་འཕགས་པའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པས་ན་ལམ་མོ། །དེ་ལ་རྟོགས་པ་དང་འདྲིས་པར་བྱེད་པ་ནི་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།

正确的思维是对诸法的共相和自相无误地观察，如实了解后以正确的语言向他人宣说开示法义，因此思维和语言二者是令他人理解的支分。
正确的语言是对辩论者和疑问者作出无误而相关的回答，因此这是清净智慧的表现而令人信服。
正确的业终是完全断除杀生等一切不善业，因此这是清净戒律的表现而令人信服。
正确的生活是减少资具，不对众多财物生起贪求之心，仅寻求能够行善的必要资具，因此这是知足而少欲的表现而令人信服。正确的语言、业终和生活三者是无过失而令他人信服的支分。
正确的精进是通过修行断除贪欲等烦恼习气，正确的念住是当沉掉等近烦恼生起时专一对治而断除，正确的禅定是断除障碍六神通的障碍而获得神通，因此正确的精进、念住和禅定三者称为对治违品的对治，这与偈颂次第相对应。
四圣谛是：应当遍知苦、应当断除集、应当证悟灭、应当修习灭苦之道。其中'圣'如前所述，'四谛'是指苦等四法如实无误确定的意思。
遍知苦谛是指器世间和有情世间是往昔业果已成就，这是无法断除的，应当了知其无常、苦、空、无我的本质。
断除集谛是指往昔的业和烦恼在三界五趣中生起并产生苦蕴，应当了知其为因、集、生、缘、起的方式，并且应当以道来断除。
证悟灭谛是指断除苦和集二者的有余涅槃和无余涅槃，应当了知其为灭、寂静、殊胜、出离。
修习灭苦之道中，道是指菩提分或八圣道分，通过这些断除苦和集，应当了知其为道、理、修行、出离。实际上是寻求并证得人无我和法无我，从凡夫地到达圣者境界，故称为道。其中对此认知和熟悉即称为修习。

།བསམ་གཏན་བཞི་གང་ཞེ་ན། རྟོག་དཔྱོད་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཏེ། དེ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས ཀྱི་གནས་བཞིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་ཅིང་སེམས་བརྟན་པོ་རང་དབང་དུ་གནས་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་རྟོག་དཔྱོད་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་སྟེ་ས་འོག་མ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་ནད་དང་ཤུ་བ་ལྟ་བུ་སྐྱོན་ཅན་ཡིན་ལ་གཟུགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ ལ་སོགས་པ་ནི་ཞི་བ་དང་བདེ་བ་ཡིན་པར་རྟོག་ཅིང་དཔྱོད་པའི་སྒོ་ནས་གོང་མིའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་སྟེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་ནོ།།དགའ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་སྟེ། གཉེན་པོ་བསྒོམས་པའི་སྒོ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ ཅན་ནོ།།བདེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་སྟེ། དགའ་བ་ཡོད་ན་དེའི་ཟླས་མི་དགའ་བ་ཡང་འབྱུང་བས་དགའ་བ་སྤོང་ངོ་ཞེས་དགའ་བ་སྤངས་པས་དེའི་ཟླས་མི་དགའ་བ་ཡང་སྤངས་པའི་བཏང་སྙོམས་ཅན་ཏེ། དེ་ནི་བདེ་བ་མ་སྤངས་པས་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ སྟེ་འོག་མའི་བདེ་བ་ཡོད་ན་དེའི་ཟླས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་འབྱུང་བས་བདེ་བ་དེ་ཡང་སྤང་ངོ་ཞེས་བདེ་བ་སྤངས་པས་དེའི་ཟླས་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་པའི་བཏང་སྙོམས་ཅན་ཏེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཚད་མེད་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། བྱམས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཚད་མེད་པ་དང་། དགའ་བ་ཚད་མེད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཚད་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཚད་མེད་པ་བཞི་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དག་བུ་ཚ་དང་གཉེན་འཁོར་ཉི་ཚེ་ལྟ་བུ་ལ་བྱམས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དག་སེམས་ཅན་ཉུང་ཙམ་ཞིག་གི་དོན་བྱེད་ཅིང་བྱམས་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་དང་འདྲ་བར་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བྱམས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ལ་འགོད་པས་ཕན་གདགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །སྙིང་རྗེ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བས་ཕན་གདགས སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ།།དགའ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གོང་མ་ལྟར་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་དོན་བྱས་པ་ལེགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བ་དང་གྲོལ་བར་བྱས་ཟིན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་གྲོལ་བར་བྱ་མི་དགོས་པས་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་པའོ།

什么是四禅定？即寻伺、喜、乐、舍。其中四禅定是在色界四处，不为违品所动摇而心安住自在之义。
其中寻伺是初禅，即观察下地欲界的五欲功德如同疾病和疮疡般有过患，而色界初禅等是寂静安乐，通过如是寻思观察而获得上地功德，违品衰减而具有喜乐。
喜是第二禅，即由修习对治而从三摩地殊胜中所生的具有喜乐。
乐是第三禅，即因有喜则由其对立面也会生起不喜，故舍弃喜，由舍弃喜故也舍弃了其对立面不喜而具有舍，因未舍弃乐故称为具乐。
舍是第四禅，即因有下地之乐则由其对立面也会生起苦，故也应舍弃彼乐，由舍弃乐故也舍弃了其对立面入息出息之苦而具有舍，是舍弃乐也舍弃苦的特征。
什么是四无量？即慈无量、悲无量、喜无量、舍无量。
其中四无量不同于世间人仅对子孙亲眷的慈爱，也不同于声闻仅利益少数众生的慈爱，而是对一切众生如同独子般生起慈悲。
其中慈是思维欲令一切众生安置于安乐而饶益。
悲是思维欲令一切众生远离烦恼、消除痛苦而饶益。
喜是思维对众生如上饶益安乐做得很好。
舍是对已经获得安乐解脱的众生们，因不需再解脱而安住于舍。

། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཡོད་མིན་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དེ་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ མིང་བཞི་པོ་ཚོར་བ་དང་།འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་རང་དབང་དུ་གནས་བཞིར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ལ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་བཤིག་ན་དངོས་པོ་མེད་དེ། ནམ་མཁའ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། ནམ་མཁའ་དེ་ཡང་མཐའ་ཡས་ སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། ནམ་མཁའ་དེ་ཡང་མཐའ་ཡས་སྙམ་དུ་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་འགྲོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་མཐའ་ཡས་སོ་ སྙམ་དུ་མོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ལངས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཕ་རོལ་ན་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེས་བརྟགས་ན་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཆོས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ ཡོད་པར་མ་མཐོང་ནས་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་མོས་ཤིང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ།ཡོད་མིན་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ལངས་ནས་འདུ་ཤེས་འདི་ནི། ནད་དང་ཤུ་བ་དང་ཟུག་རྔུ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བརྟགས་ཏེ་འདུ་ཤེས་བཀག་ནས་ཇེ་ཕྲ་ཇེ་ཕྲར་གྱུར་པ་ དང་།འདུ་ཤེས་འདི་གཏན་མེད་ན་ཡང་རྨོངས་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་འདུ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ལ་གནས་ཏེ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་རགས་པ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་གཏན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས། ཡོད་མིན་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ བཅིངས་པ་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྟེ་བརྒྱད་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་གནས་བརྒྱད་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ཡང་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོ་སྟེ། བདག་རང་གི་གཟུགས་སྔར་མ་བཤིག་པར་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་སྟོང་པར་འཇིག་ཅིང་སུན་འབྱིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ གཟུགས་ཅན་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་ལ།རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པ་དང་འདྲ་བར་ཀུན་ལ་སྦྱར་རོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གཉིས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདག་རང་གི་གཟུགས་ཆ་ཤས་ཀྱིས་སྟོང་པར་བཤིག་པ་ནི་ནང་གཟུགས་ མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་ལ།ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ནི་ཕྱིའི་གཟུགས་སྣམ་བུ་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པར་སུན་འབྱིན་པ་སྟེ་གོང་མ་དང་འདྲའོ། །སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་པ་སྟེ། གོང་ དུ་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་སྟོང་པར་སུན་ཕྱུང་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་མི་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མཐོང་ན་ཡང་འདོད་ཆགས་སྐྱེའམ་མི་སྐྱེ་སད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་སྡུག་གུ་མངོན་སུམ་དུ་སེམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱིས་བསྒོམ་པ་ནི།སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའོ། ། དེ་ལྟར་བསྒོམས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་ནི། རྫོགས་པར་བྱས་ནས་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是四无色定？空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处，这四种无色定是指在无色界中，四种名即受、想、行、识四蕴在四处自在一心专注。
其中空无边处是指，一切法各自分析时无实体，仅是虚空，而且认为那虚空是无边际的，这称为空无边处。
识无边处是指，一切法仅是虚空，而且认为那虚空无边际，与缘取这种想法相应的识也如虚空般无边际，如是胜解的禅定称为识无边处。
无所有处是指，从识无边处出定后，观察识之外还有什么可缘取的对象，观察时发现有色无色法皆无所有，如是胜解并入定，称为无所有处。
非想非非想处是指，从无所有处出定后，观察此想如病、如疮、如刺，观察后遮止想，使之渐细，又想若完全无想则成愚痴不适，因此安住于极其微细的想而入定，这既非有粗想也非完全无想，故称非想非非想处。
八解脱是为了从烦恼束缚中解脱而称为解脱，八种是指下文所说的八种境界。
其中有色观诸色是第一解脱，即未破除自身色法而观察外在色法为空、破除的禅定称为有色观诸色。解脱一词如上所述可用于一切。
内无色想观外诸色是第二解脱，即以部分破除自身色法为空称为内无色想，观察外在色法如布、瓶等为空而破除，与前相同。
净解脱身作证具足住是第三解脱，即如上所说破除内外诸法为空后不生贪等烦恼，为了验证见到色法是否生起贪欲，以意识之身现前修习妙色，这是净解脱身作证。如是修习后仍不生起贪等烦恼，称为具足住。

།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ཅིང་། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞི་པ་སྟེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་གཟུགས་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་བཤིག་སྟེ་ཡུལ་མེད་པས་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་འབྱུང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་ན་དེ་དང་འགྲོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་མི་འབྱུང་བ་དེ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་སྟེ། ཐོགས་པ་ ཅན་གྱི་གཟུགས་རྣམས་སྟོང་པར་བཤིག་སྟེ།ཡུལ་མི་འབྱུང་བས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་འབྱུང་། དེ་མི་འབྱུང་བས་དེ་དང་འགྲོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་མི་འབྱུང་བ་ནི་ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ནུབ་སྟེ་མི་འབྱུང་བས་ དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།དེ་དང་འགྲོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་མི་འབྱུང་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཕྱིའི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ལ་རྒྱུ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ། ནམ་མཁའ་ནི་མཐའ་ ཡས་སོ་སྙམ་དུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་རྣམ་ ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལྔ་པ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་དུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེ་ལ་སེམས་བསྐྱོད་ནས་ནམ་མཁའ་དེ་མཐའ་ཡས་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་ སྙམ་དུ་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་འགྲོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་དུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དྲུག་པ་སྟེ། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་བསྐྱོད་ནས་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལས་ཕ་རོལ་ན་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་བརྟགས་ན་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཆོས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པར་མ་མཐོང་ནས།ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་ སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།

他完全超越了一切色想，灭除了对碍触的想法，由于不作意种种想，认为'虚空无边'而圆满安住于空无边处，这是第四解脱。眼识所缘的蓝色、黄色等一切颜色和形状都破为空，因无所缘境，识也不生。识不生时，与之相应的想也不生，这就称为'完全超越一切色想'。
耳等识的所缘境声、香、味、触等有碍色法破为空，因境不生，缘于彼境的诸识也不生。彼不生故，与之相应的想也不生，这就称为'灭除碍触想'。如是五识灭而不生，随之而起的意识及与之相应的想也不生，这就称为'不作意种种想'。
如是外境及缘境的识不生，故一切法唯如虚空，认为'虚空无边'而入等持，这就称为'认为虚空无边而圆满安住于空无边处'。
他完全超越空无边处，认为'识无边'而圆满安住于识无边处，这是第五解脱。于'一切法唯如虚空且虚空无边'的等持中，转动其心，不仅虚空无边，而且缘取'虚空无边'的想所相应的识也如虚空般无边，入此等持，这就称为'完全超越空无边处而圆满安住于识无边处'。
他完全超越识无边处，认为'无所有'而圆满安住于无所有处，这是第六解脱。从识无边处转出后，观察识之外有何所缘，见到无有丝毫有色无色之法，认为'无所有'而入等持，这就称为'完全超越识无边处而圆满安住于无所有处'。

།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བདུན་པ་སྟེ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་བསྐྱོད་ནས་འདུ་ཤེས་འདི་ནི་ནད་དང་ཤུ་བ་དང་ཟུག་རྔུ་ ལྟ་བུ་སྟེ་སྐྱོན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀག་ནས་ཇེ་ཕྲ་ཇེ་ཕྲར་གྱུར་པ་དང་འདུ་ཤེས་གཏན་མེད་ན་ཡང་རྨོངས་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་འདུ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་ལ་གནས་ཏེ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་འདས་པ་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་ མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་གནས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་ མཆེད་ལས་བསྐྱོད་པ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཞེས་བྱ་ལ། གནས་དེར་འདུ་ཤེས་བཀག་པ་དང་དེའི་ཟླས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཀྱང་བཀག་།ཚོར་བ་ནི་གསུམ་ཆར་ ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ལ་འདུ་ཤེས་ནི་ནད་དང་ཤུ་བ་དང་ཟུག་རྔུ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀག་སྟེ་གནས་པ་ནི།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རིལ་གྱིས་སྤངས་ཏེ་བསྒོམ་པས་སྤང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ ཤས་ཀྱིས་སྤངས་པས་ན་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ།།མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ནི། རྟོག་དཔྱོད་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ ནུབ་པར་གྱུར་ཅིང་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ།།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་རྣམ་ ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ།།དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་ནས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་ འདས་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མིད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་གི་ཚིག་གཉེར་ནི་གོང་དུ་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཤད་པ་དང་མཐུན་ཏེ་གོང་དུ་བལྟའོ། །མཐར་གྱིས་གནས་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་གོ་རིམས་བཞིན་མཐར་ཆགས་སུ་འགོག་པ་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ནི་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་།མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱའོ། །སྒོ་གསུམ་ནི་ཐར་པ་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུའམ་ཐབས་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མེད་ པའི་ཆོས་དང་།ཡོད་པའི་ཆོས་སོ།

他完全超越了一切无所有处，而住于非想非非想处，这是第七解脱。即从无所有处出定后，了知'此想如病、如疮、如刺'，是有过患的，因此遮止此想，渐渐变得微细。若完全无想则会成为愚痴而不适宜，因此安住于极其微细的想而入定。这就是完全超越无所有处，而圆满住于非想非非想处。
他完全超越非想非非想处，以身证得想受灭尽而安住，这是第八解脱。即从非想非非想处出定，称为灭尽定。'完全超越非想非非想处'是指在此处遮止想，随之也遮止六识和烦恼意。三受皆是苦，想如病、如疮、如刺而遮止，安住于此，称为'以身证得想受灭尽而安住'。由于已完全断除见所断烦恼，也部分断除修所断烦恼，故称为八解脱。
九次第定是：寻伺、喜、乐、舍，完全超越一切色想，灭除对碍想，不作意种种想，认为'虚空无边'而圆满住于空无边处。完全超越空无边处，认为'识无边'而圆满住于识无边处。完全超越识无边处，认为'无所有'而圆满住于无所有处。完全超越无所有处，圆满住于非想非非想处。灭尽定的文句解释与前述八解脱和灭尽定相同，可参见前文。
所谓九次第定，是指四禅、四无色定和灭尽定，从初禅开始依次顺序入定直至灭尽。三解脱门是：空性解脱门、无相解脱门和无愿解脱门。解脱是指涅槃，三门是指获得解脱的因或方便，即三种禅定。其中法有二种：无法和有法。

།དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མེད་པའི་ཆོས་ཏེ། དེ་བསྒོམ་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ འདུས་བྱས་ཏེ།གཞན་དབང་འདུས་བྱས་དེ་དང་ཇི་སྲིད་འགྲོགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཏེ། དེ་ལ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་མཚན་མར་ གྲུབ་པ་མེད་དེ།དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅིང་འདྲིས་པར་བྱེད་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་ལྷའི་མིག་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ ཤེས་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཐག་རིང་པོ་དང་དུས་རིང་པོ་ན་གནས་ཤིང་འབྱུང་བ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ད་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་དྲུང་ན་འདུག་པ་དང་འདྲ་བར་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱི་ལུས་ཉེ་རིང་ཇི་སྙེད་པ་དང་ཤི་ནས་གར་སྐྱེས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་དེ་ནི་ ལྷའི་མིག་གོ།།སྒྲ་དང་སྐད་དང་བརྡ་སྣ་ཚོགས་ཐོས་ཤིང་གོ་བ་ནི་ལྷའི་རྣ་བའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ཤས་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ཤེས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པའོ། །འབར་བ་དང་། འཕུར་བ་དང་། མང་ཉུང་དང་། བཟང་ངན་དང་ཆུ་ལ་འགྲོ་ཞིང་ས་ལ་འབྱིང་བ་དག་ཤེས་པ་ནི་ ལུས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཤེས་པའོ།།ད་ལྟར་གྱི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ། ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་གནས་གང་ན་གནས་གནས་ལས་ཅི་བྱེད་བྱེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་དྲན་པ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའོ། །མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅི་སྤངས་ཅི་མ་སྤངས་པའི་རིམ་པ་ཤེས་བཞིན་ཟད་པ་དང་མི་ སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ཤེས་པ་དག་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པའོ།།གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་བཞི་ནི་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཟུངས་དང་། སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་དང་། ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་དང་། དོན་གྱི་གཟུངས་ཏེ། གཟུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཇི་སྲིད་དུ་བརྗོད་པའི་དོན་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ བར་ངེས་པའམ།ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པ་དེ་ནམ་དུ་ཡང་དེ་དང་མི་འབྲལ་བར་གཟུང་བ་ལྟ་བུ་ལ་བྱ། སྒོ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དེ་དངོས་སུ་ན་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་བྱའོ། །བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཟུངས་ནི་ཡི་གེ་ཨ་མངོན་དུ་བསྒོམ་ཞིང་དེ་ལ་ཆས་བཤིག་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ ནས་ཡི་གེ་གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གྱུར་པས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བསྒྲེས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་དགའ་བ་ནི་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཚིག་ཏུ་ཚེ་རིང་བར་གྱུར་ཅིག་ནད་མེད་པར་གྱུར་ཅིག་།ལོ་ལེགས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བརྗོད་ན་དེ་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ནི་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་ཞེས་བྱ།མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པ་ལས་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ནས། ཇི་སྐད་བཤད་ཅིང་ཐོས་པའི་ཚིག་ཐམས་ཅད་ནམ་དུ་ཡང་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་དང་མིང་གིས་བརྗོད་ པའི་དོན་གང་དང་གང་ཡིན་པའི་དམིགས་མྱུར་དུ་གོ་ཞིང་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་ནི་དོན་གྱི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ།

关于遍计所执相，是指不存在的法，修习它称为空性解脱门。
存在的法也有两种：有为法和无为法。
其中，依他起相是有为法。只要与依他起有为法相伴，就会有痛苦，为了断除它而修习的是无愿解脱门。
圆成实相是无为法。在其中没有蓝色、黄色等颜色和形状的相，为获得它而修习熟悉它的是无相解脱门。
六神通是：天眼通、天耳通、他心通、神足通、宿命通和漏尽通。
其中，对于远处和长时间存在且生起的隐蔽诸法，能如同现前般了知和认识，称为神通。
如是见到远近一切身体和死后转生之所有色身，这是天眼通。
听闻并理解各种声音、语言和符号，是天耳通。
了知一切众生的意乐和习气大小，是他心通。
了知燃烧、飞行、多少、好坏以及水上行走和地中出没等，是神足通。
从现在追溯到前世，忆念住处、所作之事的历史，是宿命通。
了知见道和修道所断的烦恼何者已断何者未断的次第，以及获得尽智和无生智，是漏尽通。
四陀罗尼门是：获得忍辱之因的陀罗尼、咒语陀罗尼、法陀罗尼和义陀罗尼。
所谓陀罗尼，是指无论说多少文字语句的意义都不会改变，或者如同所说的永远不离开那样持守。
门是指成为如是义理生起之因，实际上是指名、句、文。
获得忍辱之因的陀罗尼，是指现前修习字母'阿'，对其分析而通达空性，其他字母也同样如此，由此类推一切法也通达空性，从而欢喜，这称为获得忍辱之因的陀罗尼。
对众生说愿长寿、无病、丰收等语句，如是实现，称为咒语陀罗尼。
从亲教师和阿阇黎等听闻正法后，永远不忘所说所闻的一切语句而受持，称为法陀罗尼。
迅速理解语句和名词所表达的任何意义并且不忘持守，称为义陀罗尼。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཏེ། མཁྱེན་པའི་བྱེ་བྲག་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་མངའ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། དེ་ཡང་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ ནི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་སྟེ།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སེམས་ཅན་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཤེས་ལ། བདག་དང་བྱེད་པ་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་མཁྱེན་ཏོ། །གཞན་ཡང་ལས་དགེ་བ་སྤྱད་པས་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡིན་ལ། དེས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་ གནས་མ་ཡིན་པ་དང་།མི་དགེ་བ་སྤྱད་པས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་གནས་ཡིན་ལ། དེས་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བའི་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་མཁྱེན་པ་ལ་བྱའོ། །ལས་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཏེ། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་ན་མཐོ་ རིས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བ་རྣམས་གྲུབ་པ་དང་།སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྡིག་པའི་ལས་བྱས་པས་ངན་སོང་དང་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་གྲུབ་པར་མཁྱེན་པ་ལ་བྱའོ། །བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་ བྱང་བ་དང་།ལྡང་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་པོ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ལ་འཇུག་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་བར་དུ་གཅོད་ཅིང་བསྒྲིབས་པ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཉེན་པོ་འཕེལ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ། ལྡང་བ་ནི་གཏོང་བ་སྟེ་དེ་དག་གི་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་འབྱུང་འཇུག་གི་ཐབས་ཀུན་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་སེམས་ཅན་འདི་ནི་དབང་པོ་འབྲིང་པོ་ཡིན།འདི་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དབང་པོའི་རིམ་པ་ལ་མཁས་པའོ། །མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི། སེམས་ཅན་ལ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས། ལ་ལ་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལ་མོས། ལ་ལ་ཐེག་པ་འབྲིང་པོ་ལ་ མོས།ལ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ། ལ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ། ལ་ལ་བསམ་གཏན་ལ་མོས་ཤིང་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐ་དད་པར་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ཀུན་མཁྱེན་པའོ། །ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་ཁམས་དང་རིགས་དང་དོན་གཅིག་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་དང་མ་ངེས་པ་དང་རིགས་མེད་ པ་ལྟ་བུ་སྐལ་བ་དང་བག་ཆགས་ཤས་ཆེ་ཆུང་གི་བྱེ་བྲག་གིས་རིགས་ལྔར་དབྱེ་བར་མཁས་པ་ལ་བྱའོ།།ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི། ལམ་རྒྱུད་ལྔ་འཁོར་ཞིང་ཁམས་གསུམ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བ་མཁྱེན་པའམ། ཡང་ན་ལམ་གང་ལ་གནས་ན་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ དམིགས་པ་ལ་མཁས་པའོ།།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་བདག་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་ཡུལ་ནི་འདི་ན་གནས་གནས། མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། ཕ་མ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་།ལས་འདི་བྱེད་བྱེད། ཚེ་ནི་འདི་སྲིད་ཅིག་ཐུབ། ལོངས་སྤྱོད་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་སྤྱོད་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ ལ་མཁས་པའོ།།འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་སེམས་ཅན་འདི་དག་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདིར་སྐྱེས་ཏེ། དེ་ནས་ཀྱང་ཤི་འཕོས་ནས་འདིར་སྐྱེ། དེ་ནས་ཀྱང་འདིར་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དུས་ལ་མཁས་པའོ། །ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ནི་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི། ཟག་པ་ ཟད་དོ།།སེམས་ཅན་འདི་དག་གི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཟག་པ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ལ་མཁས་པ་སྟེ་དེ་དག་ནི་སྟོབས་བཅུ་ཞེས་བྱའོ།

如来十力是智慧之力，是佛陀所具有的十种殊胜智慧。其中，知晓处非处智力是指了知因与非因，即了知业和烦恼是众生产生的因，而我、作者、自在天等非是众生产生的因。
此外，了知行善业是生天界之处，而以此不会生恶趣之非处；行不善业是生恶趣之处，而以此不会生天界之非处等。
业报智力是了知业的自作智力，即了知行布施、持戒等可成就天界和受用等安乐，造杀生等恶业则成就恶趣和痛苦。
禅定、解脱、三昧、等至的烦恼、清净和出定等一切智力，是指四禅、八解脱、勇进等三昧和九次第等至。其中，入定时被违品遮障的即是烦恼，对治力增长即是清净，舍弃即是出定，了知这些过失和功德生灭的方便。
根胜劣智力是通达'此众生根器中等，此众生根器钝'等根器次第。
种种胜解智力是了知众生各种不同的信解，如有的信解大乘，有的信解小乘，有的信解中乘，有的信解布施，有的信解持戒，有的信解禅定，了知众生对诸法不同的信解差别。
种种界智力即是了知界、种性，二者同义。通达大乘、小乘三种种性以及不定种性、无种性等，由根机和习气强弱差别分为五种种性。
遍趣行智力是了知五道轮回于三界中流转，或者通达依止何道能获得天界和解脱的所缘。
宿住随念智力是通达'我前世住在此处，名为某某，父母如是，做某事业，寿命多长，受用如是'等道理。
死生智力是通达'此等众生从此处死后生于彼处，从彼处死后又生于此处，之后又生于此处'等时间。
漏尽智力是通达'此等众生漏已尽，此等众生烦恼等漏已尽'等差别。这些即是十力。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མི་འཇིགས་པ་བཞི་ནི་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྙེས་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པར་མཛད་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་གཉིས་ཏེ།འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་གཉིས་ཀྱིས་ནི་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ སྟེ།དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟེ། ལ་ལ་ཞིག་གིས་དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒོལ་ན་ ཡང་དེས་མི་འཇིགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ནི་རང་ཉིད་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་ལ་གཞན་གྱི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཀུན་ཀྱང་མཁྱེན་པས་གཞན་འགའ་ཞིག་གིས་ཟག་པ་མ་ཟད་དོ་ཞེའམ། ཟག་པ་ཟད་པ་མི་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་རྒོལ་ན་དེས་མི་ འཇིགས་པས་ན།དེས་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་རྣམས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་ངེས་པའི་ལུང་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལ་མི་འཇིགས་པས་ནི་གཞན་ གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པ་དང་དེའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་ནི་ཐར་པ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་ལུང་བསྟན་ན། ལ་ལ་ཞིག་གིས་དེ་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ ཞེས་རྒོལ་ཡང་དེས་མི་འཇིགས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པ་ལ་མི་འཇིགས་པར་བསྟན་ཏོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེ་ཐོབ་པར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ ཐོབ་པོ་ཞེས་བསྟན་ན་དེ་བཞིན་དུ་ངེས་ཏེ།གཞན་འགའ་ཞིག་གིས་ལམ་དེ་མ་ཐོབ་བོ་ཞེས་རྒོལ་ན་ཡང་དེས་མི་འཇིགས་ཏེ། ལམ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་གཉེན་པོ་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ནི། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ཐ་དད་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་བཞི་ཡོད་པས་ན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི སེམས་ཅན་བསམ་པ་ཐ་དད་པའི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དང་དེའི་གཉེན་པོ་ཡང་ཐབས་སྣ་ཚོགས་སུ་སྟོན་པ་དང་།མདོ་སྡེ་དག་འཆད་ན་མཚམས་མཚམས་སུ་འཆད་དེ། སྤྱི་དོན་འདི་དང་འདི་ཡན་ཆད་དུའོ། །འདི་དང་འདི་སྟོན་ཏོ་ཞེས་པ་ཡང་འཆད་ལ་ཚིག་གཉེར་ཡང་ཞིབ་ཏུ་འཆད་པ་དང་། ཆོས་གཅིག་ལ་མིང་མང་པོ་དུ་མར་བཏགས་པ་ཀུན་ཤེས་ཤིང་དོན་དང་མི་འགལ་བའོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་མིང་དང་ཚིག་གིས་བརྗོད་ཅིང་བསྟན་པའི་དོན། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡང་དག་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་རིག་པའོ།

如来的四无畏是：已获得圆满自利而无畏，成就圆满利他而无畏二者，如下文所说依次配合。其中，于一切法现证正等觉无畏和于诸漏尽无畏二者是圆满自利，即是智慧圆满和断除圆满。
其中，于心通达一切有为无为诸法而现证正等觉，若有人诽谤说'未通达一切法'，于此亦无所畏惧，此即是智慧圆满。佛陀不仅自身已断尽贪等一切诸漏，且遍知他人诸漏已尽，若有人诽谤说'未断尽诸漏'或'不知诸漏已尽'，于此亦无所畏惧，此即显示断除圆满。
由于障碍法决定不会转变而于记说无畏，以及一切圆满皆可获得之决定出离道如实而无畏，此二者显示圆满利他。即是断除违品及宣说对治无畏。其中，若决定宣说五欲功德是解脱涅槃之障碍，有人诽谤说'此非障碍'，于此亦无所畏惧，决定不转变，此即显示于断除违品无畏。
一切圆满即是智慧圆满和断除圆满，若宣说以圣道决定获得此等，如是决定，若有人诽谤说'未得此道'，于此亦无所畏惧，道如实转变即是于宣说对治无畏。
四无碍解是：法无碍解、义无碍解、词无碍解、辩无碍解。由于有四方面无误了知诸法差别相，故称无碍解。
法无碍解是：宣说众生种种不同意乐之八万四千行及其对治之种种方便，讲解经典时分段宣说，解说'此处至此处为总义'，'宣说此等内容'，并详细解释词句，了知一法安立诸多名称且不违义理。
义无碍解是：了知名句所诠表之义，了知无常、苦、空、无我等共相，了知无生、无灭、法界真实不二等胜义相。

།ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐད་དང་བརྡ་དང་སྒྲ་ཤེས་ཤིང་ཚིག་གཅིག་གིས་ཀྱང་དོན་རྣམ་པ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་དུ་མར་གོ་བ་དང་། ཚིག་འཁྲུལ་ པ་དང་བརྟད་པ་དང་ཟློས་བུ་དང་།དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པས་བསྔགས་པའི་སྐྱེ་བོ་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་ཚིག་རྣམས་སྨྲ་བའོ། །སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་གཞན་ལས་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་ཞིང་ཐེ་ཚོམ་ཞུ་བ་དང་། བདག་གིས་ཀྱང་ཆོས་བཤད་ཅིང་གཞན་གྱི་ཐེ་ ཚོམ་དགྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྙན་ཅིང་དོན་དང་ལྡན་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས་ལྟ་བུར་མྱུར་ཞིང་རྒྱུན་མི་འཆད་ལ་ཐགས་ཐོགས་མེད་པར་སྨྲ་ནུས་པའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ།སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་མངའ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་སྨོས་སོ། །དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལས་སུ་བྱེད་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་འབྱུང་གི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་དང་། གསུང་དང་། ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱའོ། །ཅ་ཅོ་མི་མངའ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དག་ནགས་སྟུག་པོར་ལམ་པོར་ཏེ་འབོད་པ་དང་གྲོང་སྟོང་པར་ཕྱིན་ཏེ་སུ་ཡོད་ཅེས་རྨེད་པ་དང་། སྔོན་ཅ་ཅོ་ལ་དགའ་བའི་བག་ཆགས་ཅ་ཅོ་ལ་སྲེད་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་གི། སངས རྒྱས་ལ་དེ་ལྟ་བུ་མི་མངའ་བས་ན་ཅ་ཅོ་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ།།བསྙེལ་བ་ནི་མངའ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དག་འཕྲལ་ལ་དགོངས་ནས་གཟོད་མཁྱེན་པ་ལ་འཇུག་གི་སངས་རྒྱས་ནི་མཁྱེན་པ་ཐོགས་པ་དང་ཆགས་པ་མེད་པས་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མི་མངའ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ དག་འཕྲལ་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་ཅིང་ལྡང་གི།སངས་རྒྱས་ནི་འབྱུང་འཇུག་མི་མངའ་བར་སྤྱོད་ལམ་བཞིའི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཐ་དད་པའི་འདུ་ཤེས་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དག་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་སྐྱོན་ དང་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བླང་དོར་གྱི་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་འབྱུང་གི།སངས་རྒྱས་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ་འཁོར་བ་སྟོང་པ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་བླང་དོར་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་ཐ་ དད་པ་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ།།སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མི་མངའ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དག་སེམས་ཅན་ལ་འདུལ་བའི་སྐལ་བ་ཅི་ཡོད་པ་ཡང་སོ་སོར་མ་བརྟགས་ལ་དེ་དག་གི་དོན་ཡང་མི་བྱེད་པར་འདོར་བས་ན་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མངའི། སངས་རྒྱས་ནི་སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་སྐལ་བ་ ཅི་ཡོད་བརྟགས་ནས་སྐལ་བ་མེད་པ་དོན་བྱས་ཀྱང་དོན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཉི་ཚེ་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་ཅིང་།སྐལ་བ་ཅན་རྣམས་ལ་ཡལ་བར་བཏང་སྙོམས་སུ་མི་འཇོག་པས་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདུན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ དོན་ལ་འཇུག་པའི་མོས་པ་མེད་དེ་རང་གི་དོན་དང་སེམས་ཅན་ཉུང་ཤས་ཙམ་ཞིག་གི་དོན་ལ་མོས་པས་འདུན་པ་ཉམས་ཀྱི།སངས་རྒྱས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་མ་ལུས་པའི་དོན་ལ་མོས་པས་འདུན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བའོ།

正确理解各别词义是指：了解各种众生的语言、符号和声音，并且以一个词也能理解十种等多种含义，所说的词语不会错乱、不会含糊、不会重复、不会无义，而是说出圣者称赞、令众生欢喜的词语。
正确理解辩才是指：从他人处听闻正法并请问疑惑，自己也能说法并解答他人的疑惑等，能够以悦耳且有意义的声音，如同梵音般迅速、连续、无碍地宣说。
佛陀十八不共法是指：下文所说的十八种法，声闻、缘觉和凡夫们都完全没有，而唯有佛陀具有，因此称为佛陀不共法。其中，如来无有错乱是指：声闻等从身、语、意方面造作时会有错乱，而佛陀的身、语、意事业完全清净，无有错乱。
无有喧哗是指：声闻们在茂密的森林中大声呼喊，或到空村中寻找时呼喊'有人吗'，以及过去喜好喧哗的习气导致贪恋喧哗等，而佛陀没有这些，因此称为无有喧哗。
无忘失是指：声闻们需要当下思维才能了知，而佛陀的智慧无有障碍和执著，因此称为无忘失。
无有不定心是指：声闻们时而入定时而出定，而佛陀在四种威仪中一切时候都安住等持，没有出入，因此称为无有不定心。
无种种想是指：声闻们将轮回和涅槃视为过失和功德，因此对烦恼和清净等法生起取舍的种种分别想，而佛陀以大悲心和无分别智通达空性，了知轮回即空性涅槃，因此无有取舍等种种分别想。
无无择舍是指：声闻们不观察众生是否有调伏的根机就舍弃而不利益他们，这是无择舍，而佛陀观察众生是否有调伏的根机，对无缘者即使利益也无益处才舍置，对有缘者则不会漠然舍弃，因此称为无无择舍。
无退失欲是指：声闻们对无上菩提和利益一切众生没有信解，只对自利和少数众生利益有信解，因此退失欲心，而佛陀对无上菩提和利益一切众生都有信解，因此无退失欲。

།བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པ་མི་མངའ་ བ་ནི་སྐུ་དང་ཐུགས་བསྙེལ་བ་མི་འབྱུང་སྟེ།སེམས་ཅན་གཅིག་འབའ་ཞིག་གི་དོན་དུ་ཡང་བསྐལ་པར་བཤོས་མི་གསོལ་བར་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དང་། གཉེན་པོ་དང་། མི་མཐུན་པའི་བྱེ་བྲག་གང་ལ་གང་གིས་འདུལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་ནས་མཁྱེན་ཞིང་དྲན་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པས་ཉན་ཐོས་དག་ད་ལྟར་འཕྲལ་ལ་དགོངས་པ་མི་འཚལ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་དག་མཁྱེན་ཞིང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མི་ཟད་པར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མི་ཟད་པས་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དག་འཕྲལ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འཇུག་པས་ན་མ་ཞུགས་པའི་ཚེ་ཉམས་ཀྱི། སངས་རྒྱས་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་ཉམས་པར་འཇོག་པས་ན་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉམས་པ་མི་མངའ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དག་ནི་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཐིམ་ཞིང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཙམ་ཞིག་ཉི་ཚེ་ལས་གྲོལ་བ་ནི་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའི། སངས་རྒྱས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀ་ལས་གྲོལ་ཏེ།མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ཅིང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་སྔོན་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཛད་པའི་དུས་ན་ཕྲིན་ལས་སུ་མཛད་དོ་འཚལ་ཐམས་ཅད་ལ་དགོངས་པ་སྔ་ནས་གཞག་སྟེ་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་དེ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ན་ཕྲིན་ལས་སུ་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་ཉན་ཐོས་ལྟར་འཕྲལ་ལ་དགོངས་མི་འཚལ་ཏེ།ཅི་མཛད་དོ་ཅོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྔ་ ནས་མཁྱེན་བཞིན་དུ་ཕྲིན་ལས་མཛད་པས་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱའོ།།ངག་གི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི། སྔར་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གང་འགྱུར་བ་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་ བསམ་པ་དང་མཐུན་པར་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་པའི་གསུང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྔོན་དུ་སྤངས་ནས་དོན་དམ་པའི་རྗེས་སུ་ ཞུགས་ཤིང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཡིད་འཇོག་པས་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱའོ།།འདས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི་སྔོན་གྱི་དུས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པའི་མདུན་དུ་ཆོས་ཅི་འབྱུང་བ་དང་། ལས་དགེ་སྡིག་ཅི་སྤྱད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཐམས་ཅད་ མ་འཁྲུལ་པར་མཁྱེན་པ་ལ་བྱའོ།།མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་མ་ཆགས་མ་ཐོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལ་འཇུག་པ་གཉིས་ཀྱང་གོང་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་ཏེ། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཆོས་ཅི་དང་ཅི་འབྱུང་བ་ དང་།ད་ལྟར་ཁོ་ན་ཕྱོགས་བཅུ་ཐམས་ཅད་ན། ཆོས་ཅི་དང་ཅི་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་གསལ་བར་མཁྱེན་ཞིང་དགོངས་པས་ན་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།

不退失精进是指身和意不会忘失，因为即便是为了一个众生的利益，也能历经劫数不进饮食而为说法。
不退失正念是指对一切众生的行为、意乐、习气、根器等，以及对治、违品的差别，何者以何法调伏等，从前即已了知，以智慧摄持正念，声闻们现在当下不需思维，故称不退失正念。
不退失智慧是指了知众生的行为和八万四千法门，以无尽的正确认知为众生作无尽利益，故称不退失智慧。
不退失禅定是指声闻们当下入定时入定，未入定时则退失，而佛陀则于一切时中不退失而安住，故称不退失。
不退失解脱是指声闻们仅安住于寂静一分，只从烦恼障中解脱称为退失，而佛陀从烦恼障和所知障二者中解脱，获得不住涅槃，只要轮回未尽便作众生利益，故称不退失解脱。
一切身业智慧为先并随智慧行是指佛陀往昔行菩萨道时，对所作一切事业早已安立意趣而行事业，此已任运成就，故成佛时所作一切事业不似声闻般需当下思维，凡所作为皆以智慧先知而行事业，故称智慧为先并随智慧行。
一切语业智慧为先并随智慧行是指先以智慧确定何为众生利益，随顺众生意乐而发具足六十支分的语言，故如是称。
一切意业智慧为先并随智慧行是指意的事业，即先以智慧断除一切分别戏论，随入胜义，心安住法界，故称随智慧行。
入见过去时无著无碍智慧是指于过去无量劫之前所生诸法，以及所造善恶业的一切历史无误了知。
入见未来时无著无碍智慧和入见现在时无著无碍智慧二者也如上类推，即于未来所生诸法，以及现今十方一切所生诸法皆明了通达，故称入见智慧。

།དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་བཞི་གང་ཞེ་ན། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་ མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་།དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཟོད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་བཅུ་དྲུག་གི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་སྤངས་པ་ནི། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་ བ་བཞི་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ལ་དགུར་ཕྱེ་ནས་དེའི་གཉེན་པོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་དགུར་ཕྱེ་སྟེ་རིམ་གྱིས་སྤོང་བའི་དྲུག་མན་ཆད་སྤངས་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ།།དགུ་པོ་དེ་རིམ་གྱིས་སྤངས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་བསྒོམ་ པས་སྤང་བར་བྱ་བ་གསུམ་སྟེ་དྲུག་ཡོད་པ་ཡང་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ།བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་སྟེ། བརྒྱད་པ་གཅིག་ཅིང་ཡང་དགུ་དགུར་ཕྱེ། རིམ་གྱིས་སྤངས་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ ངུའི་ཡང་ཆུང་ངུ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་ཡང་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུས་སྤངས་པའི་དུས་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ།།ལན་གསུམ་གང་ཞེ་ན། རང་བྱང་ཆུབ་དང་། ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔོན་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པའི་ རྒྱུས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལྟ་བུར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་ཏེ།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པ་ནི་རང་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། །བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཆོས་དང་གང་ཟག་གཉིས་ཀ་ ལ་བདག་མེད་པར་ཞུགས་ནས་ས་བཅུས་རིམ་གྱིས་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤོང་བ་ནི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ས་བཅུ་རིམ་གྱིས་འདས་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཡེ་ཤེས་བཞི་དང་སྐུ་གསུམ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་ གང་ཞེ་ན།སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དང་ཆོས་དཀོན་མཆོག་དང་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་རིག་པའི་གཉིད་ལས་སད་དེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པས་པདྨ་ཁ་བྱེ་བ་བཞིན་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་སྟེ། ཡོན་ ཏན་གྱི་ཕུལ་ཆེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ན་ཉུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྦྱར་རོ།།ཆོས་ནི་བཤད་པའི་ཆོས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། འབྲས་བུའི་ཆོས་ཏེ། དེ་ལ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ནི་བཤད་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་སྒྲུབ་པའོ། །ཕུང་པོ་ ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་།ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་འདུན་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་སྟེ། གསོལ་བ་དང་བཞིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཞུགས་ པའི་བར་ནི་སློབ་པའོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་མི་སློབ་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་བཞི་ཡན་ཆད་མང་པོ་འདུས་པ་ལ་དགེ་འདུན་ཞེས་བྱའོ། །སྐུ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ ཀྱི་སྐུའོ།།འོག་མིན་གྱི་ཕོ་བྲང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཅིང་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོས་བརྒྱན་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུའོ།

什么是四种沙门果？即预流果、一来果、不还果和阿罗汉果。关于这些，通过十六种忍和智慧断除八十八种见所断烦恼，称为获得预流果。
将修所断的欲界烦恼四种合为一类分为九种，其对治智慧也分为九种，依次断除其中六种以下的，称为一来果。依次断除那九种的，称为不还果。
色界和无色界的修所断有三种共六种，将其合为一类，四种禅定和四种无色定，共八种各分为九种，依次断除，最后在有顶处以金刚喻定断除最微细的烦恼时，称为阿罗汉果。
什么是三种？即独觉菩提、道相智和一切相智。关于这些，由于往昔听闻正法的因缘，现在如是了知缘起法，不依赖善知识而证悟人无我，获得阿罗汉果，称为独觉菩提。
发无上菩提心后，通达法无我和人无我，经十地次第断除二种障碍，称为道相智。次第超越十地，在佛地圆满四智和三身，称为一切相智。
什么是三宝？即佛宝、法宝和僧宝。关于这些，从无明睡眠中觉醒，获得一切智智，如莲花开放般福德智慧资粮圆满，是为佛宝。因为功德殊胜而世间稀有故如是配释。
法有教法、证法和果法三种。其中十二分教是教法。波罗蜜多等菩提分法是证法。有余涅槃和无余涅槃是果法。
僧众有凡夫、有学和无学三种。白四羯磨受具足戒的是凡夫。从预流向到阿罗汉向是有学。阿罗汉是无学。四人以上和合称为僧众。
什么是三身？即法身、报身和化身。关于这些，法界和大圆镜智是法身。在色究竟天宫为十地菩萨说法，具足相好庄严是报身。

།འཛམ་བུའི་གླིང་ན་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་སྐུ་སྟོན་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའོ། །མཚན་ཉིད་གསུམ་ནི་ཀུན་བརྟགས་ པའི་མཚན་ཉིད་དང་།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དྲུག་དང་དབང་པོ་དྲུག་པོ་དག་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་དངོས་པོར་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་འཁྲུལ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ལོག་པར་བརྟགས་པ་རྣམས་ ནི་ཀུན་བརྟགས་པའོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ལས་འབྱུང་བ་ནི་གཞན་དབང་ངོ་། །སྟོང་པ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་གསུམ་ གང་ཞེ་ན།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་མངོན་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ལྟོས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་བཞི་ལ་གཅིག་ཅིང་རྣམ་ པ་བཞི་བཞི་ལྟར་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའོ།།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་མ་བརྟེན་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལུགས་བཞིན་འབྱུང་བ་དང་། ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ནས་གང་ཟག་ལ་ བདག་མེད་པར་རྟོགས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་དང་ས་བཅུ་རིམ་གྱིས་བསྒྲུབ་ཅིང་ཆོས་དང་གང་ཟག་གཉིས་ཀ་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀ་སྤོང་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་མངོན་པར་ འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ལྔ་གང་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ནང་གི་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་གི་ བྱེ་བྲག་ལ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ལྔ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་སྔོན་བདེན་པ་བཞི་མཉན་པ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་མཉན་པའི་བག་ཆགས་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ། ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་པོ་ནི་རང་གི་དོན་ལ་འཇུག། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ཀའི་དོན་བྱེད་པ་ནི་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ནི་ཚེ་གསུམ་དང་ཚེ་བདུན། རང་སངས་རྒྱས་ནི་བསྐལ་པ་བརྒྱས་དགྲ་བཅོམ་པ་འཐོབ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་འཚང་རྒྱ་བ་དག་ནི་དུས་ཀྱི་ཁྱད པར་རོ།།ཐེག་པ་གཉིས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཆུད། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་གཉིས་ཀ་ལ་བདག་མེད་པར་ཆུད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ། ཐེག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཐོབ་པ་དག་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱའོ།།སྡེ་སྣོད་གསུམ་ནི་མདོ་སྡེར་བསྡུས་པ་དང་། འདུལ་བར་བསྡུས་པ་དང་། མ་མོར་བསྡུས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གསུང་རབ་བཅུ་གཉིས་ལས་མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། བདུན་ནི་མདོ་སྡེར་བསྡུས་པའོ།

在南瞻部洲，佛陀释迦牟尼的身相是化身。三种性相即遍计所执性、依他起性和圆成实性。对于这些，六种境界（色等）和六根被错误的意识执著为法和补特伽罗实有，这些妄执即是遍计所执性。阿赖耶识及其眷属以因果方式从刹那相续中生起，这是依他起性。空性、法界和无分别智即是圆成实性。
什么是三乘？声闻乘、独觉乘和大乘的出离。依止善知识，通过了知四圣谛（苦谛、集谛、灭谛、道谛）的四种行相，证悟补特伽罗无我，断除烦恼障，这是声闻乘。不依止善知识，通过了知缘起的顺逆两种特征，证悟补特伽罗无我，断除烦恼障，这是独觉乘。次第修习十波罗蜜和十地，证悟法无我和补特伽罗无我，断除烦恼障和所知障二障，这是大乘的出离。
什么是这些的五种差别？种性差别、趣入差别、时间差别、菩提差别和解脱差别。三乘内部广狭的区别有这五种差别：往昔听闻四谛、十二缘起支、地和波罗蜜等不同的习气，这是种性差别。小乘和中乘趣入自利，大乘趣入自他二利，这是趣入差别。声闻三世或七世得果，独觉百劫成就阿罗汉，大乘三大阿僧祇劫成佛，这是时间差别。二乘通达补特伽罗无我，大乘通达法无我和补特伽罗无我，这是菩提差别。二乘获得偏向寂灭的阿罗汉果，大乘获得不住涅槃，这是解脱差别。
三藏即经藏、律藏和论藏。在十二分教中，契经、应颂、记别、讽诵、自说、方广和希法等七种归入经藏。

།གླེང་གཞིའི་སྡེ་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པར་རབས་ཀྱི་སྡེ་བཞི་ནི་འདུལ་བར་བསྡུས་པའོ། ། གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་སྟེ་མ་ནོར་བར་བསྡུས་པའོ། །དེ་ཡང་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། བསླབ་པ་གསུམ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་མདོ་སྡེའི་ནང་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱ་ཆེར་སྟོན། འདུལ་བའི་ནང་ནས་ནི་སྡིག་པའི་ལས་ལས་ལྡོག་པ་སྟོན། མ་མོའི་ནང་ནས་ནི་ཆོས་ཐ་དད་པའི རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པས་ན་ལྷག་པའི་སེམས་དང་།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་གསུམ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་། བསམ་ པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་།བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་བློ་རྩིང་ཞིང་ཞིབ་པ་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ཡང་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལ་དམིགས་པའི་བློ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་བོ། །མིང་དང་ཚིག་དང་ ཡི་གེ་དང་།དེ་དག་གིས་བརྗོད་པའི་དོན་ཀུན་ལ་དམིགས་པའི་བློ་ནི་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་པོ། །དོན་གཅིག་པུ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པའི་བློ་ནི་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་བོ། །བསླབ་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་ སེམས་དང་།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་སུ་བྱ་བའི་མཆོག་ཉམས་སུ་བླང་བའི་དམ་པ་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བའི་དམིགས་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་སྟེ། སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་བས་མུ་སྟེགས་ལྷག་།མུ་སྟེགས་པ་བས་ཉན་ཐོས་ལྷག་།དེ་བས་རང་སངས་རྒྱས་ལྷག་།རང་ སངས་རྒྱས་བས་ནི།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལྷག་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་སློང་དང་། དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་བསྙེན་ཕོ་མོ་རྣམ་དྲུག་དང་། བར་ཁྲིམས་རྣམས་ནི་ཁྲིམས་སྡེ་བདུན་ཏེ། དེ་དག་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་གསུམ་སྟེ། མི་དགེ་བ་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་བ་སྡུད་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཉན་ཐོས་དག་གི་མི་གཙང་བ་བསྒོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་དང་ གང་ཟག་གཉིས་ཀ་ལ་བདག་མེད་པར་མཁྱེན།ཉན་ཐོས་དག་ནི་གང་ཟག་བདག་མེད་པར་རིག་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །དབང་པོ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྟོགས་པའི་དབང་ པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ལམ་གྱི་དུས་ན་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་དང་། བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་བཞི་སྟེ། དགུ་པོ་ དེ་དག་གིས་མཐོང་བས་སྤང་བ་སྤངས་པ་ན།སྔོན་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ། བསྒོམ་པས་སྤང་བ་སྤོང་བའི་དུས་ན་དབང་པོ་དགུ་པོས་མི་མཐུན་པ་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་གསལ་བར་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ དབང་པོ་ཞེས་བྱ།དགྲ་བཅོམ་པའི་དུས་ན་མཐོང་བསྒོམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་དབང་པོ་དགུ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྟོགས་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ།

关于四种部类：因缘部、证悟部、如是生起部和本生部，这些都归纳在律藏中。确定宣说的部类是对法（阿毗达磨），是无误地归纳。
如果问这有什么必要，是为了圆满三学。在经藏中广说禅定，在律藏中说远离恶业，在论藏中说诸法差别的自相和共相，因此依次配合增上心、增上戒和增上慧三者而得以圆满。
什么是三种智慧？闻所生慧、思所生慧和修所生慧。对于通达法义的粗细智慧有三种：缘于名、句、文字的智慧是闻所生慧；缘于名、句、文字及其所诠义的智慧是思所生慧；专一缘于一义的智慧是修所生慧。
什么是三学？增上戒学、增上心学和增上慧学。三学是具有智慧眼的殊胜实修者们所缘的最高行持。凡夫不如外道殊胜，外道不如声闻殊胜，声闻不如缘觉殊胜，缘觉不如大乘殊胜。
声闻的比丘、沙弥和优婆塞、优婆夷六众以及中间戒是七种戒律。这些加上菩萨的三种律仪：断恶律仪、摄善律仪和利生律仪，这些是增上戒。
大乘的勇进等三摩地，以及声闻的不净观、四禅和四无色定，这些是增上心。大乘通达法和补特伽罗二无我，声闻仅了知补特伽罗无我，这是增上慧。
什么是三根？未知当知根、已知根和具知根。在见道所断的阶段，信、精进、念、定、慧五根，以及乐、喜、舍和意四根，这九根断除见所断时，由于了知先前所不知，故称未知当知根。
在修道断除阶段，九根能清楚分辨违品和对治，称为已知根。在阿罗汉阶段，断尽见修烦恼的九根称为具知根。

།ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་དང་།ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་ཉིད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ཡང་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ལས་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་དང་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ།།འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་གཉིས་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དང་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་བདུན་ནི་ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་འཁོར་བའོ།།ཀུན་རྫོབ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྫོབ་དང་། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་བོ། །དེ་ལ་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་མིག་ཡོར་ལ་སོགས་པ་རང་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་བོ། ། ཕྱི་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟགས་ཤིང་བསྒྲུབས་ཏེ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྫོབ་བོ། །ཕྱི་ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟགས་ཏེ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ནི་ཡང་དག་པའི་ཀུན རྫོབ་བོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཀུན་རྫོབ་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒྲ་དོན་གསུམ་གང་ཞེ་ན། མོས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་དང་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གསུམ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། ངེས་ པར་འབྱེད་པའི་ཆ་བཞི་ལ་གནས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་སྟེ་མོས་པ་དང་སྦྱར་རོ།།ས་དང་པོ་ནས་བཅུ་པ་མན་ཆད་ལ་གནས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ་སྦྱོར་བ་དང་སྦྱར་རོ། །ས་བཅུ་གཅིག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དུས་ན་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་ སྦྱར་རོ།།ཡང་ན་སེམས་ཅན་ལ་སྟོན་པ་དང་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ལ་འགོད་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་ལམ་སྟོན་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སྟེ། སེམས་ཅན་ལ་སྟོན་པ་དང་སྦྱར་རོ། །ལམ་ལ་བཀོད་པ་དེ་དག་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ།དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ལ་འགོད་པ་དང་སྦྱར་རོ། །བདག་ཉིད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ན་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་དཔའ་དང་སྦྱར་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་སྟོན་པའོ། །ཁམས་གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ ཁམས་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམྱལ་བ་བརྒྱད་དང་། བྱོལ་སོང་དང་ཡི་དགས་གཉིས་ཏེ་བཅུ་དང་། གླིང་བཞི་དང་འདོད་པའི་ལྷ་དྲུག་དང་བཅུ་སྟེ་སྤྱིར་གནས་ཉི་ཤུ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བཞི་ པའི་བར་གནས་བཅུ་བདུན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སོ།།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནས་འདུ་ཤེས་ཡོད་མིན་མེད་མིན་མན་ཆད་གནས་བཞི་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སོ། །ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་གང་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཡོད་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་ པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་བྱ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་ཀྱང་སྣོལ་ཚུལ་གྱི་ཐོག་ཏུ་འབེབས་པ་ནི་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མེ་དང་ཆུ་མི་སྣང་ཡང་དུ་བ་དང་ཆུ་བྱ་སྣང་བ་ཙམ་ལས་མེ་དང་ཆུ་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཡོད་ པའོ།

什么是三种烦恼？即烦恼的烦恼、业的烦恼和生命的烦恼。自身是烦恼，从此因生起的也成为烦恼，故有三种烦恼。其中在十二缘起中，无明、爱取、执取三者是烦恼的烦恼。行和有两者是业的烦恼。识、名色、六处、触、受、生、老死七者是生命的烦恼，是各种痛苦的因果轮回。
什么是三种世俗？世俗的世俗、非真实的世俗和真实的世俗。其中幻术、阳焰、眼翳等各自不能作用的特征是世俗的世俗。对内外缘起法颠倒思维并修习而生起的是非真实的世俗。对内外缘起正确思维，以十善等生起的因果是真实的世俗。
什么是菩萨世俗功德的三种词义？信解、修行和证悟。'菩提'、'菩萨'和'大菩萨'三个词语依次配合：住于四加行位称为菩提，与信解相配；从初地至十地称为菩萨，与修行相配；第十一佛地时称为大菩萨，与证悟相配。
或者，对众生开示、安置彼等于菩提和菩萨的含义是：因为向众生开示无上道故称为菩提，与对众生开示相配；因为使安置于道者获得果位故称为菩萨，与安置彼等于菩提相配；因为自身也获得大菩提故称为大菩萨，与趣向菩提相配，表明具足特征功德。
什么是三界？欲界、色界和无色界。地狱八处、旁生、饿鬼二处共十处，四大洲和欲界天六处共十处，总共二十处是欲界。从初禅至第四禅十七处是色界。从空无边处至非想非非想处四处是无色界。
什么是三相因？在比量中存在、在同品中存在、在异品中不存在。虽然所知对境未显现，但通过交错方式确定，称为三相因。如同虽然火和水不显现，仅从烟和水鸟显现，即可推知有火和水，这是在比量中存在。

།ཚང་བང་ཆེན་པོ་ན་མེ་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་སྟེ། ཚང་བང་དང་མེ་ཡོད་པར་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆུའི་ནང་ན་མེ་མེད་པར་བརྟགས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་སྟེ། གཅིག་ལ་གཅིག་དགྲ་ལྟར་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱིས་ཁྱབ་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ཞེས་བྱ་ སྟེ།དེ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཚོར་བ་གསུམ་ཆར་དང་ཡང་ལྡན་མོད་ཀྱི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཤས་ཆེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་བོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་ལ་གནས་པས་ཕལ་ཆེར་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་ལྡན་ ཏེ།རེ་ཞིག་བདེ་ཡང་གཏན་དུ་དེ་ན་མི་གནས་ཏེ་ཚོ་ཟད་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་ན་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་བོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ནི་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་ལ་གནས་པས་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་ཏེ། སྐྱེ་བོས་སྡུག་བསྔལ་དུ་མི་ཚོར་མོད་ཀྱི་ འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་དུ་གཟིགས་ཏེ།མདོ་ལས་ཀྱང་། ལག་མཐིལ་སྤུ་ཉག་གཅིག་གཞག་པ། །མི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མི་རྟོགས་ལ། །མིག་ཏུ་སོང་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས། །མི་བདེ་བ་དང་གནོད་བསྐྱེད་བཞིན། །བྱིས་པ་དག་ནི་ལག་མཐིལ་འདྲ། །འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་སྤུ་མི་ རྟོགས།།མཁས་པ་རྣམས་ནི་མིག་དང་འདྲ། །དེ་ཡིས་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ཀྱང་འབྱུང་། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། བྱིས་པ་དག་ནི་མནར་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བློ་མི་འབྱུང་གི། འཕགས་པ་དག་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བློ་འཇུག་པས་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ གྱིས་ཁྱབ་པར་བསྟན་ཏོ།།བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་ས་དང་པོའི་བར་དུ་གཅིག་།ས་དང་པོ་ནས་ས་བརྒྱད་པའི་བར་དུ་གཅིག་།ས་བརྒྱད་པ་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྐལ་པའི་དང་པོ་ནི་ཚེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས་ བྲི་ནས་བརྒྱད་ཁྲིར་གྱུར་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་རིམ་གྱིས་མིའི་ཚེ་ལོ་བཅུའི་བར་དུ་མར་བྲི་བ་སྟེ།བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཅིག་གོ། །དེ་ནས་ཡང་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲིར་གྱུར་ལ་སླར་ཡང་བྲི་བའི་རིམ་གྱིས་ཚེ་ལོ་བཅུ་པར་གྱུར་པའི་བར་དེ་ནི་ཡར་སྐྱེ་བ་དང་མར་བྲི་བའི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཉིས་པ་སྟེ། དེ་ ལྟ་བུ་བཅོ་བརྒྱད་དང་དེའི་ཐ་མ་ཡང་ཚེ་ལོ་བཅུ་ནས་བརྒྱད་ཁྲིར་ཡར་སྐྱེ་བའི་བསྐལ་པ་གཅིག་དང་།དང་པོ་མར་འགྲིབ་པའི་བསྐལ་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་འཇིག་རྟེན་འཆགས་སོ། །ཉི་ཤུར་གནས་སོ། །ཉི་ཤུར་འཇིག་གོ། །ཉི་ཤུར་སྟོངས་ཏེ། བར་གྱི་ བསྐལ་བ་བརྒྱད་ཅུ་ལ་བསྐལ་བ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཅེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་བགྲང་བའི་མཐའ་ལས་འདས་པ་ནི་བསྐལ་བ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་སྟེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་དང་། ས་བརྒྱད་མན་ཆད་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཀུན་དུ་འོད་མན་ཆད་དུ་བསྐལ་པ་དེ་ལྟ་བུ་རེ་རེ་ཐོགས་པར་གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།གང་ཟག་གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་དང་། ལོག་པར་ཤེས་པའི་གང་ཟག་དང་། མི་ཤེས་པའི་གང་ཟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་ སེམས་མ་ངེས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་གོ།།ཆོས་རྣམས་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་གཙང་བ་དང་། བདག་ཡོད་པར་ངེས་པར་འཛིན་པ་ནི་ལོག་པར་ཤེས་པའི་གང་ཟག་གོ།

在大烟囱中推测有火是在相顺品中存在，因为烟囱和火是相顺的缘故。在水中推测无火是在相违品中不存在，因为二者如敌人般相违的缘故。
若问何为三苦？即苦苦、坏苦和行苦。三界中的三种感受为三苦所遍，故称三苦。其中，欲界众生虽具三种感受，但以苦受为主，为苦苦所遍。色界诸天由于安住于禅定，多具乐受，虽暂时安乐，但不能永久安住其中，寿尽后转生他处，故为坏苦所遍。无色界中唯有四蕴刹那相续，具有舍受，虽凡夫不觉其苦，但诸圣者见为是苦。
经中亦云：'如手掌上一细毛，凡人不能觉察到，若入眼中即能生，不适及诸损害事。愚者如同手掌般，不觉行苦如细毛，智者则如眼睛般，由此极生厌离心。'此说明愚者对无间地狱之蕴亦不生苦想，而圣者对有顶亦起苦想，故说为行苦所遍。
若问何为三无数劫？从胜解行地至第一地为一，从第一地至第八地为一，从第八地至第十地为一。第一劫从无量寿减至八万岁，再逐渐减至人寿十岁，为一中劫。此后又从八万岁开始递减至十岁，此为增劫和减劫的第二中劫。
如是十八劫，最后从十岁增至八万岁为一增劫，加上最初的一减劫，如是二十中劫为世界成立。二十中劫为住，二十中劫为坏，二十中劫为空，八十中劫为一大劫。如是超过计数之极限为一无数劫。在胜解行地、第八地以下、及佛地光明遍照地以下，各须经历如是一劫，应当如是次第配合。
若问何为三种补特伽罗？即怀疑补特伽罗、邪解补特伽罗和无知补特伽罗。对于诸法无常、苦、空、无我之性质，心中犹豫不决是为怀疑补特伽罗。执著诸法为常、乐、净、我是为邪解补特伽罗。

།ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་དང་། རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་གི་རྒྱུས་ཀྱང་མི་ཤེས་པ་ནི་མི་ཤེས་པའི་གང་ ཟག་ཅེས་བྱའོ།།མ་འདྲེས་པའི་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། གུས་པར་ཉན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་སྙོམས་པ་དང་། གུས་པར་མི་ཉན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་སྙོམས་པ་དང་། གུས་པར་ཉན་པ་དང་གུས་པར་མི་ཉན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་སྙོམས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། སྐྱེ་བོ་དང་ཉན་ཐོས་ དག་ལ་མེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཉི་ཚེ་ལ་མངའ་བ་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་སློབ་མ་འཁོར་གུས་པ་དང་རིམ་གྲོ་བསྐྱེད་དེ་འགྲུས་པར་ཆོས་ཉན་ན་ཡང་ལྷག་པར་དགའ་བ་ཡང་མེད་པས་གུས་པར་ཉན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་སྙོམས་པའོ་ཞེས་པ་མེད་ཅིང་གྱོང་སྟེ་རིམ་གྲོ་ཆུང་བ་དང་ཆོས་ ཉན་དུ་མི་བཏུབ་ན་ཡང་ངན་སེམས་དང་ཞེ་སྡང་མི་འབྱུང་བས་ན་གུས་པར་མི་ཉན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་སྙོམས་པའོ།།བར་བར་གུས་ཤིང་རིམ་གྲོ་དང་ཆོས་ཉན་པ་ལ་འགྲུས། བར་བར་མི་འགྲུས་ཏེ། རིམ་གྲོ་དང་ཆོས་ཉན་དུ་ཡང་མི་བཏུབ་ན། དེ་ལ་ཡང་གུས་པའི་ཚེ་དགའ་བ་ ཡང་མི་སྐྱེ།མི་གུས་པ་ལ་ཁྲོ་བ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་ནི་གུས་པར་ཉན་པ་དང་། གུས་པར་མི་ཉན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་སྙོམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཏོང་བའི་ཁྱད་པར་གསུམ་གང་ཞེ་ན། གཏོང་བ་ནི་ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པ་དང་། བུ་སྨད་སྦྱིན་པ་དང་། སྲོག་དང་ལུས་སྦྱིན་པའོ་ཞེས་པ་ལ། སྐྱེ་བོ་ རྣམས་ནི་ཕྱུག་ཅིང་བདོག་ན་ཡང་མི་གཅེས་པ་ལས་བུ་དང་གཉེན་རྩ་ཙམ་ཉི་ཚེ་ལ་གཏོང་གི།མི་བདོག་གམ་ཡང་ན་བདོག་ཀྱང་གཅེས་པ་དག་གཞན་ལ་མི་སྟེར་གྱི། འཕགས་པ་དག་ནི་གཅེས་པ་ཡང་མི་ཕོངས་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཏོང་ལ་མི་བདོག་ན་ལུས་དང་སྲོག་ཀྱང་གཏོང་ བས་ན་གཏོང་བའི་ཁྱད་པར་གསུམ་སྟེ།འཕྲལ་གྱི་བཟའ་བ་དང་། བཏུང་བ་དང་། ཡུན་གྱི་ཟོང་གསེར་དངུལ་དང་གོས་ཟས་དག་སྦྱིན་པ་ནི་ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པའོ། །བུ་དང་ཆུང་མ་དང་བྲན་དང་འཁོར་དང་ལས་ཐབས་རྒྱལ་སྲིད་མན་ཆད་གཏོང་བ་ནི་བུ་སྨད་སྦྱིན་པའོ། །མགོ་དང་རྐང་ལག་དང་། ཤ་ཁྲག་དང་ལུས་ཀྱི་སྲོག་མན་ཆད་གཏོང་བ་ནི་སྲོག་དང་ལུས་སྦྱིན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་གང་ཞེ་ན། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཚིག་འདི་བཞིར་འདུས་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་ཡང་སྦྱར་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྟག་ཏུ་མེད་པས་ན་མི་རྟག་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ནི་ཆོས་སུ་གདགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས ན་སྟོང་པའོ།།གང་ཟག་ཏུ་གདགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་བདག་མེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ཆ་བཞི་གང་ཞེ་ན། སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཡང་ དབང་པོ་ལྔ་དང་།སྟོབས་ལྔ་བསྒོམ་པའི་དུས་ན་གཅིག་ཏུ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ལྷག་པར་མོས་ཤིང་གཞོལ་ཏེ་འབད་རྩོལ་དང་བཅས་པ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ཆ་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ལ་མིང་དུ་བཏགས་པའི་མིང་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེས་པ་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་པའོ། །མིང་ དེ་དག་གིས་བརྗོད་པའི་དོན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེས་པ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པའོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མིང་དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་པའོ།

不知道法的特征无常和常等任何原因的是称为无知的补特伽罗。
什么是三种不共近住？对恭敬听闻者心平等，对不恭敬听闻者心平等，对恭敬听闻和不恭敬听闻者心平等。这些凡夫和声闻都没有，唯佛才具有的称为不共近住。
即使弟子眷属恭敬、承事而精进听法，也不会特别欢喜，所以对恭敬听闻者心平等。即使粗暴、承事少、不适合听法，也不生恶心和嗔恨，所以对不恭敬听闻者心平等。
有时恭敬承事而精进听法，有时不精进，不适合承事和听法，对此恭敬时也不生欢喜，不恭敬时也不生嗔恨，这就是对恭敬听闻和不恭敬听闻者心平等。
什么是三种布施差别？布施是财物布施、妻子布施、生命和身体布施。对此，凡夫虽富有拥有，也只布施不珍贵的儿子和亲属而已，没有或虽有珍贵的也不给予他人。
圣者则珍贵的也无吝惜地布施给一切众生，没有时也布施身体和生命，所以有三种布施差别。暂时的饮食和长期的货物金银衣食等布施是财物布施。布施儿子、妻子、奴仆、眷属、事业、王位以下是妻子布施。布施头、手足、血肉和身命以下是生命和身体布施。
什么是四法要？无常、苦、空、无我。这是因为内外一切法的义理都摄于这四句，所以是四法要。
对此也配合三相：遍计所执相因为永远不存在所以是无常。依他起相因为是一切苦的基础所以是苦。圆成实相因为没有可安立为法的事物所以是空，因为没有可安立为补特伽罗的事物所以是无我。
什么是菩萨胜解行的四分？明得、明增、入真实义一分、无间三摩地。对此，在修五根五力时一向于善法胜解、趣入、精进是胜解行四分。
对此，生起了知道内外诸法所假立的一切名称唯如幻的智慧是获得明。生起了知道由这些名称所诠表的义理事物连如幻都不存在的智慧是明增。生起了知道诸法的这些名称是空性的智慧是入真实义一分。

།མིང་དེ་དག་གིས་བརྗོད་པའི་དོན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་ ཤེས་རབ་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ས་དང་པོ་གནོན་པས་བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆ་བཞི་གང་ཞེ་ན། དྲོད་དང་། སྤྱི་བོ་དང་། བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆ་བཞི་ནི་གོང་མ་དང་འདྲ་སྟེ། དབང་པོ་དང་སྟོབས་ ཀྱི་དུས་ན་དགེ་བ་ལ་མོས་ཤིང་འདུན་པའོ།།དེ་ཡང་དཔེར་ན་གཙུབ་ཤིང་གིས་མེ་འབྱིན་པ་ན་མེའི་སྔ་ལྟས་དྲོ་བ་དང་འདྲ་བར་ཉོན་མོངས་པ་བསྲེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མེ་དང་འདྲ་བ་འབྱུང་བས་ན་དྲོད་ཅེས་བྱ། དེ་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་མཐུ་སྐྱེས་ནས་མི་མཐུན་པའི་དབང་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ སར་ཕྱིན་པས་ན་སྤྱི་བོ་ཞེས་བྱ།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡིད་ཆེས་ནས་དེ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེས་པ་ནི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ། འདི་མན་ཆད་འཇིག་རྟེན་གྱི་དགེ་བ་ཡིན་ཏེ་མཐོང་བསྒོམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་ཀྱང་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་ས་འདིས་གནོན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་གཞན་ལས་གཙོ་བོར་གྱུར་པས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་བཞི་གང་ཞེ་ན། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར དག་པ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལས་སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་གནས་གྱུར་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་བཞི་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲི་མ་དག་སྟེ་གནས་གྱུར་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་དྲི་མ་དག་ སྟེ་གནས་གྱུར་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་དུ་མི་འབྱེད་དེ་མཉམ་པས་ན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་དག་སྟེ་གནས་གྱུར་པ་ནི་སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ལ་ཐ་དད་པར་རྟོག་པའི་དྲི་མ་དག་སྟེ་གནས་གྱུར་པ་ནི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་ཡུལ་དུ་གཞག་གོ། །ཡེ་ཤེས་བཞིའི་ལས་ གང་ཞེ་ན།མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡུལ་ཐ་དད་པར་འཇུག་ཅིང་དམིགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་ཏེ། དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་སོ།།བདག་དང་གཞན་དུ་དབྱེར་མེད་དེ། བདག་གི་དོན་བྱས་པ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་པ་ཡང་བདག་གི་དོན་ཡིན་པར་དམིགས་པ་ནི་མཉམ་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་སོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་སོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་ཅིང་སྤྲུལ་པའི་ལས་བྱེད་པ་ནི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་སོ།

由这些名称所表达的一切法，了知其为空性的智慧生起时，由于立即镇伏初地，故称为无间三昧。
什么是声闻的四分？即暖、顶、忍、世第一法。四分如同前述，在根和力的阶段，对善法生起信解和欲求。
譬如用钻木取火时，如同火的前兆热度一样，因为能生起如同焚烧烦恼的智慧之火，故称为暖。
其后，善根对治力增长，不为违品所转，到达此位，故称为顶。
对人无我的空性义理生起信解并对此生起欢喜，称为忍。
此下是世间善法，虽未断除见修烦恼，但以此位镇伏预流等圣位，因为较其他世间法殊胜，故称为世第一法。
什么是四智？即大圆镜智、平等性智、妙观察智和成所作智。法界清净也是如此次第。
从凡夫成就佛果后，八识转依即为四智：其中阿赖耶识清净转依为大圆镜智。
染污意中我执垢染清净转依，因为不分别自他平等，故为平等性智。
意识中贪等垢染清净转依为妙观察智。
眼等五根识对诸法差别分别的垢染清净转依为成所作智。
色等五蕴自性空性即是清净法界，安立为殊胜智慧之境。
什么是四智的作用？即大圆镜智的作用、平等性智的作用、妙观察智的作用和成所作智的作用。
趣入不同境界并缘取即是智慧的作用。其中缘取一切法无二义、法界空性是大圆镜智的作用。
无法区分自他，利益自己即是利益众生，利益众生也即是利益自己的缘取是平等性智的作用。
无误抉择一切法的共相与自相是妙观察智的作用。
以种种方便成办一切众生利益并行化现事业是成所作智的作用。

། དགོངས་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པ་དང་། དུས་གཞན་ལ་དགོངས་པ་དང་། དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་དང་། གང་ཟག་གཞན་ལ་དགོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕྲལ་དུ་གོ་བ་དང་དོན་དུ་སྦྱར་བ་ཐ་དད་ཀྱང་། ཚིག་གཅིག་གིས་འགལ་བ་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། ཐབས་དེ་ལྟ་བུས སེམས་ཅན་དག་འདུལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་དགོངས་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་གཉིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་རྣམས་ཆེ་ཆུང་མི་མངའ་བའི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་ སྔ་མ་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ང་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པའོ།།སངས་རྒྱས་འོད་དཔག་མེད་དང་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཙམ་གྱི་མཚན་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་དེས་འཕྲལ་ དུ་འཚང་རྒྱ་བ་མིན་གྱི།རྒྱུ་དེ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསྒྲུབས་ན་ནམ་ཞིག་འཚང་རྒྱ་བ་དང་། སྨོན་ལམ་བཏབ་ན་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འཕྲལ་དུ་མི་འགྱུར་གྱི། ནམ་ཞིག་ན་རྒྱུར་འགྱུར་བས་ན་དུས་གཞན་ལ་དགོངས་པའོ། །སངས་རྒྱས་གང་གཱ་སྙེད་ལ་བསྙེན་བཀུར་མ་བྱས་ན་མདོ་སྡེ་འདི་ཐོས་པར་ མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་འཕྲལ་དུ་མཐོང་བ་ཙམ་ལ་མི་བྱའི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ལ་བྱ་བས་ན་དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་གང་ལ་དད་ཅིང་ནུས་པ་དེ་ལ་བསྔགས་ཏེ་སྤྱོད་དུ་གཞུག་པ་དང་། ཡང་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་ ཉི་ཚེས་ཆོག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ་དགེ་བ་གཞན་ཡང་བྱེད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་སྨད་ལ་སྦྱིན་པ་བསྔགས་པ་ལ་སོགས་ཏེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཀུན་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་གང་ཟག་གཞན་ལ་དགོངས་པའོ། །ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་གང་ཞེ་ན། གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་། གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་དང་། བསྒྱུར་བ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཡང་དྲང་དུ་རུང་བ་ཙམ་ལ་དགོངས་ནས་གཞན་དག་བཀྲི་བའི་ཐབས་སུ་གསུངས་པ་ནི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས་པ་དག བདག་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་འདི་ན།སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུན་སྐད་ཅིག་མའམ་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སེམས་ཅན་དག་ཡོད་པ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཉན་ཐོས་དག་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་འདྲི་ན། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཐེག་པ་ ཆེན་པོ་དང་།བསྟན་པ་འདི་ལ་གཟུང་ཅིང་མི་སྐྲག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ནི་གཞུག་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་འདྲི་ན། མཚན་ཉིད་གསུམ་ལ་དམིགས་ནས་མེད་པར་འདོད་པ་ལ་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བསམས་ནས་མེད་ཅེས་ བསྟན་ཏེ།ཡོད་པར་འདོད་པ་ལ་ནི་གཞན་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ལ་དགོངས་ནས་ཡོད་ཅེས་བསྟན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཡང་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ གསུངས་ཏེ།འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ནི་གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པའོ། །ཕ་བསད། མ་བསད། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱས། དགྲ་བཅོམ་པ་བསད། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་ཕྱུང་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་ རྒྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དངོས་སུ་སྒྲ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི།མ་རིག་པའི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་བསད་པའོ།

什么是四种密意？即平等性密意、他时密意、别义密意和别人密意。虽然直接理解和实际应用有所不同，但用一句话来说明并无矛盾。用这样的方便来调伏众生，称为四种密意。
比如，过去诸佛与释迦牟尼佛二者在法身、福慧资粮和利益众生的事业方面都无有大小差别，因此释迦牟尼佛说'过去诸佛也是我'，这是平等性密意。
说到仅仅念诵阿弥陀佛和观世音菩萨等一佛的名号也能成佛，这并非立即成佛，而是依靠这样的因缘修行，终将成佛；发愿也是如此，不会立即实现，而是在未来某时成为因缘，这是他时密意。
说'若不曾供养恒河沙数佛，则不能听闻此经'，这不是指当下所见，而是指获得菩萨初地，这是别义密意。
对于持戒等善法，随信解能力而赞叹引导；或者对认为仅持戒便足够者，为了让他修习其他善法而贬低持戒赞叹布施等，这样运用于一切波罗蜜多，这是别人密意。
什么是四种隐密意？即引入隐密意、相性隐密意、对治隐密意和转变隐密意。这是指虽然言词不确定，但为了引导他人而方便说法的意趣。
比如外道问有我无我时，依据众生相续刹那或化生众生的存在而说有我；声闻问诸法有无时，说有蕴界处等，为使众生不畏惧大乘教法而解说，这是引入隐密意。
问诸法有无时，对于执无者，依遍计所执相说无；对执有者，依依他起相和圆成实相二者说有，这是相性隐密意。
为对治众生八万四千行为而说八万四千法门，如为对治贪欲而说不净观等，这是对治隐密意。
说'杀父、杀母、破和合僧、杀阿罗汉、恶心出佛身血者将证得无上菩提'，这不是按字面意思理解，而是说了知无明实相即是杀母。

།ཞེ་སྡང་གི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་ཕ་བསད་པའོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་སྟོང་པར་བཤིག་སྟེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ནོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བག་ ཆགས་དང་བཅས་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་བསད་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཁྲག་ཕྱུང་བ་ཞེས་མིང་བསྒྱུར་བ་དང་། ཡང་ན། སྙིང་པོ་མེད་ལ་སྙིང་པོར་རྟོག་།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་རབ་གནས་ཤིང་། །ཉོན་ མོངས་ཀྱིས་ནི་སྙོན་སྨོངས་ན།།བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། མི་གཡེང་བར་བསྒོམ་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བཟློག་པར་གནས་པ་དང་། དཀའ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཀའ་ཐུབ་སྤྱད་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་སྤྱད་ན་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ བསྒྱུར་བ་ནི་བསྒྱུར་བ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པའོ།།རིགས་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། ཚད་མའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་རིགས་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་འབྱུང་མི་ནུས་ཀྱི། མིག་གི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གཟུགས་གཉིས་ལ་ལྟོས་ནས་འབྱུང་བར་རིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ཡང་སྦྱར་ཏེ། མྱུ་གུ་ནི་ས་བོན་ལ་ལྟོས་ནས་འབྱུང་བ་དང་མ་རིག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྟོས་པའི་ རིགས་པའོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་བྱུང་ནས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་ཀྱི། སྒྲ་ལ་མི་ཉན་པ་དང་མིག་གི་དབང་པོས་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་ཀྱི། རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་མི་སྐྱེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ལ་སྦྱར་ཏེ། ནས་ཀྱི་ས་བོན་གྱིས་ནས་ཉིད་སྐྱེད་ ཀྱི།བྲ་སྲན་ལྟ་བུ་གཞན་མི་སྐྱེད་པ་དག་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པའོ། །འཐད་པ་སྒྲུབ་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། མངོན་སུམ་དང་ལུང་གི་ཚད་མ་ངེས་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་དུ་བ་ལས་མེར་ཤེས་པ་དང་། ཆུ་བྱ་ལས་ཆུར་ཤེས་པ་དག་གོ། །མངོན་ སུམ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གིས་མཐོང་བ་དང་།རྣལ་འབྱོར་བའི་སེམས་ཀྱིས་མཐོང་བ་དག་གོ། །ལུང་ནི་མི་སླུ་བའི་ཚིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ལུང་ཞལ་ནས་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཚད་མའི་རིགས་པའོ། །ཆུ་ཐུར་དུ་འབབ་པ་དང་ཉི་མ་ཤར་ཕྱོགས་ནས་འཆར་བ་དང་། ས་སྲབ་ པ་དང་།ཆུ་གཤེར་བ་དང་། མེ་ཚ་བ་དང་། རླུང་ཡང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ལྟ་བུ་སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡེ་ནས་དེ་ལྟར་གནས་པ་དག་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཁྱེན་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། ཁམས་མཁྱེན་པ་དང་། རང་བཞིན་མཁྱེན་པ་དང་། བསམ་ པར་ཁྱེན་པ་དང་།བག་ལ་ཉལ་མཁྱེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་རིགས་ཐ་དད་པ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་ཁམས་མཁྱེན་པ་སྟེ། ཁམས་དང་། རིགས་དང་། ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་དོན་གཅིག་གོ། །སེམས་ཅན་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང་། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་། དབང་པོ་འབྲིང་པོ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་རང་བཞིན་མཁྱེན་པའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་བཅུ་དག་ལ་སོགས་པ་གང་དང་གང་དག་ལ་དག་ལ་བ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་བསམ་པ་མཁྱེན་པའོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ས་བོན་དད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས སམ།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཤས་ཆེ་ཆུང་ཅི་ཡོད་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་བག་ལ་ཉལ་མཁྱེན་པའོ།

了知嗔恨无实性即是杀父。破除五蕴为空无实性即是破和合僧。了知阿赖耶识及其习气无实性即是杀阿罗汉。以智慧证悟法界空性即是出佛身血之意译。
或者说：'于无实执为实，安住于颠倒中，烦恼所扰乱时，将证得殊胜菩提。'所说的是，专注修行、远离颠倒、以各种苦行修持，按此顺序配合，如此修行即可成佛，这是以隐义解释的转译。
什么是四种道理？即观待道理、作用道理、证成道理和法尔道理。世间诸法的规律如何存在而生起即是道理。比如眼识不能自生，须依赖眼根和色境二者而生起，同理可推及其他。如芽须依赖种子而生，无明为缘而生诸行等，这是观待道理。
眼识生起后能见色而不闻声，眼根也只能生眼识而不生耳等其他识。同理推及一切，如稻种只生稻而不生豌豆等，这是作用道理。
也称为成立正理，即确立比量、现量和圣教量。其中比量是由烟知有火，由水鸟知有水等。现量是六识所见及瑜伽行者心所见。圣教即佛陀亲口所说的无欺教言，这些是证成道理。
水向下流、太阳从东方升起、地坚实、水潮湿、火炽热、风轻动等，以及空性和无我等普遍和自相本来如是安住，这些称为法尔道理。
什么是四种智？即界智、种性智、意乐智和随眠智。其中通达大小乘种性差别即是界智。界、种性、种子是同义词。
通达利根、钝根、中根众生的差别即是种性智。通达布施等六度或十度等修行即是意乐智。通达善不善种子、信心精进或贪嗔等习气的强弱程度即是随眠智。

།སྐྱེ་གནས་བཞི་གང་ཞེ་ན། མངལ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། རྫུས་ཏེ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་མི་དང་ཕྱུགས་ལུག་དང་། གཅན་གཟན་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་མངལ་ནས་སྐྱེ་བའོ། །བྱ་དང་ཉ་དང་སྦལ་ལྕོང་དང་རྩངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བའོ། །འབུ་སྲིན་དག་ནི་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བའོ། །མཐོ་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་འདྲེ་སྲིན་ཡི་དགས་དམྱལ་བ་དག་ནི་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ བའོ།།མཐའ་བཞི་གང་ཞེ་ན། ཡོད་པའི་མཐའ་དང་། མེད་པའི་མཐའ་དང་། ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པའི་མཐའ་དང་། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་མཐའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྡུལ་དང་མུན་པ་སྙིང་སྟོབས་གསུམ་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ པས་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།ཕྱི་རོལ་གྱི་ཆོས་ལ་སྦྱར་ན་ཡང་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་སྡུག་ཅིང་མཛེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྙིང་སྟོབས་ཤས་ཆེ་ལ། ཚེར་མ་དང་ངམ་གྲོག་ལ་སོགས་པ་མི་མཛེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མུན་པ་ཤས་ཆེའོ། །འབྲུ་འབྲས་དང་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རྡུལ་ལས་གྱུར་བའི་ ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཡོད་པའི་མཐའོ།།འཇིག་རྟེན་རྒྱང་པན་པ་དག་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་ཚེ་སྔ་ཕྱི་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་མེད་པའི་མཐའོ། །བདག་རྟག་པ་ནི་ཡོད་ལ་ཡུལ་དང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི། ཡོད་ ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པའི་མཐའོ།།གྲངས་ཅན་དག་དཔེར་ན་གསེར་གྱི་ཁ་དོག་ནི་གར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། མགར་བས་བརྡུངས་ན་དབྱིབས་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདག་རྟག་པ་དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་ཡོད་པ་ ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་མཐའོ།།རྟོན་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། དོན་ལ་རྟོན་པར་བྱའི་ཚིག་འབྲུ་ལ་རྟོན་པར་མི་བྱའོ། །ཆོས་ལ་རྟོན་པར་བྱའི་གང་ཟག་ལ་རྟོན་པར་མི་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པར་བྱའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྟོན་པར་མི་བྱའོ། །ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་རྟོན་པར་ བྱའི།དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་རྟོན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉམས་སུ་བླང་ཞིང་དེ་དང་མི་འབྲལ་བར་བརྟེན་ཅིང་འདྲིས་པར་བྱེད་པ་ནི་རྟོན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་སེམས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་སྐད་ཅིག་ གིས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ནི་དོན་ཏེ།དེ་ལ་རྟེན་པར་བྱ་བའོ། །ཚིག་འབྲུ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་མང་པོ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཡང་ན་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་བར་དུ་སློབ་ཅིང་འཆད་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་རྗེས་སུ་ འབྲང་བ་དག་ནི་དོན་ཆུང་ངུ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ནི་རྟོན་པར་མི་བྱའོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཅིང་མ་འདྲེས་པའམ། དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་མ་བྱུང་བ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་ངེས་པར་སྟོན་པའི་གང་ཟག་ནི་སུ་ཅི་འདྲ་ཡང་རུང་ སྟེ།ཆོས་དང་མི་འགལ་ན་བརྟེན་པར་བྱའི། གང་ཟག་མ་བརྟགས་པ་ཏམ་ཏོམ་ཅན་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་ཅན་ཡིན་ན་རྒྱལ་པོའི་བུ་ཡང་རུང་སྟེ་ཉེ་བར་མི་བརྟེན་པ་ནི་ཆོས་ལ་རྟོན་པར་བྱའི། གང་ཟག་ལ་རྟོན་པར་མི་བྱ་བའོ།

什么是四种生处？胎生、卵生、湿生和化生。其中人类、牛羊和野兽等大多是胎生。
鸟类、鱼类、青蛙和蜥蜴等是卵生。
虫类是湿生。
上界天众、鬼神、饿鬼和地狱众是化生。
什么是四边？有边、无边、亦有亦无边、非有非无边。一切内外诸法皆由尘、暗、力三者所成，故为有。
若对外在诸法而言，一切美丽悦意的花朵等物，多具力性；一切丑陋的荆棘和悬崖等，多具暗性。
谷物和食物等多由尘性所成而有，此说为有边。
顺世外道说业果、前后世等一切皆无，此为无边。
说常我为有，而根境等物质世界为无，此为亦有亦无边。
数论派以喻说明：如金色不变故非无，经锻造而形状变化故非有。如是常我亦然，此为非有非无边。
什么是四依？依义不依语，依法不依人，依智不依识，依了义经不依不了义经。
所谓依止，即是实修并与之不离而亲近。即是出世间法道菩提分法精进修持之果，心行刹那三轮清净，现证一切智智，此为义，应当依止。
文字，即从事诸多世间事务，或研习解说八万四千法门之文字语言，因其义利微小故不应依止。
清净与染污诸法因果之理无错无杂，或确定宣说法义相无生无起之人，无论是谁，若不违法则可依止。不观察的糊涂人行为违法者，即使是王子也不应亲近，此即依法不依人。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པར་ སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་མེད་པར་མཁྱེན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།དེ་ལ་བརྟེན་ཞིང་འདྲིས་པར་བྱེད་ལ། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་ལ་སོགས་པ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་སོང་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མ་ཆགས་མི་གནས་རྟེན་པར་མི་ བྱེད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པར་བྱའི།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྟོན་པར་མི་བྱ་བའོ། །ཆོས་གང་བསྟན་པས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ཞིང་འདྲིས་པར་བྱེད་ཀྱི་འཁོར་བས་སྐྱོ་བ་དང་ཀུན་རྫོབ་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་ནི་དྲང་བའི་ དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་སྟེ།དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཞིང་འདྲིས་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་རྟོན་པར་བྱའོ། །དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་རྟོན་པར་མི་བྱ་བའོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་གང་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་དང་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། དོན་སྤྱོད་པ་དང་། དོན་མཐུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟ་བ་དང་བགོ་ བ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཅི་དགོས་པས་མགུ་བར་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པའོ།།སེམས་མགུ་བར་བྱས་ཀྱི་འོག་ཏུ་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་ཞིང་བཤད་དེ་མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་ཅིང་དགེ་བ་ལ་འཛུད་པ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བའོ། །ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བར་མ་ཟད་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྨྲ་བ་དང་མཐུན་པར་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ ནི་དོན་སྤྱོད་པའོ།།གཞན་ལ་ཇི་སྐད་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱང་དེ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་ལ་གཞན་ལ་ཡང་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་ནི་དོན་མཐུན་པའོ། །འདུས་མ་བྱས་བཞི་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་ པ་དང་།ནམ་མཁའ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་གང་གིས་ཀྱང་མ་བསྐྱེད་པས་ན་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཁམས་གསུམ་པའི་ཆོས་འདི་དག་ནི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་ལ་མ་ཆགས་མི་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ལ་མ་ཞུགས་ན་བག་ཆགས་མི་སོགས་ཤིང་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་འགོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ལྟ་བུ་ལ་རྟོག་ཅིང་ཡེངས་པའི་དུས་ན་སྒྲ་དང་དྲི་ལ་སོགས་པ་བྱུང་ཡང་དེ་དག་ལ་མ་བརྟགས་ཏེ། འདས་པས་བག་ཆགས་མི་སོགས་ཤིང་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ བཞིན་དུ་སྒྲ་ལ་ཡེངས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་མ་བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དཔྱད་པ་མེད་པས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལྟ་བུར་སྐྱེ་འབྱུང་མེད་ལ་གཞན་གྱིས་གོ་འབྱེད་པ་ནི་ནམ་མཁའ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་ལྟ་བུ་མེད་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ལུང་བསྟན་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། དྲིས་ནས་ལུང་བསྟན་པ་དང་། གཞག་པའི་ལུང་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱིས་དྲིས་པའི་ལན་ངེས་པར་སྦྱིན་པ་ནི་ལུང་ བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་སེམས་ཅན་འདི་དག་འཆིའམ་མི་འཆི་ཞེས་འདྲི་ན་སེམས་ཅན་དུ་གྱུར་ཕན་ཆད་མི་འཆི་བ་མེད་དེ་འཆིའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པའོ། །སེམས་ཅན་འདི་དག་སྐྱེའམ་མི་སྐྱེ་ཞེས་འདྲི་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཟད་ན་ནི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ཁམས་གསུམ་དུ་མི་ སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་བསྟན་པའོ།

诸法的实相，胜义谛中无生无灭，通达法无我和人无我的智慧即是智慧，应当依止并熟习它。追随色声香等五欲妙等的是识，对此不贪著、不住着、不依止，这就是依止智慧而不依止识。
通过所讲法能够通达甚深广大义理的是了义经，应当依止并熟习它；宣说厌离轮回和进入世俗等的是不了义经，不应依止并熟习它，这就是依止了义经而不依止不了义经。
什么是四摄事？布施、爱语、利行、同事。以饮食、衣物等身体受用满足他人所需是布施。令心欢喜后为其宣说讲解正法，使其远离不善趋入善法是爱语。不仅口说，而且自身也如所说般实践是利行。如同为他人所说法那样自己也如是行持，并令他人也如是行持是同事。
什么是四无为？择灭、非择灭、虚空、真如。因为不是由因缘相而生，所以称为无为。了知三界诸法是无常苦，对五欲妙不贪著不趣入，由此不生习气不生果报，这称为择灭。当观察色等时，虽有声香等生起但不观察它们，由此不增长习气不生果报。同样，当专注于声时不观察色等，因为没有以智慧观察所以称为非择灭。如因果般无生起而为他所通达是虚空。诸法法性中无有如因果般的是真如。
什么是四记别？一向记别、分别记别、反诘记别、置记别。对他人提问确定给予答复是记别。若问众生是死还是不死，回答凡是众生必定会死，这是一向记别。若问众生是否会转生，回答若烦恼尽则有因业力而不再转生三界的，这是分别记别。

།མི་འདི་དག་མཆོག་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་ན་ལྷ་ལ་ལྟོས་ནས་སམ། འདྲེ་ལ་ལྟོས་ནས་འདྲི་ཞེས་དྲིས་ནས་ལྷ་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་ཟེར་ན་མཆོག་མ་ཡིན་ལ་འདྲེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་ཟེར་ན་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་དྲིས་ནས་ལུང་ བསྟན་པའོ།།སེམས་ཅན་ལ་བདག་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་འདྲི་ན་ཡོད་ཅེས་བསྟན་དུ་ནི་རང་བཞིན་གྲུབ་པ་མེད་ལ། མེད་ཅེས་བསྟན་དུ་ནི་ད་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་ཞིང་འདུག་པས་ཅི་ཡང་མི་བསྟན་པར་གཞག་པ་ནི་གཞག་པའི་ལུང་བསྟན་པའོ། །རིག་པའི་གནས་ལྔ་གང་ཞེ་ན། ནང་རིག་པ་དང་། རྒྱུ་ རིག་པ་དང་།སྒྲ་རིག་པ་དང་། གསོ་བ་རིག་པ་དང་། བཟོ་རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་མདོར་བསྡུ་ན་ལྔ་ཡོད་པས་ན་རིག་པའི་གནས་ལྔའོ། །དེ་ཡང་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཤེས་པ་ནི་ནང་རིག་པའོ། །ཏར་ཀ་འམ། ཡང་ན་ཕྱི་ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་ དང་གང་ལས་འབྲས་བུ་ཅི་དང་ཅི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་མཁས་པ་ནི་རྒྱུ་རིག་པའོ།།བྱཱ་ཀ་ར་ཎའི་སྐད་ལ་མཁས་པ་སྟེ། ཚིག་གཅིག་ལ་དོན་རྣམ་པ་བཅུར་འདྲེན་པ་ལྟ་བུ་དག་ནི་སྒྲ་རིག་པའོ། །ལུས་ཀྱི་ནད་བཞི་བརྒྱ་རྩ་བཞི་ལྟ་བུའི་གཉེན་པོ་གང་ལ་གང་ཕན་པའི་སྨན་དཔྱད་ལ་མཁས་པ་ནི་གསོ་བ་རིག་ པའོ།།བཟོ་དང་འཕོང་རྩལ་ལ་སོགས་པ་ལས་སུ་བྱའོ་ཅོག་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ལ་མཁས་པ་ནི་བཟོ་རིག་པའོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་། རིག་པའི་གནས་ལྔ་དག་ལ་བརྩོན་པར་མ་བྱས་པར། །འཕགས་མཆོག་གིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཉིད་མི་འགྱུར་ཏེ། །དེ་བས་གཞན་གང་ཚར་གཅོད་རྗེས་སུ་གཟུང་ ཕྱིར་རམ།།རང་གིས་ཤེས་པར་བྱ་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་བརྩོན་བྱེད། །ཅེས་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུ་དང་སྒྲ་ནི་ཏར་ཀ་དང་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་པ་དང་། བཟོ་དང་སྨན་རིག་པས་ནི་གཞན་ལ་ཕན་གདགས་ཤིང་རྗེས་སུ་གཟུང་བ་དང་། རང་གི་སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ནི་ནང་རིག་པ་སྟེ། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་མཁས་ན་ཤེས་རབ་སྐྱེ་སྟེ། དེས་འཕགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཁྲིམས་སྡེ་བདུན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །དབའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་ པོའོ།།སྤྱི་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་རྟོགས་ཤིང་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཆུད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོའོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་ པོའི་ཡེ་ཤེས་བཞི་དང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་བྱ་བ་ནི་བྱས། ཚངས་པར་ནི་སྤྱད་སྲིད་པ་འདི་ལས་གཞན་མི་ཤེས་པར་སེམས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོའོ། །ཆོས་ལྔ་གང་ཞེ་ན། མིང་དང་། མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མདོ་འདིར་འདུས་པས་ཆོས་ལྔའོ།

如果问这些人是否殊胜，应当询问是相对于天或是相对于鬼而言，如果说是相对于天而言则不殊胜，如果说是相对于鬼而言则是殊胜，这是询问后的授记。
如果问众生有我或无我，说有我则不符合无自性的实相，说无我则现前明显可见，因此不作任何回答而安住，这是安住的授记。
什么是五明处？内明、因明、声明、医明和工巧明。简要来说，以智慧所应了知的对象有五种，故称五明处。
其中，了知十二分教法是内明。精通因明学或内外缘起、因缘如何产生何种果报的道理是因明。
精通文法，如能从一个词引申出十种含义等，是声明。精通治疗四百零四种身体疾病的对治方法和药物，是医明。
精通工艺、箭术等各种技艺方法，是工巧明。
论中也说：'若不勤修五明处，即使是最胜圣者，亦不能得一切智，故为降伏摄受他，或为自知勤修习。'
因明和声明即是因明学和文法，用以降伏诤论者；工巧明和医明用以利益摄受他人；为了清除自心烦恼故修习内明，即是通达十二分教法能生起智慧，由此成为圣者。
什么是五种无漏蕴？戒蕴、定蕴、慧蕴、解脱蕴和解脱知见蕴。
声闻七种别解脱戒和菩萨三种律仪是戒蕴。
轻安等三摩地、四禅定和四等至等是定蕴。
通达共相和自相而不错乱，了知法无我和人无我是慧蕴。
有余依涅槃和无余依涅槃是解脱蕴。
大乘四智和声闻缘觉获得涅槃后立即了知：'所作已办，梵行已立，不受后有'的认知是解脱知见蕴。
什么是五法？名、相、分别、真如和无分别智。由于一切法都包含在这五法中，故称五法。

།དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་སྣང་ཞིང་བརྗོད་དུ་མེད་ཀྱང་མིག་གིས་བརྟགས་ཤིང་མཚོན་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མིང་ངོ་། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་དང་ཀུན་གཞི རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་ནི་མཚན་མའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་པོ་དག་གིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ས་སྲ་བ་དང་ཆུ་གཤེར་བ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་དང་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་རྟོགས་པས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །མཚམས་མེད་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། མ་བསད་པ་དང་། ཕ་བསད་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ བསད་པ་དང་།དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་བྱས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་ཕྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་འདི་ལྔ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་བྱས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་གནས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོའི་རྒྱུན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་བར་མི་འཆད་པའི་གནས་སུ་ཡུན་རིང་པོར་སྐྱེ་སྟེ། ཐར་ པའི་སྐབས་མེད་པ་ནི་མཚམས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།མ་བསད་པ་དང་། ཕ་བསད་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་བསད་པ་ནི་གོ་སླའོ། །དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ནི། དགེ་འདུན་སྡེར་ལོངས་པ་ལྟ་བ་ཕྱེ་བའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ངན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་ཕྱུང་བ་ནི་བསད་སེམས་ཀྱིས་ཁྲག་ཕྱུང་བ་སྟེ། དེང་སང་ནི་སངས་རྒྱས་མི་བཞུགས་མོད་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་འཇིག་ཅིང་སྤོང་བ་ལྟ་བུ་དང་སྦྱར་རོ། །མཚམས་མེད་པ་ལྔ་དང་ཉེ་བའི་ལས་ལྔ་གང་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་མ་སུན་པར་བྱས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངེས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་བསད་པ་དང་། སློབ་པ་བསད་པ་དང་། དགེ་འདུན་འདུ་བའི་སྒོ ཕྲོགས་པ་དང་།མཆོད་རྟེན་འཇིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་གཞན་པས་སྡུག་བསྔལ་ཆེ་བ་ཡིན་ཡང་མཚམས་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ཙམ་དུ་ཚབས་ཆེ་ཞིང་ཡུན་རིང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚམས་མེད་པ་དང་ཉེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ལས་ནི་མ་ཡང་ཡིན་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་ཐོབ་པ་ལ་ མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་འཁྲིག་པའི་ཆོས་བྱས་ན་དགྲ་བཅོམ་མ་སུན་པར་བྱས་པའོ།།ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ས་བཅུ་པ་མན་ཆད་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྲོག་བཅད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངེས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་བསད་པའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ བདུན་པོ་དག་སྲོག་བཅད་པ་ནི་སློབ་པ་བསད་པའོ།།དགེ་འདུན་སྤྱིར་མངའ་བའི་ཞལ་ཟས་དང་། ཕྱུགས་ནོར་སྤྱི་སྤུང་ལས་གང་ཟག་གི་སྒོར་སྤྱོད་དམ་རྐུ་འཕྲོག་བྱེད་པ་ནི་དགེ་འདུན་འདུ་བའི་སྒོ་ཕྲོགས་པའོ། །གཙུག་ལག་ཁང་དང་། སྐུ་གཟུགས་དང་ཅེ་ཏི་ལྟ་བུ་ངན་སེམས་ཀྱིས་འདྲལ་ཞིང་ གཙོག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཆོད་རྟེན་འཇིག་པའོ།།སྙིགས་མ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཚེའི་སྙིགས་མ་དང་། ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྙིགས་མ་དང་། དུས་ཀྱི་སྙིགས་མ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཟང་པོ་བདམས་པའི་ཕྱི་ན་གང་ངན་པའི་ཐ་མར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ སྙིགས་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ཚེ་ལོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཐུབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཚེ་ཕྱིར་ཞིང་ཐུང་བའི་ཐ་མ་སྟེ། ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ནི་ཚེའི་སྙིགས་མའོ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་ལས་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཆུད་མི་གསོན་པའི་ལྟ་བ་ལས་ཉམས་ཏེ། རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་ འཛིན་པའི་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བའི་སྙིགས་མའོ།

虽然不显现于识的行境且不可言说，但为了用眼观察并表示而显示故为名。七识和阿赖耶识互为因果而住为相。
由八识了知诸法之相，如地坚性和水湿性等自性以及无常、苦等差别，故为分别。
一切法无实体，是空性，故法界即是真如。无颠倒圆成的真实智慧是无分别智。
何为五无间罪？杀母、杀父、杀阿罗汉、破和合僧、恶心出佛身血。若造此五业中任何一种，将长久生于地狱处，受大苦无有间断，无有解脱机会，故称无间。
杀母、杀父、杀阿罗汉易懂。破和合僧是指分裂僧团见解。恶心出佛身血是指以杀心出血，如今虽佛不在世，可比喻为毁坏正法。
何为五近无间业？污比丘尼、杀住定地菩萨、杀有学、夺僧众物、毁塔。虽然比其他地狱苦大，但因不如无间罪苦重且时间长久，故称近无间。
若对已得阿罗汉果的母亲行不净行即淫欲法，是为污比丘尼。杀害初地以上十地以下安住的菩萨，是为杀住定地菩萨。
杀害从预流果至未得阿罗汉果的七种补特伽罗，是为杀有学。将僧众共有的饮食和牲畜财物据为己有或盗抢，是为夺僧众物。
以恶心毁坏寺院、佛像和佛塔等，是为毁塔。
何为五浊？寿浊、见浊、烦恼浊、时浊、众生浊。精选好的之后剩下的劣质部分即为浊。
从寿命八万四千岁开始逐渐减短到最后的十岁，是为寿浊。从无我法和补特伽罗以及业果等正见退失，执著常见断见等边见，是为见浊。

།ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་མེད་པའི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ལས་ཉམས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པར་ཆེ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྙིགས་མའོ། །ནས་འབྲས་ལ་སོགས་པ་རྨོ་བརྐོ་མི་དགོས་པར་བརྔས་མ་ཐག་ ཏུ་ནང་ནུབ་ཏུ་རང་སྐྱ་བ་དང་།བརྡེག་བཙོག་དང་འཐབ་རྩོད་མེད་པ་ལས་ཉམས་ཏེ་མུ་གེའི་བསྐལ་པ་དང་། ནད་ཀྱི་བསྐལ་པ་དང་། མཚོན་ཆའི་བསྐལ་པ་དག་གིས་གདུངས་པ་ནི་དུས་ཀྱི་སྙིགས་མའོ། །མི་ལུས་རྒྱང་གྲགས་ཙམ་དང་། འདོམ་གང་བ་ཡན་ཆད་ལྟ་བུའི་ཚེ་ བཟང་བ་ལས་ཉམས་ཤིང་མི་ལུས་ཁྲུ་གང་མན་ཆད་རྟ་རྟུག་ལ་རྒུ་རྟེན་བཅའ་བ་ལ་སོགས་ཏེ་བྱད་བཞིན་དང་།བསམ་པ་ངན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མའོ། །ལམ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་། མཐར་ཕྱིན་ པའི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་ནས་འཕགས་པའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ལྔ་ནི་ལམ་ལྔ་སྟེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་སྦྱར་ན། དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་ནས། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་ པ་བཞི་རྣམས་བསྒོམ་ཞིང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་པ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་མོ།།དབང་པོ་ལྔ་དང་སྟོབས་ལྔ་བསྒོམ་ཞིང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་མོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་བསྒོམ་ཞིང་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ བསྒོམ་ཞིང་ས་གཉིས་པ་ནས་ས་བཅུ་པ་མན་ཆད་ལ་གནས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་འོད་ལ་གནས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པ་དག་ནི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་མོ། །མི་དགེ་བ་བཅུའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། སྲོག་གཅོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་ འབྲས་བུ་དང་།དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་ མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་།དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །ཕྲ་མ་བྱས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །ངག་རྩུབ་པོའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །ཚིག་འཁྱལ་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་ པའི་འབྲས་བུ་དང་།དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །བརྣབ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །གནོད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་ པའི་འབྲས་བུ་དང་།དབང་གི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བའི་བར་བཅུ་ཆར་ཡང་ངན་སོང་རྒྱུད་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བར་འདྲ་བར་སྦྱོར་རོ། །དེ་ལ་སྲོག་བཅད་པས་ཚེ་ཐུང་ཞིང་ནད་མང་ལ་གསོད་འདོད་པ་ནི་རྒྱུ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། ། ཁ་ཟས་མི་བསོད་ཅིང་མཐུ་ཆུང་བ་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ནི་དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །མ་བྱིན་པར་བླངས་པས་དབུལ་པོར་གྱུར་ཅིང་རྐུ་འདོད་པ་ནི་རྒྱུ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །ཁ་ཟས་དང་ལོ་ཏོག་སད་སེར་ལ་སོགས་པས་འཕྲོག་ཅིང་ཁ་དོག་ངན་པར་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ནི་དབང་གི་འབྲས་བུའོ།

从无贪无嗔的慈悲心退失，贪欲、嗔恨、嫉妒、吝啬等增盛，这是烦恼浊。
稻谷等农作物不需要耕种就能收获，昼夜自然生长，从无打骂争斗退失而遭受饥荒劫、疾病劫、兵器劫的折磨，这是时劫浊。
从身高一俱卢舍（约五百弓）和一寻（约八尺）以上等殊胜身形退失，身高一肘以下，以马粪为食等，容貌丑陋，心怀恶念，这是众生浊。
什么是五道？资粮道、加行道、见道、修道、究竟道。从凡夫位到达圣者位的五种道路就是五道。如果与三十七菩提分法相配：从初发心开始，修习四念住、四正断、四神足，积累福德资粮，这是资粮道。
修习五根五力，安住胜解行地，这是加行道。修习七觉支，获得初地，这是见道。修习八正道，从二地至十地，这是修道。佛陀安住普光地和声闻阿罗汉的证得，这是究竟道。
什么是十不善业的果报？杀生有异熟果、等流果和增上果。偷盗有异熟果、等流果和增上果。邪淫有异熟果、等流果和增上果。妄语有异熟果、等流果和增上果。
离间语有异熟果、等流果和增上果。粗恶语有异熟果、等流果和增上果。绮语有异熟果、等流果和增上果。贪欲有异熟果、等流果和增上果。嗔恨有异熟果、等流果和增上果。邪见有异熟果、等流果和增上果。
所谓异熟果，从杀生到邪见这十种都同样会导致转生三恶道。其中，杀生导致短命多病且好杀，这是等流果。食物无味、体弱多病、生于恶劣环境，这是增上果。
偷盗导致贫穷且好偷，这是等流果。食物和庄稼被霜雹等毁坏，生于环境恶劣之处，这是增上果。

།འདོད པས་ལོག་པར་གཡེམ་པས་འཕྱོར་གཡེམ་ལ་སྲིད་ཅིང་ཆུང་མ་བྱི་པོ་དང་ཐུན་མོང་བ་ནི་རྒྱུ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ།།ཡུལ་ས་རྡུལ་དང་བྱེ་མ་ཅན་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །བརྫུན་སྨྲས་པས་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མང་ཞིང་བདག་ཉིད་བརྫུན་དང་སྐུར་པ་ལ་དགའ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། ། ཁ་ཟས་དྲི་ང་བ་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དང་ཕྲད་པ་ནི་དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །ཕྲ་མ་བྱས་པས་གྲོགས་མི་རྙེད་ཅིང་། མཛའ་བ་དང་རྟག་ཏུ་འཁོན་ཞིང་དབྱེ་བ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །ཡུལ་ངམ་གྲོག་དང་ཐག་ཐུག་ཅན་མི་བདེ་བར་སྐྱེ་བ་ནི་དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །ངག་རྩུབ་པ་སྨྲས་པས་རྟག་ཏུ་ཚིག་མི་སྙན་པ་དང་། ཡིད་མི་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་གཏམ་ཐོས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །ས་གཞི་ཚ་བ་ཅན་འབྲུ་དང་ལོ་ཏོག་སྐྱེར་མི་རུང་ཞིང་ཁ་ཟས་དཀོན་པའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །ཚིག་འཁྱལ་པ་སྨྲས་པས་ཚིག་སྨྲས་སོ་ཅོག་མི་བཙུན་ཞིང་། ཅི་སྨྲས་ཀྱང་གཞན་གྱིས་མི་ཉན་པ་ནི་རྒྱུ་དང་མཐུན པའི་འབྲས་བུའོ།།དབྱར་དགུན་གྱི་དུས་འགྱུར་ཞིང་དགུན་ཁ་ཆར་འབབ་ལ། དབྱར་ཉི་ལྷགས་ཆེ་ཞིང་ཆར་མི་འབབ་པ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །བརྣབ་སེམས་ཆེ་བས་མཐོང་ངོ་ཅོག་ལ་འདོད་ཆེན་བྱེད་ཅིང་ཆགས་པ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །འབྲུ་དང་ལོ་ཏོག་ཐམས་ཅད་ཕྲ་ཞིང་ཆུང་ བའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་དབང་གི་འབྲས་བུའོ།།གནོད་སེམས་པས་རང་བཞིན་གྱི་ཁྲོ་གཏུམ་དང་ཞེ་སྡང་ཆེ་བ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །འབྲུ་དང་ལོ་ཏོག་ཁ་ལ་ཚ་ཞིང་དཀུ་བ་འཁྲུད་པའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བས་གཏི་མུག་ཆེ་སྟེ། ཤེས་རྒྱ་དང་ དྲན་གསལ་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ།།ས་བོན་བཏབ་ཀྱང་ལོ་ཏོག་འཁྲུང་དུ་མི་བཏུབ་ལ་ཅུང་ཟད་འཁྲུངས་ན་ཡང་འབྲས་བུ་མི་ཆགས་ཤིང་མི་སྨིན་པའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་བར་བྱས་པ་དང་བསད་པ་ དང་མདངས་མེད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།སྲོག་གཅོད་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་ན་ཞིང་ཚ་བར་བྱས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་རྒྱུས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ནས་བསད་པ་སྟེ། ཚེ་ཐུང་བར་བྱས་པས་ཐ་མ་མིར་སྐྱེས་ན་ཡང་ཚེ་ཐུང་ཞིང་ནད་མང་བ་ནི་རྒྱུ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །བསད་པའི་ཚེ་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གཟི་བྱིན་དང་མངའ་བྱད་མེད་པར་བྱས་པས་ནི་མདངས་མེད་པར་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ཁ་ཟས་ཀྱི་འབྲུ་འབྲས་ངན་ཅིང་མི་བསོད་པ་དང་ཡུལ་ངན་པར་སྐྱེ་བ་ནི དབང་གི་འབྲས་བུ་སྟེ།མི་དགེ་བ་བཅུ་ཆར་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ལ་སྦྱར་རོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རི་བོ་ཉི་ཤུའི་མིང་ལ། བདག་གཟུགས་ཡིན་ཏེ་བདག་པོ་དང་འདྲ། བདག་ཚོར་བ་ཡིན། བདག་འདུ་ཤེས་ཡིན། བདག་འདུ་བྱེད་ཡིན། བདག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མུ་སྟེགས་ པ་དག་ནི་ལྟ་བ་ཐ་དད་པར་ཕུང་པོ་ལྔ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་ནི་བདག་རྟག་པ་ཡིན་ལ།ལྷག་མ་བཞི་ནི་བདག་དེའི་འཁོར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་དང་བདག་གིར་འདོད་དེ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་གཅིག་ཅིང་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་བཞིར་ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རི་བོ་ཉི་ཤུའི་མིང་ཞེས་བྱའོ།

由于贪欲而邪淫，沉溺于淫乱，与他人共妻，这是随因的果报。出生于多尘土和沙砾的地方，这是增上果。
由于说谎而多诽谤，自己喜欢说谎和诽谤，这是随因的果报。遇到食物腐臭的地方，这是增上果。
由于挑拨离间而找不到朋友，与亲友经常结怨分离，这是随因的果报。出生于险峻悬崖和狭窄之地，这是增上果。
由于说粗恶语而经常听到不悦耳和令人不快的言语，这是随因的果报。出生于炎热、不宜种植庄稼且食物稀少的地方，这是增上果。
由于说绮语而所说的话不受尊重，无论说什么他人都不听从，这是随因的果报。出生于夏冬季节错乱、冬天下雨、夏天大风且不下雨的地方，这是增上果。
由于贪心而对所见之物都生起强烈的贪欲和执著，这是随因的果报。出生于庄稼细小的地方，这是增上果。
由于怀有害心而天性暴躁、嗔恨心重，这是随因的果报。出生于庄稼辛辣且令人腹泻的地方，这是增上果。
由于邪见而愚痴深重，无知识面且记忆力差，这是随因的果报。出生于播种后庄稼不能生长，即使生长也不能结果和成熟的地方，这是增上果。
为何会有三种果报呢？因为造作了痛苦、杀害和失去光泽的缘故。杀生最初造成痛苦，称为造作痛苦，由此因缘而生于地狱等各种受害处所，这是异熟果。
其次是杀害，即缩短寿命，即使最后转生为人也短命多病，这是随因的果报。杀生时使身心失去威严和庄严，称为失去光泽，由此而食用劣质粮食且出生于恶劣地方，这是增上果。
十不善业都应当如此类推。二十种萨迦耶见的名称是：我即是色如主宰，我是受，我是想，我是行，我是识。
外道认为在五蕴中任何一蕴是常我，其余四蕴是我所属，这样执著我和我所，对五蕴各自以四种方式观察，称为二十种萨迦耶见。

། དེ་ལ་གཟུགས་བདག་ཡིན་ཏེ་བདག་པོ་དང་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་ནོར་གྱི་བདག་པོ་དེ་རང་གི་ནོར་ལ་ཅི་དགར་སྤྱོད་དུ་དབང་བ་དང་འདྲ་བར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་བདག་རྟག་པ་ཡིན་ལ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་བཞི་ནི་བདག་དེའི་འཁོར་ཡིན་ཏེ་ནོར་བདག་དང་ནོར་ལྷ་ལྟ་བུར་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་བའོ། །དེ་བཞིན དུ་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་མཐུན་པར་མིང་སྤོ་ཞིང་སྦྱར་རོ།།བདག་གཟུགས་དང་ལྡན། བདག་ཚོར་བ་དང་ལྡན། བདག་འདུ་ཤེས་དང་ལྡན། བདག་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན། བདག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་རྒྱན་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲ་བར་བདག་རྟག་པ་དེ་ནི་གུད་ ན་ཡོད་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱན་ལྟ་བུར་གནས།ཕུང་པོ་ལྷག་མ་བཞི་ནི་བདག་དེའི་འཁོར་ལྟ་བུར་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་བཞི་ལ་ཡང་མིང་སྤོ་ཞིང་གོང་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །གཟུགས་བདག་གི་ཡིན། ཚོར་བ་བདག་གི་ཡིན། འདུ་ཤེས་བདག་གི་ཡིན། འདུ་བྱེད་བདག་ གི་ཡིན།རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་གི་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ལ་བ་ལྷ་སྦྱིན་དབང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲ་བར་བདག་དེ་ནི་གུད་ན་ཡོད་ལ། དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་འཁོར་དུ་དབང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། གཞན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །གཟུགས་ལ་བདག་གནས། ཚོར་བ་ལ་བདག་གནས། འདུ་ཤེས་ ལ་བདག་གནས།འདུ་བྱེད་ལ་བདག་གནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་གཞོང་བུའི་སྟེང་ན་ཤིང་ཏོག་གནས་པ་དང་འདྲ་བར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ལ་བདག་རྟག་པ་དེ་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་འོག་མ་གཞན་ལ་ཡང་མཐུན་པར་སྦྱར་རོ། །དུས་ཕྱི་མར་འབྱུང་ བའི་རྨི་ལྟས་བཅོ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན།གླང་པོ་ཆེའི་འཇུག་མ་སྐར་ཁུང་ལ་ཐོགས་པ་དང་། ཁྲོན་པས་སྐོམ་པའི་མི་སྙེགས་པ་དང་། ཕྱེ་དང་མུ་ཏིག་མཉམ་པོར་བརྗེ་བ་དང་། གླང་པོ་ཆེའི་བེའུ་སེར་གྱི་གནས་ནས་སྐྲོད་པ་དང་། ཀུན་དགའ་ར་བའི་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་བདག་པོ་ལས་གཞན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་ པ་དང་།འཐབ་པར་མི་འོས་པ་དག་སྡེ་རིས་སུ་བཅད་ནས་བརྒྱད་བཀག་དང་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པ་དང་། རས་ཡུག་གཅིག་བགོས་པ་ལ་བཟང་ངན་གཏོད་པ་དང་། མེ་ཏོག་གིས་བདག་རྔོས་ཤིག་པར་བསྐུལ་བ་དང་། རྗེའུ་གསུམ་གྱི་བར་མ་སྟོང་པར་མཐོང་བ་དང་། ཙན་དན་སོལ་བར་འཚོང་བ་དང་། རྒན་ པོ་སྤྱི་ཅེར་དུ་གནས་པ་དང་།རྟ་ཁ་དང་རྐུབ་གཉི་གས་ཟ་བ་དང་། ཁྱི་ཆེན་པོ་བས་ཆུང་ངུ་ཁ་དྲག་པ་དང་། བ་བེའུ་འབྲེངས་མ་ཐག་ཏུ་བེའུ་ལ་ནུ་བར་འདོད་པ་དང་། སྔ་དྲོ་དར་ལ་བབ་ལ་ཕྱི་དྲོ་རྒས་འཁོགས་པར་གྱུར་པ་དང་། སེང་གེའི་རོ་རོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྲིན་བུས་ཟོས་པ་དང་། སྤྲེའུ་མང་པོ་འདུས་ནས་ སྤྲེའུ་གཅིག་རྒྱལ་པོར་བསྐོས་པ་དང་།སྤྲེའུ་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་མི་གཙང་བ་སྐུད་པ་མཐོང་བའོ་ཞེས་པ་བྱ་ནི། རྒྱལ་པོ་ཀྲྀ་ཀཱི་ཞེས་བྱ་བའི་རྨི་ལམ་དུ་མིའི་སྤྱོད་ལམ་དང་། ཆོས་ལུགས་ཕྱིས་ཅི་འབྱུང་བ་རྣམས་སྔ་ལྟས་སུ་བྱུང་སྟེ་རྨིས་པའི་གླང་པོ་ཆེའི་འཇུག་མ་སྐར་ཁུང་ ལ་ཐོགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཁྱིམ་ནས་འབྱུང་དཀའ་བའི་གནས་ནས་བྱུང་སྟེ།ཟང་ཟིང་མང་པོ་ཀུན་གཏོང་ཞིང་འདོར་ནུས་ན་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་གནས་ན་ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་སམ། གནས་ཁང་ཙམ་དག་ལ་ཆགས་ཤིང་འདུག་པའི་ལྟས་ཏེ། དཔེར་ན་གླང་པོ་ཆེ་སྐར་ཁུང་དུ་འཛུལ་བ་ནས་ལུས་ཆེན་པོ་ མི་ཤོང་བའི་རིགས་པ་ནི་ཤོང་ནས་འཇུག་མ་ཕྲ་མོ་མ་ཤོང་སྟེ་ཐོགས་པ་དང་འདྲའོ།

关于'色是我，如同主人'的说法是：譬如财物的主人可以随意支配自己的财物一样，色蕴是常恒的我，其余四蕴是我的眷属，如同财主和财物的关系。
同样，对于下面的内容也要相应地更换名称来配合。
'我具有色，我具有受，我具有想，我具有行，我具有识'的说法是：譬如说'天授具有装饰'一样，那个常恒的我是独立存在的，而色蕴如同它的装饰品，其余四蕴如同它的眷属。对其余四蕴也要更换名称，如上配合。
'色是我所，受是我所，想是我所，行是我所，识是我所'的说法是：譬如说'牛是天授所有'一样，那个我是独立存在的，它拥有色蕴作为眷属。对其他也要如此配合。
'我住于色，我住于受，我住于想，我住于行，我住于识'的说法是：譬如果实存在于盘中一样，那个常恒的我住于色蕴中。同样也要相应地配合到下面其他内容。
什么是后时将出现的十八种梦兆？大象尾巴卡在窗户上；井水够不着口渴的人；面粉与珍珠等价交换；小象被驱逐出金色住处；他人享用私人花园中的花果；不应争斗者分成派系进行争斗；同一块布料分配优劣；以花催促自己收割；见到三个棋子中间是空的；旃檀香木当柴火卖；老人赤身裸体而住；马同时用嘴和臀吃东西；小狗比大狗更凶猛；母牛生下犊子后立即想给犊子喂奶；早上正当壮年晚上却变成老态龙钟；狮子的尸体被其体内的虫子吃掉；许多猴子聚集推举一只猴子为王；看见一只猴子往另一只身上涂抹不净物。
这是克利基王在梦中所见到的关于未来人们的行为和宗教发展的预兆。梦见大象尾巴卡在窗户上，预示出家人难以从家庭中出离，虽能舍弃众多财物而出家，但在出家后却执着于钵盂、法衣或住处等。就像大象虽然庞大的身躯能进入窗户，但细小的尾巴却卡住一样。

།ཁྲོན་པས་སྐོམ་པའི་མི་སྙེགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཆོས་ཉན་པའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཐད་དུ་འོང་བའི་རིགས་པ་ལས་འོང་དུ་མི་བཏུབ་སྟེ་ཉན་པ་པོའི་གན་དུ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཆོས་འཆད་དུ་འོང་ན་ཉན་པ་པོ་འབྱོལ་ཞིང་ཉན་དུ་མི་ བཏུབ་པའི་རྟགས་ཏེ།དཔེར་ན་སུ་སྐོམ་པ་ཁྲོན་པར་སོང་སྟེ་ཆུ་འཐུང་བའི་རིགས་པ་ལས་སྐོམ་པ་ནི་འབྲོས་ཤིང་ཁྲོན་པའི་ཆུ་ནི་ཕྱི་བཞིན་སྙེགས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཕྱེ་དང་མུ་ཏིག་མཉམ་པོར་བརྗེ་བ་ནི་ཕྱེ་བླང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པའི་རྟགས་དང་། གླང་པོ་ཆེ་བེའུ་སེར་གྱི་གནས་ནས་སྐྲོད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བས་གནས་ནས་སྐྲོད་པའི་རྟགས་དང་།ཀུན་དགའ་ར་བའི་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་བདག་པོ་ལས་གཞན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་དགེ་འདུན་གྱི་ནོར་ཁྱིམ་པས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྟགས་དང་། འཐབ་པར་མི་འོས་པ་དག་སྡེ་རིས་སུ་བཅད་ནས་བརྒྱད་བཀག་དང་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པ་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་འཐབ་རྩོད་ཀྱིས་ནུབ་པར་འགྱུར་བའི་རྟགས་དང་།རས་ཡུག་གཅིག་བགོས་པ་ལ་བཟང་ངན་གཏོད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་འདུལ་བ་ནི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ཡིན་ན་ཕྱིས་ལྟ་བ་ཐ་དད་པས་གཞུང་ཐ་དད་པ་བཟུང་སྟེ་ལྟ་བ་མང་པོར་གྱེས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་རས་ ཡུག་གཅིག་ལ་བཟང་ངན་མེད་ཀྱང་བཟང་ངན་དུ་མཐོང་བ་དང་འདྲའོ།།མེ་ཏོག་གིས་བདག་རྔོས་ཤིག་པར་བསྐུལ་བ་ནི་སྐྱེས་པས་བུད་མེད་གཉེར་བའི་རིགས་ན་མི་གཉེར་གྱི། བུད་མེད་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་གཉེར་ཞིང་ཕར་བསྐུལ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་ཏོག་བརྔ་བ་ཡིན་ན་མེ་ཏོག་གིས་རྔོས་ཞེས་བསྐུལ་བ་ལྟ་བུའོ། ། རྗེའུ་གསུམ་གྱི་བར་མ་སྟོང་པར་མཐོང་བ་ནི་མཐོ་སེམས་མི་བྱེད་པ་མེད་དེ། དབུལ་པོར་གྱུར་ན་གཉེན་ཡང་ངལ་ཏེ། དེ་བོར་ནས་གཞན་དང་མཛའ་བར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་རྫེའུ་གསུམ་བཙུགས་ཏེ་སྟེང་འོག་གཉིས་ན་ཤ་དང་ཚིལ་བསྐོལ་ལ། བར་ན་ཆུ་བསྐོལ་ན་ཤ་དང་ཚིལ་གྱི་གཟར་བུ་ནང་འཁྲུལ་གྱི། ཆུ བསྐོལ་བར་གཟར་བུ་མི་འཁྲུལ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཙན་དན་སོལ་བར་འཚོང་བ་ནི་ཆོས་མཁན་ཆོས་འཆད་ཅིང་སྟན་པ་ཁ་ཅིག་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ཁེ་ཡོད་པ་ཉི་ཚེ་ལ་ཆོས་འཆད་ཀྱི། སྙིང་རྗེའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཆོས་འདོད་པ་ཀུན་ལ་བསྟན་ཞིང་བསོད་ནམས་རིན་པོ་ཆེ་མི་ཚོལ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་ཙན་དན་རིན་ཆེན་ པོར་བཙོང་བའི་རིགས་ན་རིན་ཆེན་པོར་མི་འཚོང་བར་སོལ་བ་དང་ཚོང་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།།རྒན་པོ་སྤྱི་ཅེར་དུ་གནས་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་པའི་དུས་ན་ཡུལ་དབུས་ནས་སྔར་ནུབ་སྟེ། མཐའ་འཁོབ་དུ་མཆེད་ནས་ནུབ་པའི་ལྟས་ཏེ། དཔེར་ན་རྒན་པོའི་སྐྲ་སྤྱི་བོ་ནས་སྔར་འབྱེ་བ་ལྟ་བུའོ། །རྟ་ཁ་དང་རྐུབ་གཉི་ གས་ཟ་བ་ནི་སྣ་ལ་སོགས་པའི་བློན་པོ་ལ་སོགས་པ་བླ་མ་དང་འོག་མ་ཡན་མན་གཉིས་ཀ་ལ་རྣོ་གཟན་བྱེད་པ་སྟེ།དཔེར་ན་རྟ་ཁ་དང་རྐུབ་གཉིས་ཀ་ནས་རྩཝ་ཟ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཁྱི་ཆུང་ངུ་ཁ་དྲག་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་བས་བློན་པོ་ཁ་དྲག་ཅིང་སྐྱེས་པ་བས་བུད་མེད་ཁ་དྲག་སྟེ། བློན་པོ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་ཁ་ཐབས་སུ་ འགྲོ་བའི་རྟགས་ཏེ།དཔེར་ན་ཁྱི་ཆེན་པོ་ཁ་ཉན་གྱི། ཆུང་ངུ་ཁ་དྲག་པ་ལྟ་བུའོ། །བ་བེའུ་འབྲེངས་མ་ཐག་ཏུ་བེའུ་ལ་ནུ་བར་འདོད་པ་ནི་ཕ་མས་བུ་ཚ་ལྟ་བུ་ཁྱིམ་ཕུབ་སྟེ་ནོར་ཕོག་མ་ཐག་ཏུ་ངེད་ཀྱི་བདོག་པ་ཁྱེད་ལ་བྱིན་པ་ཡིན་གྱིས། ད་ངེད་ཁྱེད་ཀྱིས་གསོས་ཤིག་ཅེས་སླར་སྦྱིན་དུ་རེ་བའི་རྟགས་ཏེ། དཔེར་ན་བ་བེ+ེའུ་ལས་ནུ་བར་འདོད་པ་ལྟ་བུའོ།

井水追逐口渴之人，是指出家人为听法而前往上师处是不合理的，若上师为说法而前往听者处，则表明听者躲避不愿听闻之相。譬如有人口渴应去井边饮水，而不是口渴之人逃避，井水追逐之类。
以面粉换取珍珠，是为获取面粉而说法之相。
大象被驱逐出幼象居所，是持戒者被破戒者从住处驱逐之相。
园林中的花果被主人以外的人享用，是指在家人享用僧团财物之相。
不应争斗者分派结党而互相争斗，是如来释迦牟尼教法将因争斗而衰落之相。
同一匹布料被分别视为好坏，是佛陀教法与律藏本为一白净法，而后因见解不同执持不同教义而分裂为多种见解，譬如同一匹布料本无好坏，却被视为有好坏之别。
花朵请求自己被采摘，是指男子应追求女子却不追求，而女子追求男子并主动请求，譬如采花时花朵请求'请采我'一般。
三层锅中间层永不空，是指人无不生傲慢心，贫穷时亲戚也疲惫，舍弃后与他人为友。譬如三层锅上下煮肉与油脂，中间煮水，肉与油脂的汤勺会混杂，而煮水处的汤勺不会混杂一般。
将檀香卖作木炭，是指有些说法者仅为利养恭敬而说法，不以悲心为求法者开示，也不求珍贵功德，譬如应当高价出售的檀香却以木炭价格出售一般。
老人头顶先秃，是正法衰落之时，先从中原衰落，后传至边地而衰落之征兆，譬如老人头发从头顶先秃一般。
马同时从前后两端吃草，是指大臣等对上下双方都造成损害，譬如马从口和臀部两端吃草一般。
小狗叫声大，是指大臣比国王声势大，女人比男人声势大，表明大臣和女人掌权之相，譬如大狗听话而小狗叫声大一般。
母牛生犊后即想从犊牛获乳，是指父母为子女建房分家后立即说'我们已将财产给了你们，现在你们要赡养我们'，期望得到回报之相，譬如母牛想从犊牛处得到乳汁一般。

།སྔ་དྲོ་དར་ལ་བབ་ལ་ཕྱི་དྲོ་འཁོགས་པར་གྱུར་པ་ནི་ལས་སུ་བརྩམས་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ལ་དང་པོ་ཉིད་དུ་མཚར་ཅིག་བྱ་བ་ལྟར་གཞི་ཆེར་བརྩམས་ལ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱོ་ཞིང་གཏོང་བའི་རྟགས་ཏེ། དཔེར་ན་སྔ་དྲོ་དར་ལ་བབ་པ་ལ་ཞག་འགའ་ཡང མ་ལོན་པར་ཕྱི་དྲོ་ཉིད་དུ་རྒས་པ་ལྟ་བུའོ།།སེང་གེའི་རོ་རོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྲིན་བུས་ཟོས་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་འདི་འཇིག་པ་ན་ཕྱི་རོལ་པ་གཞན་གྱིས་སུན་དབྱུང་ཞིང་གཞིག་པར་མི་ནུས་ཀྱི། དགེ་སློང་དག་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྟགས་ཏེ་དཔེར་ན་སེང་གེའི་རོ་ལ་བྱ་ཁྱི་ལ་སོགས་པ་གཞན་གང་ གིས་ཀྱང་བཟའ་བའི་ཐུག་མི་ཐུབ་ཀྱི།སེང་གེ་ཉིད་ཀྱི་སྤུ་ལས་སྲིན་བུར་གྱུར་ཏེ་ཟོས་པ་དང་འདྲའོ། །སྤྲེའུ་མང་པོ་འདུས་ནས་སྤྲེའུ་གཅིག་རྒྱལ་པོར་བསྐོས་པ་ནི་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་མང་པོ་འཚོགས་ནས་བདག་ཅག་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་དཔོན་པོར་ བསྐོ་བར་བྱའོ་ཞེས་སྡིག་ཅན་དཔོན་དུ་བསྐོ་བའི་རྟགས་སོ།།སྤྲེའུ་གཅིག་ལ་གཅིག་གིས་མི་གཙང་བ་སྐུད་པ་ནི་དགེ་སློང་དག་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་གླེང་སྐུར་དང་། གཡོ་སྐྱོན་འདོགས་པར་འགྱུར་བའི་རྟགས་སོ། །ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་གྱི་མིང་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་ འཕྲུལ་དང་།རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བོ་ཕལ་ལ་མི་སྲིད་པ་སྟོན་པ་དངོས་སུ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དག་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནམ་མཁའ་ལ་འཕུར་བ་དང་། མེ་ལྟར་འབར་བ་ལ་སོགས་ཏེ་དགའ་དགུ་ཅིར་ཡང་བསྒྱུར་ཞིང་སྟོན་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་ འཕྲུལ་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ཉེས་དམིགས་དང་ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་གང་ཡིན་པ་སེམས་དང་མཐུན་པར་སྟོན་པ་ནི་ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཏེ་གདམས་ངག་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཤས་གང་ཆེ་བ་བརྟགས་ནས་འདོད་ཆགས་ཆེ་ན་ནི་མི་གཙང་ བ།ཞེ་སྡང་ཆེ་ན་ནི་བྱམས་པ་གཏི་མུག་ཆེ་ན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་ཏེ། གཉེན་པོ་གང་ཡིན་པ་སྟོན་པ་ནི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ལོ། །སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་བཅུ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་དང་། ཆོས་གོས་གསུམ་པ་དང་། ཕྱིང་པ་ཅན་དང་། སྟན་ གཅིག་པ་དང་།བསོད་སྙོམས་པ་དང་། ཟས་ཕྱིས་མི་ལེན་པ་དང་། དགོན་པ་པ་དང་། ཤིང་དྲུང་བ་དང་། བླ་གབ་མེད་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་པ་དང་། ཅོག་པུ་པ་དང་། གཞི་ཇི་བཞིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཚོ་བ་དང་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་དང་། གནས་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་ནི་སྐྱོན་ཡིན་ལ། དེ་ དག་ལ་མ་ཆགས་པ་ནི་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བཞིས་ནི་ཆོས་གོས་ལ་མ་ཆགས་པ་བསྟན། བར་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འཚོ་བ་ལ་མ་ཆགས་པ་བསྟན། ཐ་མ་དྲུག་གིས་ནི་གནས་ལ་མ་ཆགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཆོས་གོས་སར་པ་དང་། བཟང་པོ་ལ་མ་ཆགས་ཏེ། རྙིང་པ་བོར་བའི་དམ་ དུམ་དང་།ལྷན་པ་ཕྱག་དར་གྱི་ཁྲོད་ནས་བསྡུས་ཏེ། ཚེམ་བུར་བྱས་ནས་གྱོན་པས་ན་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པའོ། །ཕྱག་དར་ཁྲོད་ནས་བཙལ་བ་དེ་ཡང་ཆོས་གོས་གསུམ་ལས་ལྷག་པར་མི་ཚོལ་བ་ནི་ཆོས་གོས་གསུམ་པའོ། །ལྷན་པ་ལྷན་བུ་མ་རྙེད་ན་བལ་དག་བསྡུས་ཏེ། ཕྱིང་བའི་ཆོས་གོས་གསུམ་ ཙམ་འཆང་བ་ནི་ཕྱིང་པ་ཅན་ནོ།།བདག་རང་གི་སྟན་གཅིག་བཙལ་ནས་དེས་ནམ་དེངས་ཀྱི་བར་དུ་སྟན་གཞན་ཡང་མི་ཚོལ། གཞན་གྱི་སྟན་ལ་ཡང་མི་འདུག་པར་དེ་ལ་འདུག་པ་ནི་སྟན་གཅིག་པའོ། །རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་བདག་དད་པས་བཟང་པོར་སྦྱར་བ་ལ་མ་ཆགས་ཀྱི་བསོད་ སྙོམས་ཅི་རྙེད་པས་ཆོག་པར་འཚོ་བ་ནི་བསོད་སྙོམས་པའོ།

早晨正当年华而傍晚衰老，是指对于所从事的任何事业，最初都像是要做一番大事业般开始，随即就厌倦放弃的征兆。比如早晨正当年华，不过几日，傍晚就衰老一般。
狮子的尸体被其身上的虫子所食，是指当正法衰败时，并非外道他人能够摧毁，而是比丘自身摧毁的征兆。比如狮子的尸体，鸟兽等其他任何动物都无法吃掉，而是由狮子自身的毛发所生的虫子吃掉一样。
许多猴子聚集推举一只猴子为王，是指许多破戒比丘聚集后说'我们要推举一个与我们相合的人为首领'，而推举恶人为首领的征兆。
猴子互相涂抹粪便，是指比丘们互相诽谤、诬陷的征兆。
三种神变的名称是：神足神变、记心神变、教诫神变。对于一般人而言不可能做到的，如下所说的显现即称为神变。其中，从身体方面在虚空中飞行、如火般燃烧等，随意变现种种形象即称为神足神变。
通过了知他人心意，随顺其心而宣说过患与功德，即是记心神变，如开示教诫。
观察心相续中何种烦恼偏重，若贪欲重则修不净观，若嗔恨重则修慈心，若愚痴重则修缘起等，宣说何种对治即是教诫神变。
十二头陀行是什么？即：粪扫衣、三衣、毛毡衣、一座、乞食、不后食、阿兰若、树下、露地、冢间、常坐、如法。关于这些，对生活、生活资具和住处的执著是过患，对这些无执著即称为头陀功德。
其中四种表示对法衣无执著，中间两种表示对饮食无执著，最后六种表示对住处无执著。
其中，对新衣、好衣无执著，收集废弃的破布、补丁等垃圾，缝制后穿着，即是粪扫衣。
从垃圾中寻得的衣服也不超过三件法衣，即是三衣。
若找不到补丁，则收集羊毛，仅持用三件毛毡法衣，即是毛毡衣。
寻得自己一个坐垫后，直到天明也不另寻他垫，也不坐他人坐垫，仅坐此垫，即是一座。
对国王、大臣等信众精心准备的供养无执著，以任何所得的乞食为满足而生活，即是乞食。

།ཟས་ཀྱིས་འགྲངས་པ་ཙམ་ཞིག་དུས་གཅིག་ཏུ་བླངས་ཏེ་ཞིམ་པའི་བྱེ་བྲག་དབྱེ་ཞིང་ཕྱིར་འདོད་ཅིང་ལེན་པ་མེད་པར་ཟ་བ་ནི་ཟས་ཕྱིས་མི་ལེན་པའོ། །ར་བ་དང་གྲོང་རྡལ་ལ་སོགས་པ་འདུ་འཛིའི་གནས་ནས་རྒྱང་གྲགས་གཅིག་ཕན་ཆད་ སྤགས་ཏེ་འདུག་པ་ནི་དགོན་པ་པའོ།།དགོན་པ་དེ་ནགས་ཚལ་ཅན་ལྟ་བུ་ཞིག་ན་འདུག་ན་ཤིང་དྲུང་བའོ། །དགོན་པ་དེར་སྦྲ་གུར་དང་ཁང་ཁྱིམ་ལྟ་བུར་མི་འབུགས་པར་འདུག་པ་ནི་བླ་གབ་མེད་པའོ། །དགོན་པ་དེ་མི་རོ་འདོར་བའི་གནས་ཞིག་ན་འདུག་པ་ནི་དུར་ཁྲོད་པའོ། །དགོན་པ་དེ་ན་མལ་བདེ་བ་ བཤམས་ཤིང་གློས་ཕབ་སྟེ་ས་ལ་མི་ཉལ་བ་ནི་ཅོག་པུ་པའོ།།དགོན་པ་དེ་ན་གནས་གར་བབ་བབ་ཏུ་འདུག་ཅིང་བདེ་བ་མི་འདམ་པར་འདུག་པ་ནི་གཞི་ཇི་བཞིན་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཤའི་སྤྱན་དང་། ལྷའི་སྤྱན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་དང་། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ལས་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་གྱུར་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཉག་གཅིག་ལ་མངའ་བས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་ལྔ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་གཅིག་ཚུན་ཆད་ཀྱི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་ནི་ཤའི་སྤྱན་ནོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་ གཏུགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་ནི་ལྷའི་སྤྱན་ནོ།།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་ནོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ནོ། །ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྱུ་གསོག་དང་གཞན་ལ་གནོད་པ་མེད་པའི་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་དང་བླ་མ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་སླུ་བའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲིམས་འབོགས་ཤིང་ཆོས་འཆད་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ ནོ།།ཁྲིམས་དང་ཤེས་པས་རྒན་པ་ནི་བླ་མའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་ཡང་བརྫུན་སྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ཐབས་ངན་པ་རྣམས་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་མི་བྱེད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་མི་སླུ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བོ་སུ་ལ་ཡང་མེད་པས་ན་ལྷག་པའི་བསམ་པའོ། །ཆོས་མཐུན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དེས་ཤིང་ འགྲོགས་ན་བདེ་བའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དེ། ཚུལ་ཁྲིམས་མནོས་པ་ཐམས་ཅད་ནི། ཆོས་མཐུན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ཁོང་ནས་ཞེ་སྡང་མེད་ཅིང་སེམས་དང་བ་ནི་དེས་པའོ། །ལུས་ཀྱིས་བརྡེག་འཚོག་མི་བྱེད། ངག་གིས་ཚིག་རྩུབ་མི་སྨྲ་བ་ནི་ འགྲོགས་ན་བདེ་བའི་བསམ་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། བདུད་ཀྱི་ལས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ལ་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་དབང་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དྲུག་ནི་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཁྲོ་ བ་དང་།ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། འཆབ་པ་དང་། འཚིག་པ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། རྨུགས་རྒོད་དང་། མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། བརྗེད་ངེས་པ་དང་། རྣམ་ པར་གཡེང་བ་དང་།ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། གཉིད་དང་རྟོག་དཔྱོད་དེ་ཉི་ཤུ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའོ།

仅仅取用一次能够饱腹的食物，分辨其美味而不贪求再取，这就是不再取食。
远离寺院和村落等喧闹之处一俱卢舍以上的地方安住，这就是住阿兰若。
如果在那阿兰若中有树林之处安住，这就是树下住。
在那阿兰若中不搭帐篷和房屋等而安住，这就是露地住。
在那阿兰若中于弃尸之处安住，这就是住尸林。
在那阿兰若中不铺设舒适卧具，也不侧卧于地，这就是常坐不卧。
在那阿兰若中随处安住而不择舒适处所，这就是如法而住。
如来五眼是什么呢？肉眼、天眼、慧眼、法眼和佛眼。这是由善业异熟所成，唯佛独有，故称如来五眼。
能见三千大千世界中一切色法，这是肉眼。
能见遍及虚空界一切世界的色法，这是天眼。
通达诸法无我，这是慧眼。
通达补特伽罗无我，这是法眼。
于所知境界通达一切所知无余，这是佛眼。
关于菩萨二十一种意乐，即无诳诈和无害他之义。其中，'对一切师长不欺诳的意乐'是指：
传授戒律和讲解佛法的是阿阇黎。
戒腊和智慧高的是上师。
对这样的师长等任何人都不使用欺诈等恶劣手段，即使为了活命也不这样做，这就是对一切不欺诳。因为这样的品质世人少有，故为增上意乐。
对同法菩萨温和相处安乐的意乐是指：发菩提心并受持戒律的一切人是同法菩萨。
内心无嗔恚而心意清净是温和。
身不打骂，口不说粗语，这是相处安乐的意乐。
以自心降伏烦恼、随烦恼和魔业的意乐是指：贪欲、嗔恚、我慢、无明、见、疑这六种是烦恼。
忿怒、怨恨、覆藏、恼害、嫉妒、悭吝、诳、谄、骄、害、无惭、无愧、昏沉掉举、不信、懈怠、放逸、忘念、散乱、不正知、睡眠和寻伺这二十种是随烦恼。

།འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ཆགས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་ལ་དགའ་བ་ནི། གཅིག་ཏུ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཕྱོགས་པས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་ འདའ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པས་ན་བདུད་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྲོ་ཞིང་རང་གི་སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ལ་རང་གི་སེམས་ཀྱིས་དབང་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱོན་དུ་མི་ལྟ་བའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁམས་ གསུམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་རྟོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་གྱི། ཉན་ཐོས་ལྟར་འཁོར་བའི་སྐྱོན་སྤངས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཞན་དུ་མི་ཚོལ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ལ་སྐྱོན་དུ་མི་ལྟ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་མི་ལྟ་བའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཉན་ཐོས་ལྟར་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་བདེ་བ་ཡིན་གྱི་དེར་འཇུག་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ ཆུབ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་གྲོགས་དང་རྒྱུར་གྱུར་བ་ནི།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་སུ་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་ཏེ་ས་བཅུ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་དག་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འདྲིས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་དག་ཉིད་བསྒོམ་པ་དང་མཐུན་པའི་བདེན་པའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བ་དེ་ཉམས་སུ་བླངས་ནས་འདུ་འཛི་དང་ཐག་བསྲིངས་ཏེ་དགོན་པའི་གནས་ལྟ་བུར་འགྲོ་བར་སེམས་པ་ནི་བསྒོམ་པ་དང་མཐུན་པའི་དབེན་པའི་བསམ་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཟང་ཟིང་ཐོབ་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར སྟི་ལ་མི་ལྟ་བའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་ཏེ།ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཟང་ཟིང་ཐོབ་པ་དང་རྙེད་པའོ། །ཕྱག་འཚལ་བ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ནི་བཀུར་སྟི་སྟེ། སེམས་ཅན་ལ་ཆོས་འཆད་པ་ན་ཕན་གདགས་པའི་བསམ་པས་ཆོས་འཆད་ཀྱི། ཟང་ཟིང་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཀུར་སྟི་ལ་མི་ལྟ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་དམན་པ་སྤངས་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་རང་གི་དོན་དུ་ཞུགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་ནི་ཐེག་པ་དམན་པ་སྤངས་པའོ། ། བདག་དང་གཞན་གཉིས་ཀས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་སྐྱེས་ཤིང་ལམ་རྒྱུད་དྲུག་ཏུ་འཁོར་བ ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དོ།།དེ་དག་ཚེ་འདིར་དགེ་བ་ལ་བཀོད་དེ། ཚེ་ཕྱི་མར་ལྷ་དང་མིའི་འབྲས་བུ་དང་། ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཆོག་གི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ནི་ལྷ་དང་ མི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཡོན་ཏན་གྱི་ཕུལ་ཏེ་མཆོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་བླངས་ཏེ་དེ་དང་མི་འགལ་བར་བསྒྲུབ་བོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་ པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་བསྒྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་པའོ།

对于贪著五欲妙以及声闻乐于一向寂静，由于执著轮回和涅槃一边而不住于无住涅槃，是对大乘的障碍，故称为魔业。不为彼等所转而能自主其心，即是以自心主宰降伏的意乐。
所谓'不视诸行为过患的意乐'，三界诸法称为诸行，通达一切本性即是涅槃，不如声闻那样舍离轮回过患而另寻涅槃，故称为不视诸行为过患的意乐。
所谓'不视涅槃为功德的意乐'，即不如声闻那样认为一向寂静的涅槃是安乐而应趣入的想法。
所谓'恒常修习菩提分善法的意乐'，成就无上菩提的助缘即是菩提分善法，具体而言即是从念住等十地和十波罗蜜，想要在每一刹那都不间断地熟习，这就是恒常修习的意乐。
所谓'与修习相应的寂静意乐'，即是修习善法后远离喧嚣，想要前往如林间寂处的修习相应寂静意乐。
所谓'不顾世间资具获得及利养恭敬的意乐'，饮食衣物等钵盂法衣是世间资具获得和利养。顶礼承事是恭敬，为众生说法时以利益心说法，因无求资具之心故称为不顾恭敬的意乐。
所谓'舍弃小乘而证悟大乘的意乐'，不为自利而行声闻缘觉之行是舍弃小乘。为使自他二者获得无上菩提而修习诸地波罗蜜是证悟大乘的意乐。
所谓'成办一切众生一切利益的意乐'，从四生中生起而流转六道者是一切众生。想要令彼等今生趣入善法，来世获得人天果报和解脱，这就是成办一切利益的意乐。
所谓'殊胜意乐'，即是认为三宝在一切天人中功德最为殊胜的想法。
所谓'持戒意乐'，即是受持菩萨戒后想要如法奉行不违犯的想法。
所谓'波罗蜜意乐'，即是想要修习布施等十波罗蜜的想法。

།དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །མཐུའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་མིག་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་ཤེས་ པ་དྲུག་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ།།ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །བདེ་བའི་བསམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱིད་པར་བྱའོ་སྙམས་དུ་སེམས་པའོ། །ངེས་པར་གྲོལ་བའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་ན་ཡང་ཚེ་འདིར་ལེ་ལན་མི་རེ་སྟེ། ཚེ་ཕྱི་མར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རེ་བ་མེད་པའོ། །བརྟན་པའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་ཕྱིན་ཆད་དེ་ལས་བློ་འགྱུར་ལྡོག་མེད་པའོ། །མི་སླུ་བའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདག་དང་གཞན་ལ ཕན་པར་བྱ་བའི་སྒོར་ཐབས་མི་འཁྲུལ་ཞིང་ལམ་མི་ནོར་བར་ཤེས་རྒྱས་ཆོད་པའོ།།མ་དག་པའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་བསྒྲུབ་བོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །དག་པའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ནས་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་བསྒྲུབ་བོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །ཤིན་ཏུ་དག་ པའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ནས་ས་བཅུ་པ་མན་ཆད་བསྒྲུབ་བོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ།།བསྡམས་པའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པ་དེ་རྩོལ་བ་དང་། འབད་པ་མི་འབྱུང་བར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་བསྡམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་འཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པའི་དུས་དེ་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་འཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །བདུད་བཞི་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོའི་བདུད་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དང་། ལྷའི་བུའི་བདུད དང་།འཆི་བདག་གི་བདུད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྲོག་དང་འདྲ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པས་བདུད་བཞིའོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པའི་ཕུང་པོ་འདི་གྲུབ་ན་རང་དབང་མེད་པར་ན་བ་དང་རྒ་བ་དང་རྒུད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དགེ་བའི་བར་ཆད་བྱེད་ པས་ན་ཕུང་པོའི་བདུད་དོ།།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་དབང་གིས་དགེ་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་དོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཕྲག་དོག་གི་དབང་གིས་དགེ་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ནི་ལྷའི་བུའི་བདུད་དོ། །ཚེའི་འདུ་བྱེད་ཞིག་སྟེ་སྲོག་དང་ བྲལ་ནས་དགེ་བ་བྱེད་པའི་རྒྱུན་ཆད་པ་ནི་འཆི་བདག་གི་བདུད་ཅེས་བྱའོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་གནས་ཀྱི་རིམ་པའི་མིང་ལས་བླའི་གནམ་ནི་སའི་སྟེང་ན་ཤིང་དྲུང་དང་རྡོ་དྲུང་ལ་སོགས་པ་ན་གནས་པའོ། །བར་སྣང་གི་གནམ་ནི་ཉི་ཟླ་དང་སྐར་མ་ལ་སོགས་པ་ནམ་མཁའ་ལ་རྒྱུ་བའོ། །རྒྱལ་ ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་གནམ་ནི་རི་རབ་ཀྱི་ངོས་བཞིའི་བྱང་ཕྱོགས་ན་ནི་ཀུ་བེ་ར།ཤར་ན་ཡུལ་འཁོར་སྲུང་། ལྷོ་ན་འཕགས་སྐྱེས་པོ། །ནུབ་ན་མིག་མི་བཟང་། དེའི་འཁོར་དུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ནི་རིས་སོ། །སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་གནམ་ནི་རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་ན་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་ཕྱོགས་ན་བརྒྱད་བརྒྱད་དེ་སུམ་ཅུ་རྩ་ གཉིས།དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིར་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་གཅིག་སྟེ། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ཡོད་པ་ལ་བྱའོ། །འཐབ་བྲལ་གྱི་གནམ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་ལྷ་ནི་ལྷ་མ་ཡིན་དང་འཐབ་ལ། དེ་དག་ནི་ལྷ་མ་ཡིན་དང་འཐབ་པ་དང་བྲལ་ཏེ་མི་འཐབ་པས་འཐབ་བྲལ་ཞེས་བྱའོ།

'真实义之心'是指思维通达法无我和人无我的空性之义。
'力量之心'是指思维获得天眼等六种神通。
'利益之心'是指思维令众生今生获得安乐。
'安乐之心'是指思维令众生来世获得快乐。
'决定解脱之心'是指虽然利益众生，但不期待今生的回报，也不期待来世的果报。
'坚固之心'是指从初发菩提心以来，心意不退转。
'不欺诳之心'是指对自他利益的方便法门不错乱，了知不误入歧途。
'不清净之心'是指思维修行信解行地。
'清净之心'是指思维修行从初地到第七地。
'极清净之心'是指思维修行从第八地到第十地。
'调伏之心'是指思维获得第八地的无功用行，自然成就而称为调伏。
'俱生之心'是指思维获得第八地时智慧成为无分别自性，故称为俱生。
何为四魔？即蕴魔、烦恼魔、天子魔和死魔。它们能断绝无上菩提之因的善根，如同断绝生命一般。
由业和烦恼所生的五蕴，一旦形成则不由自主地受病、老、衰等因缘障碍善行，故称蕴魔。
由贪欲、嗔恨等强烈烦恼障碍善行，故称烦恼魔。
欲界天子因嫉妒而障碍善行，故称天子魔。
寿命行尽失去生命而断绝善行相续，故称死魔。
欲界天的住处次第名称中，地上天是指住在地上树下、石下等处。
空居天是指日月星辰等运行于虚空中。
四大天王天是指须弥山四面：北方毗沙门天王，东方持国天王，南方增长天王，西方广目天王及其眷属。
三十三天是指须弥山顶上八方各有八位天王共三十二位，总的大王一位，故称三十三天。
离诤天是指三十三天与阿修罗战斗，而离诤天则远离与阿修罗的战斗，故称离诤天。

།དགའ་ལྡན་གྱི་གནམ་ནི་འོག་མ་ ལས་ཁྱད་པར་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་ཞིང་ཉམས་བདེ་བའི་སྟེང་དུ་བྱམས་པས་ཆོས་བཤད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དགའ་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།།འཕྲུལ་དགའི་གནམ་ནི་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཅི་དགའ་དགུར་རང་གིས་སྤྲུལ་ཞིང་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་གནམ་ནི་འདོད་པའི་ ལོངས་སྤྱོད་ཅི་དགའ་དགུར་གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་ཅིང་སྤྱོད་པའོ།།བསམ་གཏན་བཞི་ལས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་མིང་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཡན་ཆད་ན་གནས་པ་སྟེ། ཚངས་རིས་ཀྱི་གནམ་དང་ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་པའི་གནམ་དང་ཚངས་འཁོར་གྱི་གནམ་སྟེ། དེ་ ལ་གོང་མ་ཚངས་པ་ཆེན་པོའི་རིས་དང་གཡོག་འཁོར་དུ་སྐྱེས་པས་ཚངས་རིས་ཀྱི་གནམ་ཞེས་བྱའོ།།ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ལ་ནང་ནུབ་ཏུ་རིམ་གྲོ་བྱེད་ཅིང་འཁོར་ལྟ་བུར་ཉེ་བར་སྐྱེས་ཏེ་མདུན་དུ་སྨྲ་འདོན་པས་ན་ཚངས་ལྷ་ཉེ་ཕན་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཚངས་པའི་མདུན་ན་འདོན་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཚངས་པ་འོག་མ་ གཉིས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་ལུས་བཟང་ཞིང་ཚེ་རིང་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཐུ་ཆེ་བས་ཚངས་འཁོར་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་ཀྱང་ཟེར་རོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་མིང་ལ། འོད་ཆུང་གི་གནམ་དང་ཚད་མེད་འོད་དང་འོད་གསལ་ལོ། །གནས་འདིར་སྐྱེས་པའི་ལྷ་ནི་གོང་མ་གཉིས་པས་ལུས་ཀྱི་གཟི་ བྱིན་དང་འོད་མདངས་ཆུང་བས་ན་འོད་ཆུང་གི་གནམ་མོ།།གནས་འདིར་སྐྱེས་པའི་ལྷ་ནི་ལུས་ཀྱི་འོད་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་པས་ན་ཚད་མེད་འོད་ཅེས་བྱའོ། །གནས་འདིར་སྐྱེས་པའི་ལྷ་ནི་ལྷ་གཞན་གྱི་གནས་སུ་ཡང་འོད་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་འོད་གསལ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་ གསུམ་པའི་མིང་ལ།དགེ་ཆུང་དང་ཚད་མེད་དགེ་དང་དགེ་རྒྱས་སོ། །གནས་འདིར་སྐྱེས་པའི་ལྷའི་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ལ་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གོང་མ་གཉིས་པས་བདེ་བ་ཆུང་བས་ན་དགེ་ཆུང་ཞེས་བྱའོ། །གནས་འདིར་སྐྱེས་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་པས་ ཚད་མེད་དགེ་ཞེས་བྱའོ།།གནས་འདིར་སྐྱེས་པའི་ལྷ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་མ་ལུས་པར་རྫོགས་པས་དགེ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡན་ཆད་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དག་ནི་བདེ་བ་སྤངས་ཏེ། བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་གནས་བརྒྱད་ལས་ སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གསུམ་གྱི་མིང་ལ་སྤྲིན་མེད་དང་བསོད་ནམས་འཕེལ་དང་འབྲས་བུ་ཆེའོ།།དེ་ཡང་གནས་འདིར་སྐྱེས་པའི་ལྷ་ནི་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་གྱིས་མ་ཆོད་ན་གསལ་བ་དང་འདྲ་བར་ལྷ་གཞན་གྱི་གཞལ་མེད་ཁང་གིས་མ་ཆོད་ཅིང་སྒྲིབ་པ་མེད་དེ། ལྷ་དེ་དག་རང་གི་གཞལ་མེད་ཁང་དང་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པས་ན་སྤྲིན་མེད་ཅེས་བྱའོ།།གནས་འདིར་སྐྱེས་པའི་ལྷ་ནི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཆོག་ཐོབ་པའི་གནས་ཡིན་པས་ན་བསོད་ནམས་འཕེལ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་འདིར་སྐྱེས་པའི་ལྷ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འོག་མ་གཞན་བས་ཆེར་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་ སྟེ།འབྲས་བུ་ཡང་གཞན་འོག་མ་བས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཆེའོ། །གནས་གཙང་མ་ལྔའི་རིས་ཀྱི་མིང་ལ། མི་ཆེ་བ་དང་། མི་གདུང་བ་དང་། གྱ་ནོམ་སྣང་བ་དང་། ཤིན་དུ་མཐོང་བ་དང་། འོག་མིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་རྣམས་གཙོ་བོར་བཞུགས་ པས་ན་གནས་གཙང་མ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་གནས་གཙང་མའི་རིས་སུ་སྐྱེས་པའི་ནང་ན་ཡང་གོང་མ་གཞན་རྣམས་ལས་བསོད་ནམས་ཆུང་བས་ན་མི་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་འདིར་སྐྱེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པས་ཉོན་མོངས་པས་གདུང་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་མི་གདུང་བའོ།

兜率天比下界殊胜，具有更多受用且安乐，又因具有弥勒说法的受用，故称兜率天。
化乐天是因为能随意变化自在受用欲界诸乐而得名。
他化自在天是因为能享受他人所变化的一切欲界诸乐而得名。
四禅天中，初禅天的名称是从色界以上而住，包括梵众天、梵辅天和大梵天。其中上首为大梵天众，因转生为其眷属而称为梵众天。
因为昼夜承事大梵天，如同眷属般亲近而生，在其前发言宣说，故也称为梵天近慧，也称为梵辅天。
比下二梵天殊胜，身相庄严、寿命长远，具有善根和大威力，故称为大梵天，也称为大梵。
第二禅天的名称有：少光天、无量光天和光明天。生于此处的天人因比上二天的身光威德和光明较小，故称少光天。
生于此处的天人因身光无法衡量其量度，故称无量光天。
生于此处的天人能令其他天界也光明显耀，故称光明天。
第三禅天的名称有：少净天、无量净天和遍净天。生于此处的天人的禅定之乐称为净，因比上二天之乐较小，故称少净天。
生于此处的禅定之乐无法衡量其量度，故称无量净天。
生于此处的天人圆满具足世间禅定之乐，故称遍净天。从此以上第四禅天则是舍弃乐受，安住于舍心。
第四禅天有八处，其中凡夫三处的名称为：无云天、福生天和广果天。其中生于此处的天人如同晴朗无云的虚空，不为其他天人的宫殿所遮蔽，因为这些天人与其宫殿同时生灭，故称无云天。
生于此处的天人是众生获得殊胜福德之处，故称福生天。
生于此处的天人是修习善根超胜下界的果报，其果报也胜于下界，故称广果天。
五净居天的名称有：无烦天、无热天、善现天、善见天和色究竟天。因毗卢遮那佛等圣者主要安住其中，故称净居天。
在净居天中，因较其他上界福德较小，故称无烦天。
生于此处因获得殊胜禅定，烦恼不能扰恼，故称无热天。

།གནས་ འདིར་སྐྱེས་པ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་ཡང་ཉོན་མོངས་པས་བསྒྲིབས་ཤིང་ཆོད་པ་མེད་པས་ན་གྱ་ནོམ་སྣང་ངོ་།གནས་འདིར་སྐྱེས་པའི་ལྷ་ནི་ལྷ་གཞན་གྱིས་བལྟས་ན་རབ་ཏུ་བདེ་ཞིང་ཞི་བའི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མཐོང་བས་ན་ཤིན་ཏུ་མཐོང་ཞེས་བྱའོ། །གནས་འདིར་སྐྱེས་པའི་ལྷ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་ལ།དེ་ཡན་ཆད་གཟུགས་ཅན་གཞན་མེད་དེ། ཀུན་གྱི་གོང་དུ་གྱུར་པས་ན་འོག་མིན་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། རྙེད་པ་དང་། མ་རྙེད་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་། མ་བསྟོད་པ་དང་། གྲགས་པ་དང་། མ་གྲགས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། མི་བདེ་བའོ། ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ནི་རི་རབ་དང་འདྲ་བར་རྐྱེན་གང་གིས་ཀྱང་མི་གཡོ་མི་འཁྲུགས་པ་ཡིན་གྱི། སྐྱེ་བོ་བྱིས་པ་ཆུང་ངུ་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ནི་འདོད་པའི་རླུང་གིས་རྩི་མཆོག་བཞིན་དུ་གཡེངས་ཏེ། ཕན་ཡོན་དང་ཉེས་དམིགས་ཕྲན་ཚེགས་ཙམ་གྱི་རྐྱེན་གྱིས ཀྱང་དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ལྷུང་བཟེད་དམ་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཟང་ཟིང་ཅུང་ཟད་ཐོབ་པས་དགའ་བར་གྱུར་པ་ནི་རྙེད་པའོ། །ཟང་ཟིང་དེ་དག་མ་ཐོབ་སྟེ་མི་དགའ་བ་ནི་མ་རྙེད་པའོ། །ཡོན་ཏན་མངོན་སུམ་དུ་བརྗོད་པས་དགའ་ བ་ནི་བསྟོད་པའོ།།མངོན་སུམ་དུ་སྐྱོན་བརྗོད་དེ་སེམས་ལ་འཁྲུག་པ་ནི་མ་བསྟོད་པའོ། །ལྐོག་ཏུ་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ཐོས་ཏེ་དགའ་བ་ནི་གྲགས་པའོ། །ལྐོག་ཏུ་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ཐོས་ཏེ་མི་དགའ་བ་ནི་མ་གྲགས་པའོ། །ལུས་དང་སེམས་ལ་དབེན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་སྟེ། དགའ་བ་ནི་བདེ་བའོ། །ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པ་མྱོང་སྟེ། མི་དགའ་བ་ནི་མི་བདེ་བ་སྟེ། ཆོས་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་གིས་མི་གོས་པར་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པར་ཅི་ནུས་སུ་བསླབ་བོ། །དགོད་པ་བཞིའི་མིང་ལ། ཐེག་པ་ལ་དགོད་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་དགོད་པ དང་།རིགས་པ་ལ་དགོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་དགོད་པའོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་བཅུ་དང་། བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ནི་ལྷ་དང་མིའི་ཐེག་པ་དང་བདེན་པ་བཞི་དང་། རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་དང་། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་ནི་འཕགས་པའི་ཐེག་པ་སྟེ། ཐེག་པ་དེ་དག་སྟོན་པ་ནི་ ཐེག་པ་ལ་དགོད་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་ནི་བདེན་པ་གཅིག་གོ། །ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ནི་བདེན་པ་གཉིས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ནི་བདེན་པ་བཞི་སྟེ། དེ་དག་སྟོན་པ་ནི་བདེན་པ་ལ་འགོད་པའོ། །ལྟོས་ པའི་རིགས་པ་དང་།བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་དག་སྟོན་པ་ནི་རིགས་པ་ལ་དགོད་པའོ། །གསུང་རབ་བཅུ་གཉིས་འཇིག་རྟེན་དུ་གཞག་སྟེ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་སྡུད་ཅིང་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་ལ་དགོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནོར་བདུན་གྱི་མིང་ ལ།དད་པའི་ནོར་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ནོར་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ནོར་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པའི་ནོར་དང་། ཐོས་པའི་ནོར་དང་། གཏོང་བའི་ནོར་དང་། ཤེས་པའི་ནོར་རོ། །དེ་ལ་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་བདེ་བ་དང་དཀོན་མཆོག་ཡོད་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུ་ སྟེ།དད་པའི་ནོར་རོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བ་སྤངས་པ་ནི་ཐར་པ་དང་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ནོར་རོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་དང་བསྒོམ་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་སྟེ། བརྩོན་ འགྲུས་ཀྱི་ནོར་རོ།

生于此处者，虽如何修习禅定，亦为烦恼所障碍而无所成就，故称为殊胜现。此处所生之天，为其他天所见时，显现极为安乐寂静之殊胜相，故称为极见。此处所生之天，为色界之究竟，其上再无其他色身，因为超越一切，故称为色究竟。
何为世间八法？得与不得，赞与不赞，名与不名，乐与不乐。其中出世间圣者之心意如须弥山般，任何因缘亦不动摇不扰乱，而如同幼童般的凡夫之心，为欲望之风如草茎般摇曳，仅因微小利益与过患之缘，而生起喜不喜之差别，此即称为世间法。
其中，得到钵盂或法衣等少许财物而生欢喜，是为得。未得此等财物而不欢喜，是为不得。当面称赞功德而欢喜，是为赞。当面诽谤过失而心生扰乱，是为不赞。听闻背后称赞功德而欢喜，是为名。听闻背后诽谤过失而不欢喜，是为不名。身心体验安乐而欢喜，是为乐。身心感受损害而不欢喜，是为不乐。对于此八法，众生应尽力学习不为其染著而住于舍心。
四安立之名为：安立于乘，安立于乐，安立于理，安立于法。其中，十善业道、禅定与等至是天人乘，四谛、十二缘起、地与波罗蜜多是圣者乘，宣说此等乘即是安立于乘。
一切法无生无灭是为一谛。世俗谛与胜义谛是为二谛。苦、集、灭、道是为四谛，宣说此等即是安立于谛。宣说观待之理、作用之理、证成之理、法性之理即是安立于理。将十二部经典建立于世间，摄于三藏而宣说即是安立于法。
七财之名为：信财、戒财、精进财、惭财、闻财、舍财、慧财。其中，信解业果、安乐、三宝存在及具功德者，是持戒之因，即信财。断除杀生等恶不善业，是解脱与善趣之因，即戒财。不间断听闻、思维、修习正法，是增长福慧资粮之因，即精进财。

།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་བག་བྱེད་ཅིང་འཛེམ་པ་ནི་ཉེས་པ་མི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་སྟེ། ཁྲེལ་ཡོད་པའི་ནོར་རོ། །དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཞིང་མང་དུ་ཉན་པ་ནི་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་སྟེ། ཐོས་པའི་ནོར་རོ། །ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཅི་བདོག་ པ་གཞན་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་འབྱོར་བའི་རྒྱུ་སྟེ།གཏོང་བའི་ནོར་རོ། །བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྟེ། ཤེས་པའི་ནོར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ནོར་ཞེ་ན། དགོས་པ་ཐམས་ཅད་མི་འབྱོར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དགུ་ལ་ལུས་ཐ་དད་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཐོབ་མ་ཐག་པ་བཀོལ་ཏེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་པ་རྣམས་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ལྷ་མན་ཆད་རིལ་ནི་ལུས་ཀྱང་མི་འདྲ་ལ། འདུ་ཤེས་ཀྱང་སོ་སོར་མི་འདྲ་བས། ལུས་ཐ་དད་ཅིང་འདུ་ཤེས ཀྱང་ཐ་དད་ཅེས་བྱའོ།།ལུས་ཐ་དད་ལ་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོར་སྔར་སྐྱེས་པའི་ཚངས་པ་རྣམས་ནི་ལུས་དང་ཁ་དོག་ཆེ་ཞིང་བཟང་ལ་ཚངས་པ་ཕྱི་མ་འདི་དག་ངས་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ལ། བསམ་ཏན་དང་པོ་ཐོབ་མ་ཐག་པའི་ཚངས་པ་ནི་ལུས་དང་ཁ་དོག་དེ་བས་ངན་ལ། བདག་ཅག་ནི་ཚངས་པ་ཆེན་པོས་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པས་ན་ལུས་ཐ་དད་ལ་འདུ་ཤེས་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་གཅིག་ལ་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད། གསུམ་པ་མན་ཆད་ལ་གནས་པའི་ལྷ་རྣམས་ལུས་ནི་འདྲ་སྟེ་ཚད་གཅིག་ལ། འདུ་ཤེས་ནི་ཁ་ཅིག་བདེ བ་ལ་གནས།ཁ་ཅིག་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པས་ལུས་གཅིག་ལ་འདུ་ཤེས་ཐ་དད་ཅེས་བྱའོ། །ལུས་གཅིག་ལ་འདུ་ཤེས་ཀྱང་གཅིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ནི་ཚད་ཀྱང་གཅིག་ལ། འདུ་ཤེས་ཀྱང་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ནམ་ མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནི།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ཙམ་དུ་ཟད་ལ་ནམ་མཁའ་ནི་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟར་མཐའ་ཡས་པ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟར་མཐའ་ཡས་ལ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མཐའ་ཡས་ན། དེ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་གཞན་ཅི་ཡོད་ཅེས་བརྟགས་ན་ཅི་ཡང་ཡོད་པར་མ་མཐོང་ནས་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །འདུ་ཤེས མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སེམས་ཅན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་ཡང་ནད་དང་ཟུག་རྔུ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་སྤང་ངོ་ཞེས་ཇེ་ཕྲ་ཇེ་ཕྲར་བཀག་ནས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་གྱུར་པ་དང་།འདུ་ཤེས་དེ་གཏན་མེད་པར་གྱུར་ན་ཡང་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་ཤིན་ཏུ་ཆ་ ཕྲ་བ་དེ་ཙམ་ལ་གནས་པའོ།།རིགས་ལྔ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་རིགས་ནི་བདེན་པ་བཞི་མཉན་ཞིང་བསྒོམས་པའི་བག་ཆགས་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་རིགས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བ་མཉེན་ཞིང་བསྒོམས་པའི་བག་ཆགས་ཡོད་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པའི་ རིགས་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཉན་ཞིང་བསྒོམས་པའི་བག་ཆགས་ཡོད་པའོ།།མ་ངེས་པའི་རིགས་ནི་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གསུམ་ཆར་གྱི་ཆོས་མཉན་ཞིང་བསྒོམས་པའི་བག་ཆགས་འདྲེན་མར་ཡོད་པས་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་ཏེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གང་ཡང་རུང་སྟེ་སུ་སྔ་བའི་ཕྱོགས་ལ་འཇུག་པའོ།

对于恶业不善法保持警惕和谨慎，是不生过失的因，这是知耻的财富。
对正法不满足而多闻，是增长思维和修习智慧的因，这是闻法的财富。
将内外一切所有布施他人，是获得大受用的因，这是布施的财富。
以思维和修习的智慧通达法义，是获得涅槃的因，这是智慧的财富。
为何称为财富？因为能成办一切所需故。
九种有情住处中，身体各异且想也各异的是：刚获得初禅者以及初禅天人，以及欲界众生从天以下，其身体都不相同，想也各不相同，故称为身异想异。
身异想一的是：先生于初禅的梵天们身体和色相大而殊胜，认为'这些后来的梵天是我所生'，而刚获得初禅的梵天身体和色相较差，认为'我等是大梵天所生'，故称为身异想一。
身一想异的是：从第二禅以上至第三禅以下的天人，身体相同大小一致，但有些安住于乐受，有些安住于舍受，故称为身一想异。
身一想一的是：安住于第四禅的诸天，身体大小相同，想也都相同具有舍受。
空无边处是：认为一切法唯如虚空，而虚空无边际。
识无边处是：认为缘取如虚空般无边的一切法的识也是无边际。
无所有处是：认为一切法如虚空般无边，缘取它的识也无边，观察除此之外是否还有其他法，见无所有，故认为无所有。
非想非非想处的众生是：认为一切法唯如虚空而无所有，并认为这种想也如病苦，应当断除，逐渐变得微细，变得极其微细时，又认为若完全无想也不行，故安住于如是极其微细的想。
五种种姓中，声闻乘种姓是：具有听闻和修习四谛的习气。
独觉乘种姓是：具有听闻和修习缘起的习气。
如来乘种姓是：具有听闻和修习地和波罗蜜多的习气。
不定种姓是：具有听闻和修习三乘法的混杂习气而不确定，随先遇何善知识而趋入其一方。

། རིགས་མེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གང་གི་ཆོས་ལ་ཡང་མཉན་ཞིང་བསྒོམས་པའི་བག་ཆགས་མེད་པས་ཡུན་རིང་པོར་དགེ་བ་དང་ཕྲད་པའི་སྐལ་བ་མེད་དེ་ངན་སོང་ན་འཁྱམ་པའོ། །ལམ་བཞི་ལ། མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་ལ་དཀའ་བའི་ལམ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་ལ་དཀའ་བའི་ལམ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་ལ་སླ་བའི་ལམ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་ལ་སླ་བའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པས་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཤས་ཆེ་སྟེ་དཀའ་བ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་ནི་ཞི གནས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་སྟེ་དཀའ་བས་དེ་དག་ལ་གང་ཟག་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཞུགས་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་ལ་དཀའ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།།མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་པོ་དེ་ལ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཞུགས་ན་ནི་མངོན་པར་ཤེས་ པ་མྱུར་ལ་དཀའ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དེ་ལ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཞུགས་ན་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་ལ་སླ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དེ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཆ་མཉམ་པས་ན་དེ་ལ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཞུགས་ན་ནི་མངོན་ པར་ཤེས་པ་མྱུར་ལ་སླ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།།བསྲུང་བ་མེད་པ་བཞི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་མེད་པ་ནི་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་འགྲོ་སྡོད་འདུག་ཉལ་གང་ཅི་མཛད་པ་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་དམིགས་ ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འབྱུང་བས་གཞན་གྱིས་དཔྱས་ཤིང་སྨད་པའི་དོགས་པ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། གསུང་གི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་མེད་པ་ནི་ངག་གི་ཉེས་པ་བརྫུན་ལ་སོགས་པ་བཞི་སྤངས་པས་དམ་པའི་ཆོས་ འཆད་པ་ལ་སོགས་པ་ན་ཚིག་གི་སྐྱོན་གཞན་གྱིས་དཔྱས་སུ་དོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་མངའ་བའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་མེད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་གསུམ་སྤངས་པས་དམ་པའི་ཆོས་དང་སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་ལ་དགོངས་པས་ན་གཞན་གྱིས་ཚོར་དུ་དོགས་པའི་འཁྲུལ་པ་མི་མངའ་བའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚོར་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་མེད་པ་ནི་ཚུལ་འཆོས་ཤིང་སྒྱུ་གསོག་གིས་འཚོ་བ་སྤངས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་བཞིན་དུ་འཚོ་བས་ན་གཞན་གྱིས་ཚོར་དུ་ དོགས་ཤིང་བཅབ་དགོས་པའི་སྐྱོན་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ། མ་བསྟན་པའི་སྦྱིན་པ་ཅན་རྣམས། མ་བསྟན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་རྣམས། མ་བསྟན་པའི་བཟོད་པ་ཅན་རྣམས། མ་བསྟན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཅན་རྣམས། མ་བསྟན་པའི་ བསམ་གཏན་ཅན་རྣམས།མ་བསྟན་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། འབྲས་བུ་རྣམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྟན་ཞིང་བསྐུལ་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇུག་གི། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སྔོན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་སྤྱོད་པའི་བག་ཆགས་དང་གོམས་པའི་ཤུགས་ཡོད་པས་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་མ་བསྟན་མ་བསྐུལ་ཀྱང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ཀུན་ལ་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ དངོས་པོ་གཞན་ལ་གཏོང་བའོ།།ཡོན་ཏན་ནི་བསོད་ནམས་སོགས་པའོ།

无种姓者即是对大小乘任何法都未曾听闻修习，无有习气，长久无有遇见善法的机缘，而在恶趣中流转。
四道为：迟钝通慧难行道、敏捷通慧难行道、迟钝通慧易行道、敏捷通慧易行道。
其中，入初禅的近分定和殊胜禅定是观慧分多而难行，四无色定是止分多而难行，钝根者入彼等即称为迟钝通慧难行道。
若利根者入近分定、殊胜禅定和四无色定，即称为敏捷通慧难行道。
若钝根者入四禅定，即称为迟钝通慧易行道。
色界四禅定由于止观均等，若利根者入彼，即称为敏捷通慧易行道。
四无护为：如来身业行为清净，即身业行为无不清净，指身业行住坐卧一切所作皆无杀生等过失，故无他人讥讽诽谤之虑。
如来语业行为清净，即语业行为无不清净，指断除妄语等四种语过，故于说法等时无有他人讥讽言词过失之虑。
如来意业行为清净，即意业行为无不清净，指断除三种意过，思维正法与众生利益，故无他人察觉错乱之虑。
如来受用清净，即受用无不清净，指断除伪装与谄诳受用，以智慧如法受用，故无他人察觉而需隐藏之过失。
菩萨十八不共法为：无需教导的布施者们、无需教导的持戒者们、无需教导的忍辱者们、无需教导的精进者们、无需教导的禅定者们、无需教导的智慧者们。
凡夫对于六波罗蜜的自性、功德和果报，需善知识教导劝勉才能趣入布施等波罗蜜，而菩萨由于往昔行持波罗蜜的习气和串习力，无需教导劝勉也能自然趣入布施等，此理遍及一切。
其中布施的自性是将内外事物施予他人，功德是增长福德等。

།འབྲས་བུ་ནི་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་དང་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བ་ལ་མི་འཇུག་པའོ། །ཡོན་ཏན་ནི་བསོད་ནམས་འཕེལ་བའོ། །འབྲས་བུ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་ བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བའོ།།བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ནི་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་སེམས་མི་ཁྲོ་བའོ། །ཡོན་ཏན་དང་འབྲས་བུ་ནི་གོང་མ་དང་འདྲ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་ཆ་ལུགས་སྡུག་ཅིང་མཛེས་ལ་འཁོར་མང་དུ་འདུ་བའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་མི་དགེ་བ་སྤོང་ཞིང་དགེ་བ་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུན་མི་གཅོད་ པའོ།།ཡོན་ཏན་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་སོགས་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་པའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་རང་བཞིན་ནི་དམིགས་པ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའོ། །ཡོན་ཏན་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་པའོ། ། འབྲས་བུ་ནི་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་བདེ་ཞིང་ལུས་ལ་ནད་མེད་པ་དང་མཐར་འཚང་རྒྱ་བའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པའོ། །ཡོན་ཏན་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་པའོ། །འབྲས་བུ་ནི་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད ལ་མཁས་ཤིང་འཚང་རྒྱ་བའོ།།བསྡུ་བའི་དངོས་པོས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་སེར་སྣ་ཅན་ནི་སྦྱིན་པས་བསྡུས་ཏེ་དགེ་བ་ལ་འགོད། ཞེ་སྡང་ཅན་ནི་བྱམས་པས་བསྡུས་ཏེ་དགེ་བ་ལ་འགོད། །ང་རྒྱལ་ཅན་ནི་སེམས་དང་མི་འགལ་བར་དོན་མཐུན་པས་བསྡུས། ལེ་ལོ་ ཅན་རྣམས་ནི་ལས་ཀྱི་གྲོགས་བྱས་ཏེ་དོན་སྤྱད་པས་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་ལ་འཛུད་པའོ།།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཆོ་ག་ཤེས་པ་ནི་དགེ་བ་ཕྲན་ཚེགས་ཆུང་ངུ་ཡན་ཆད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ཏེ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་བསྔོས་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འཕེལ་ བའོ།།ཐབས་མཁས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་དབང་གིས་ཐེག་པ་མཆོག་གིས་འབྱུང་བ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་ཤེས་རབ་ལྡན་པ་ནི་ཐབས་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་དང་དུས་དང་བག་ཆགས་དང་སྐལ་བ་ཐ་དད་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པའི་དབང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྐལ་བ་ཆེ་ཆུང་བརྟགས་ནས་ཡིད་དང་མཐུན་པར་སྔར་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་བཀོད་དེ་མཇུག་ཏུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་འགོད་པ་ནི། ཐེག་པ་མཆོག་གིས་འབྱུང་བ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་མ་ཉམས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་མི་སྤྱོད་དེ་འཁོར་བ མི་གཏོང་ལ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་འཁོར་བ་ན་གནས་ཀྱང་འཁོར་བའི་ཉེས་པས་མི་གོས་ཏེ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྒོ་སྟོན་པ་ནི་དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ནས་འཆི་འཕོ་བ་དང་། ལྷུམས་སུ་ གཤེགས་ཤིང་བལྟམས་ནས་གཞོན་ནུ་རོལ་ཅིང་ཁབ་ན་བཞུགས་པའི་བར་དག་སྟོན་པ་ནི་འཁོར་བའི་སྒོ་སྟོན་པའོ།།ཁབ་ནས་འབྱུང་བ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱད་དེ་བདུད་བཏུལ་ཞིང་འཚང་རྒྱ་བ་དང་སྐུ་ཚེ་འདས་པ་སྟོན་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྒོ་སྟོན་པའོ། །ཟུང་དང་སྣརེལ་ཞིའི་རྒྱུད་ལ་ མཁས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་འབའ་ཞིག་འཆད་པ་འམ།ཡང་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འབའ་ཞིག་འཆད་པ་ནི་སྣརེལ་ཞིའི་རྒྱུད་ལ་མཁས་པའོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གཉིས་ཀ་ཕྲུགས་སུ་འཆད་པ་ནི་ཟུང་གི་རྒྱུ་ལ་མཁས་པའོ། །ཡང་ན་མེ་དང་ཆུ་གཉིས་ཀ་ འབྱིན་ནམ།གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་ལུས་ལས་འབྱིན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ལྟ་བུ་ནུས་པ་ལ་ཡང་བྱའོ།

果报是善趣天界和成佛。戒律的本质是不行恶业不善业。功德是福德增长。果报是涅槃和转生善趣。
忍辱的本质是他人加害也不生嗔心。功德和果报与前相同，特别是相貌端严庄美且眷属众多。
精进的本质是断恶修善相续不断。功德是福德智慧二资粮等增长。果报是一切意愿圆满并成就佛果。
禅定的本质是专注一境。功德是智慧和本智资粮等增长。果报是生生世世心安乐身无病，最终成佛。
智慧的本质是通达诸法自相共相。功德是本智资粮等增长。果报是生生世世通达一切明处并成佛。
所谓以摄受事摄受众生：对贪吝者以布施摄受而引导行善，对嗔恚者以慈心摄受而引导行善，对我慢者以不违心意的同事摄受，对懈怠者以作为事业助伴的利行摄受而引导行善。
了知回向仪轨是将哪怕极小的善业也与一切众生共同回向无上大菩提，由此福德资粮无量增长。
所谓以善巧方便随众生行为而示现以胜乘出离：具足悲心和智慧称为善巧方便。小乘与时机、习气、根机差别称为众生行为，以智慧观察根机大小后，随顺其意先安置于三乘，最后安置于无上菩提，称为示现以胜乘出离。
不退大乘是由具足悲心而不行声闻乘不舍轮回，由具足智慧虽住轮回而不为轮回过失所染，无住涅槃称为不退大乘。
示现轮回和涅槃之门：从兜率天宫降生、入胎、诞生、少年游戏直至王宫安住，示现这些是示现轮回之门。示现出家、苦行降魔成佛及示现涅槃是示现涅槃之门。
通达双运和单一之理：仅说世俗谛或仅说胜义谛是通达单一之理。双运胜义谛和世俗谛而说是通达双运之理。或者如同身上同时放出水火，或随意放出其一的神通也是如此。

།ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་ཅིང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་ཞུགས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ ཅད་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་སྟེ།ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པས་སྡིག་པ་མི་བྱེད་ཅིང་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་བཙལ་མི་དགོས་པར་འབྱུང་བས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་ཉེས་པ་མེད་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ནི་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་ཞུགས་པ་ ཞེས་བྱའོ།།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དགེ་བ་བཅུ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་གཞན་ལྟར་དུས་འགའ་ཞིག་ཏུ་དགེ་བ་བྱས་པས་ཆོག་པར་འཛིན་ཞིང་གཏོང་བ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི། ནམ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་ནི་ ལས་ཀྱི་མཐའ་དགེ་བ་བཅུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཟོས་པའི་ལུས་ལེན་པས། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དང་། གནོད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་གཉིས་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ནི་གྲང་བ་ དང་ཚ་བ་དང་།བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ་པ་དག་གི་གནོད་པ་བྱུང་ཡང་མི་གཏོང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བཟོད་པའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བརྡེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་མི་འཁྲུག་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་མི་གཏོང་བ་ནི་གནོད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་སྟེ། བཟོད་ པ་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ལུས་དང་འགྲོགས་པས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནོད་པ་བྱུང་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མི་འདོར་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པའི་ལུས་ལེན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་མི་གཏོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་དགའ་བར་སྟོན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་ངག་གི་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ལུས་མཐོང་ཡང་རུང་།སྨྲ་བའི་ཚིག་ཐོས་ཀྱང་རུང་། གང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་དད་པ་དང་དགའ་བ་སྐྱེ་ཞིང་ཡིད་དང་མི་མཐུན་པ་མི་འབྱུང་བས་འགྲོ་བ་དགའ་བར་ སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ།།བྱིས་པ་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མི་བཟད་པ་ཇི་སྙེད་གཅིག་གི་ནང་ན་ཡང་དགེ་བ་མང་པོ་རིན་པོ་ཆེའི་ཤིང་དཔག་བསམ་ལྟར་བརྟན་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་མ་ཉམས་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་མེད་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་བཅིངས་ ཤིང་།སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་རྒྱུན་དུ་གཙེས་པ་ནི་བྱིས་པའི་མི་བཟད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཤེས་རབ་ཡོད་ན་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མེད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བཏང་སྟེ། བདག་འབའ་ཞིག་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མི་བཟད་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ན་གནས་ཀྱང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཏུ་ལྡན་པས་དགེ་བ་མང་པོ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་བདག་དང་གཞན་གཉིས་ཀའི་དོན་རྒྱུན་མི་གཅོད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་གཏོང་བ་ནི་དགེ་བ་མང་པོ་རིན་པོ་ཆེའི་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ལྟར་བརྟན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སེམས་མ་ཉམས་པ ཞེས་བྱའོ།

以智慧为先导而不造作，无有过失地在一切生世中显现投入，即是菩萨们身语意的一切行为都以智慧为先导。由智慧摄持故不造恶业而无需寻求即能趣入善业，故称为不造作。
如是无有过失而为众生利益投生轮回，称为'在一切生世中显现投入'。
具足身语意十善业道，不同于其他众生仅在某时行善便知足而放弃，而是直至成佛之间身语意三门的善业相续不断，称为'具足十善业道'。
以受持承担一切苦蕴之身而不舍弃一切众生界，即是从安忍领受痛苦和安忍伤害两种安忍中利益众生，即使遭受寒热饥渴等伤害也不舍弃，这是安忍领受痛苦。
即使众生以打击等方式加害也不生嗔恨且不舍弃利益众生之事，这是安忍伤害。具足这两种安忍之身相伴，即使任何时候遭受伤害也不舍弃利益众生，故称为'以受持忍受一切苦蕴之身而不舍弃一切众生界'。
显示令一切众生欢喜，即是菩萨们的一切身语威仪皆从福德智慧资粮所生，无论是见其身相或是听闻其言语，从任何方面都能令众生生起信心欢喜，不生违逆之心，故称为'显示令众生欢喜'。
于凡夫与声闻的难忍中，仍具足众多善法如如意宝树般坚固而不失一切智智心，即是众生因无智慧而为贪等烦恼所缚，常被生老病死等痛苦所逼恼，这是凡夫的难忍。
虽有断除烦恼的智慧却无大悲心，舍弃一切众生利益而唯求自身涅槃，这是声闻的难忍。虽处于这两种难忍之中，由具足方便智慧而不断增长众多善法之因，不断自他二利，丝毫不舍弃菩提心，如同如意宝树般坚固的众多善法，称为'不失一切智智心'。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐབས་སྦྱིན་པས་དབང་བསྐུར་བ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བཙལ་བ་བསྟན་པ་ལས་མི་ལྡོག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། ཕྱི་ནང་གི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་ས་ བཅུ་པའི་དུས་ན་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བ་མཛད་པས་ན་ས་བཅུའི་དུས་ན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐབས་སྦྱིན་པས་དབང་བསྐུར་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བུའི་གནས་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉན་ པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཚོལ་ཞིང་གཞན་ལ་བསྟན་ཞིང་བཤད་པའི་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བཙལ་བ་བསྟན་པ་ལས་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་དགུ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་ དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྟེ། ལྷག་པའི་བསླབ་པ་གསུམ་བདེ་བླག་ཏུ་སྲུང་བ་ལ་བྱའོ། །དེ་ཡང་དགུ་སྟེ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལས་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གིས་སེམས་མ་དཀྲུགས་ཏེ་ལུས་ཀྱི་དགེ་བ་གསུམ་བདེ་བླག་ཏུ་ སྲུང་བ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དགའ་བ་དེས་རྒྱུ་བྱས་ནས་ཡིད་ཀྱི་དགེ་བ་གསུམ་བདེ་བླག་ཏུ་སྲུང་ནུས་པ་ནི་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡིད་དགའ་བས་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་དགའ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་དགེ་བ་གསུམ་བདེ་བླག་ཏུ་སྲུང་ནུས་ན་དེའི་རྒྱུ་ལས་ལུས་ ལས་སུ་རུང་སྟེ།ལྕི་ཞིང་མི་བདེ་བ་མེད་པར་འགྱུར་བས་ཡིད་དགའ་བས་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ཡན་ཆད་བཞིས་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་བསྟན་ཏོ། །བདེ་བར་གྱུར་བའི་སེམས་ མཉམ་པར་འཇོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་སུ་རུང་སྟེ་བདེ་བར་གྱུར་ན་དེའི་རྒྱུ་ལས་སྒོམ་པ་པོའི་རྒྱུད་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཆུ་ཀླུང་ལ་སོགས་པ་མ་བསྙོགས་མ་བསྐྱོད་ན་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་དང་འདྲ་བར་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་གིས་མ་བསྐྱོད་ན་ ལྷག་མཐོང་དང་།ཞི་གནས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ཏེ། བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལྷག་མཐོང་གིས་ཤེས་ཤིང་། ཞི་གནས་ཀྱིས་མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་མཐོང་ན་སྐྱོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་མཐོང་ཞིང་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པར་གཏོགས་པ་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་ནས་འཁོར་བས་ཡིད་བྱུང་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ན་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བའོ།།ཚིག་གོང་མ་འདི་ གཉིས་ཀྱིས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་བསྟན་ཏོ།

为了获得一切法方便布施灌顶，寻求佛法教授而不退转者，即是现见世间、出世间以及内外有为、无为诸法，于第十地时，十方如来以法王太子位灌顶，故于第十地时称为一切法方便布施灌顶。
为获得如是境界，自己也通过听闻佛法等门而寻求，并向他人宣说教授而不间断，此即名为寻求佛法教授而不退转。
所谓'以最胜欢喜为先导的九法'，解脱和解脱智见即是最胜欢喜。其先导即是获得此果的因，指轻易守持三增上学。此有九种：
所谓'从极喜生喜'，身不为贪嗔所扰而轻易守持三种身善业，即是极喜。以此喜为因，能轻易守持三种意善业，即是生喜。
'意喜则身极轻安'，意喜即是能轻易守持三种意善业，由此因缘身体调柔，无有沉重不适，故说意喜则身极轻安。
'身极轻安则感受安乐'。以上四者显示住于增上戒学。
'安乐心则入等持'，即心调柔安乐，由此因缘，修行者相续中生起一心专注的三摩地，此是其义。此显示增上心学。
'心入等持则如实了知、如实见'，譬如河流等未被搅动时，面像等清晰显现，如是心入等持，不为分别风所动时，止观双运，以胜观了知四谛等诸法相，以止观见无颠倒，即是如实了知、如实见。
'如实见则生厌离'，即通过无误见知四谛等相，见到属于苦谛的轮回过患而厌离轮回，即是如实见则生厌离。后二句显示增上慧学。

།སྐྱོན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་སྐྱོ་བར་གྱུར་ན་སྡུག་བསྔལ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པར་གཏོགས་པ། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པས་ན་སྐྱོན་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་གྱི་མཐོང་བསྒོམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འགོག་པ་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བས་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱའོ།།གོང་མ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ཐོབ་པར་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་བདག་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་སྙམ་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་འོག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་འདི་ལྟ་བུ་སྐྱེ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ ཤེས་པར་བྱས་ཟིན་པས་ད་ཤེས་པར་བྱ་མི་དགོས།ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་ཟིན་པས་དེ་སྤང་མི་དགོས། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་མངོན་དུ་བྱས་ཟིན་པས་ད་མངོན་དུ་བྱ་མི་དགོས། ལམ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་བསྒོམས་ཟིན་པས་ད་བསྒོམ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་བཞི་སྐྱེས་པ་ནི་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་བདག་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་སྙམ་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་འབྱུང་སྟེ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྤྱིར་ཚིག་དེ་དག་གིས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཐོབ་པར་བསྟན་ཏོ། །ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ལ། ཟད་པར་སྔོན་པོའི་སྐྱེ་མཆེད་ དང་།ཟད་པར་སེར་པོའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་དམར་པོའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་དཀར་པོའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་སའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་ཆུའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་མེའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་རླུང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་ནམ་མཁའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ལ་ལ་ཟད་པར་སའོ་ཞེས་སྟེང་དང་འོག་དང་ཐད་ཀར་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་ཚད་མེད་པར་འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད། ལ་ལ་ཟད་པར་ཆུ་དང་། མེ་དང་རླུང་དང་། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་དཀར་པོ་ཞེས་སྟེང་དང་འོག་དང་ཐད་ཀར་གཉིས སུ་མེད་ཅིང་ཚད་མེད་པར་འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་བས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་ཁ་དོག་བཞི་སྟེ་བརྒྱད།ནམ་མཁའ་དང་དགུ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅུ་པོ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་ལ་བསམས་ཏེ། ཕྱོགས་མཚམས་བླ་འོག་ཐམས་ཅད་མེ་ཕུང་དུ་བསྒྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་མེའི་ཕུང་པོ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་བཅུ་ཆར་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་བསྒྱུར་བ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བའི་རང་དབང་ཐོབ་པ་ནི། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཟད་པར སའོ་ཞེས་སྟེང་དང་འོག་དང་ཐད་ཀར་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་ཚད་མེད་པར་འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་འམ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་བསྒྱུར་བའི་དུས་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་མེད་པས་གཉིས་སུ་མེད་ཅེས་བྱའོ།།ས་ཁྱོན་འདི་ཕན་ཆད་དང་ཚུན་ཆད་ཅེས་བྱེ་བྲག་དབྱེར་མེད་ པས་ཚད་མེད་ཅེས་བྱའོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ས་སྣ་དག་གིས་གང་ངོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པར་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་སུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཞན་ལ་ཡང་རེ་རེ་ཞིང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

'所谓远离过患贪欲，是指如此对苦蕴生起厌离时，能断除产生彼等痛苦之因集谦实中的三界烦恼，故称远离过患贪欲。'
'所谓远离贪欲则得解脱，是指如此断除三界见修烦恼时，便能现证涅槃灭谛，故称远离贪欲则得解脱。'
'以上二者说明获得解脱蕴。'
'所谓解脱者生起我已解脱之智见，是指如此获得涅槃之后生起如是智慧：已知应知之苦谛故不须再知，已断应断之集谛故不须再断，已证应证之灭谛故不须再证，已修应修之道谛故不须再修，生起此四智慧即是解脱者生起我已解脱之智见，称为获得解脱智见蕴。'
'总之，以上诸句说明获得无漏五蕴。'
'遍处十处中，有青遍处、黄遍处、红遍处、白遍处、地遍处、水遍处、火遍处、风遍处、空遍处、识遍处。有些于地遍处作上下四方无二无量想，有些于水、火、风、青、黄、红、白作上下四方无二无量想。'
'此说明获得禅定心自在的瑜伽师，随意于地水火风四大及青黄红白四色等八种，加上虚空为九，再加识为十，于其中任一作意，能使十方上下一切转为火聚，同样也能转为火聚。如是于十种色等皆能如所转变般获得自在，称为十遍处，于每一处皆如是配释。'
'所谓于地等作上下四方无二无量想，是指转变为地或水等任一时，无有彼此差别故称无二，无有此边彼边之分故称无量。'
'于一切皆为地等任一所充满作意，称为作想。其余各各亦如是配释。'

།མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་དགུ་ལ་རྣམ་པར་བསྔོས་པའི་འདུ་ ཤེས་ནི་མི་རོ་ལྟ་བུ་པགས་པའི་ཕྱི་རོལ་མདོག་སྔོན་པོར་གྱུར་པའོ།།རྣམ་པར་རྣགས་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་པགས་པའི་ནང་ཅི་འདྲ་བ་བརྟགས་ན་རྣག་དང་ཁྲག་དང་། ཆུ་སེར་དང་། བད་ཀན་དང་ཀླད་རྒྱས་ལྟ་བུས་གང་བར་གྱུར་པའོ། །རྣམ་པར་འབུས་བཤིག་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་ནང་དུ་སྦྲང་མ་སོང་ནས་ འབུ་ཞུགས་པའོ།།རྣམ་པར་བམ་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་ཕྱི་ནང་ཐམས་ཅད་རུལ་པའོ། །རྣམ་པར་དམར་བའི་འདུ་ཤེས་ནི་བྱ་ཁྱི་དང་ཝ་སྤྱང་གིས་རྨ་བཏོད་ཅིང་ནང་གི་ཤ་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་དུ་སྣང་བའོ། །རྣམ་པར་ཟོས་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་བྱ་ཁྱི་ཝ་སྤྱང་ལ་སོགས་པས་ཟོས་པའོ། །རྣམ་ པར་འཐོར་བའི་འདུ་ཤེས་ནི་གཟུགས་བཞི་དང་རུས་ཚིགས་སོ་སོར་གྱེས་པའོ།།རྣམ་པར་ཚིག་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་རུས་པ་ལ་ཤ་དང་ཆུ་བ་ར་རི་དང་བཅས་པ་ཉི་མ་དང་ལྷགས་པས་བསྐམས་ཤིང་གདུངས་པའོ། །རུས་གོང་གི་འདུ་ཤེས་ནི་རུས་པ་དུང་གི་མདོག་ལྟར་དཀར་པོར་གྱུར་པའོ། །དེ་ དག་གི་ལུས་ལ་འདོད་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པའོ།།དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ལ། མིག་གི་དབང་པོ་དང་། རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་། སྣའི་དབང་པོ་དང་། ལྕེའི་དབང་པོ་དང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། ཕོའི་དབང་པོ་དང་། མོའི་དབང་པོ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་དང་།བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དད་པའི་དབང་པོ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ དབང་པོ་དང་།མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོའོ། །ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔར་བསྡུ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྟེན་དང་། དེར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཚོགས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའོ། །དེ་ལ་མིག་ནས་ཡིད་ཀྱི་བར་དྲུག་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་ཏོ། །སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་དེར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། སྐྱེས་པའོ་བུད་མེད་དོ་ཞེས་གཞན་གྱིས་དེ་ལ་རྟོག་གོ། །བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་ནི་འདོད་ ཆགས་བསྐྱེད།སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་ཞེ་སྡང་བསྐྱེད། བཏང་སྙོམས་ནི་གཏི་མུག་བསྐྱེད་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཚོགས་སོ། །མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་ བྱང་བའོ།།དེ་ལ་མིག་གི་དབང་པོ་ནི་ཟར་མ་ཁ་བྱེ་བ་འདྲའོ། །རྣ་བ་ནི་གྲོ་བ་གཅུས་པ་འདྲའོ། །སྣ་ནི་མོ་ཁབ་གཤིགས་པ་འདྲའོ། །ལྕེ་ནི་ཟླ་བ་བཀས་པ་འདྲའོ། །ལུས་ནི་སེན་མོ་ཁྲབ་གྱོན་པ་འདྲའོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འདས་མ་ཐག་པའོ། །ཕོའི་ནི་མཐེ་བོང་ འདྲའོ།།མོའི་ནི་རྔའི་ཁོག་པ་འདྲའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དབང་པོར་བཅས་པའི་ལུས་མི་བདེ་བ་མྱོང་བའོ། །བདེ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དབང་པོར་བཅས་པའི་ལུས་ལ་སིམ་པ་མྱོང་བའོ། །ཡིད་བདེ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དགའ་བ་མྱོང་བའོ། །ཡིད་ མི་བདེ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གདུང་བ་སྐྱེས་པའོ།།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ལུས་དང་སེམས་གཉིས་ཀ་ལ་ལྷག་པར་བདེ་བ་ཡང་མ་བྱུང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའོ།

九种不净观的想法是：如同人的尸体，外皮呈现青色。
脓烂想是观察皮肤内部的状态，充满脓血、黄水、痰液和脑髓等。
虫蛀想是内部有苍蝇进入而有虫子侵入。
肿胀想是内外全部腐烂。
青红想是被鸟狗和豺狼咬伤，内部的血肉等显露于外。
被食想是被鸟狗豺狼等啃食。
分散想是四肢和骨节各自分离。
焦干想是骨头上附着肉和筋脉，被日晒风干而干枯。
骨架想是骨头如同贝壳般变成白色。
这些是为了对治对身体的贪欲而教导的。
二十二根中：眼根、耳根、鼻根、舌根、身根、意根、男根、女根、苦根、乐根、喜根、忧根、舍根、信根、精进根、念根、定根、慧根、未知当知根、已知根、具知根和命根。
这二十二根可归纳为五类：心的所依、分别、烦恼、清净资粮和清净。
其中从眼到意的六根和命根是心的所依。
男女根是分别，即他人对其分别'这是男人'、'这是女人'。
乐和喜生起贪欲，苦和忧生起嗔恨，舍生起愚痴，故为烦恼。
信等五根能作为涅槃之因，故为清净资粮。
未知当知等三根是清净。
其中眼根如同绽开的豌豆。
耳根如同卷曲的树叶。
鼻根如同破开的针。
舌根如同新月。
身根如同穿着铠甲的指甲。
意根是刚刚过去的六识。
男根如同拇指。
女根如同鼓腔。
苦根是与识和根相应的身体感受不适。
乐根是与识和根相应的身体感受舒适。
喜根是意识感受愉悦。
忧根是意识生起痛苦。
舍根是身心二者既未生起特别的快乐也未生起痛苦。

།དད་པའི་དབང་པོ་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་བདེ་བ་དང་དཀོན་མཆོག་ལ་ཡོད་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པར་ཡིད་ ཆེས་ཤིང་སེམས་དང་བའོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྒྱུན་མི་གཅོད་པའོ། །དྲན་པའི་དབང་པོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མཉན་ཞིང་ཐོས་པའི་ཚིག་དང་དོན་བསྐལ་པར་ཡང་མི་བརྗེད་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་ནི་བསྒོམ་ པའི་ཡུལ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ལས་མི་ཉམས་པའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་ཤེས་པའོ། །མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ན་དད་པའི་དབང་པོ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་ དུ་དབང་པོ་ལྔ་དང་བདེ་བའི་དབང་པོ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་།བཏང་སྙོམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་བཞི་སྟེ། དབང་པོ་དགུ་པོ་དེ་དག་གིས་མཐོང་བས་སྤང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་སྔོན་མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པར་གྱུར་བའོ། །ཀུན་ཤེས་པའི་དབང་པོ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤོང་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་དུས་ན་དབང་པོ་དགུ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པ་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་གསལ་བར་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པའོ།།ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་དབང་པོ་དགུ་པོ་དེ་དག་ཉིད་མཐོང་བསྒོམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ཏེ་ཟད་ལ་མི་སྐྱེ་ བའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱའོ།།སྲོག་གི་དབང་པོ་ནི་ཇི་སྲིད་མ་ཤིའི་བར་དུ་ཚེ་དང་སྲོག་འཛིན་པའོ། །བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་ བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་།རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་དང་། བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་། ངན་འགྲོ་དང་བདེ་འགྲོ་ཟློག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་རྫས་ལས་ བྱུང་བ་གཉིས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བདེ་འགྲོའི་རྒྱུའོ། །བསྒོམ་པ་ནི་ངན་འགྲོ་དང་བདེ་འགྲོ་གཉིས་ལས་ཟློག་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་གང་གིས་ཤེ་ན། སྦྱིན་པའི་བདག་པོ་དེས་སོ། །གང་ལ་ཞེ་ན་ཕོངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལའོ། །གང་སྦྱིན་ཞེ་ན། བཟའ་ བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་སྣ་སྣ་ནས་ཅི་མཁོ་བ་རྣམས་སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་གང་གིས་གང་གི་ཕྱིར་གང་སྲུང་ཞེ་ན། དད་པ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གིས། ཚེ་འདིར་བདག་དང་གཞན་ལ་མི་གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་ ལྔ་དང་བཅུ་དང་།ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་སྲུང་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བསྒོམ་པ་ནི་གང་གིས་གང་གི་ཕྱིར་གང་བསྒོམ་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་ལ་དགའ་བའི་གང་ཟག་གིས། ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་ནི།བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །རྫས་ལས་བྱུང་བ་ནི་གང་གིས་གང་ལ་གང་ཕུལ་ཞེ་ན། དད་པའི་ཁྱིམ་བདག་དང་། བྲམ་ཟེ་ལ་སོགས་པས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ། གཙུག་ལག་ཁང་དང་། གནས་ ཁང་དང་།སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་། ཞལ་ཟས་དང་། ན་བཟའ་དང་། སྨན་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་ཕུལ་བ་ནི། རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ།

信根是对业果、安乐、三宝存在及具功德深信而心生欢喜。
精进根是于闻思修等善法方面相续不断。
念根是听闻法相后，所闻之文义纵经劫亦不忘失。
禅定根是于修行境界专一安住心不退失。
智慧根是如实了知诸法自相与共相。
未知当知根是断除见所断烦恼时，从信根乃至智慧根等五根，以及乐根、喜根、舍根、意根等四根，以此九根断除见所断烦恼后，了知先前所未知之法。
已知根是断除修所断烦恼时，以彼九根明确分辨违品与对治品。
具知根是获得阿罗汉果时，以彼九根断尽见修所断一切烦恼，获得尽智与无生智。
命根是未死之前维持寿命。
关于福德事，有布施所生福德事、持戒所生福德事、修行所生福德事及资具所生福德事，此等是圆满受用之因、善趣受生之因及遮止恶趣善趣之圆满因。
其中布施与资具所生二者是受用之因。
持戒是善趣之因。
修行是遮止恶趣善趣二者之因。
其中布施由谁施予？由施主施予。施予何人？施予贫困众生。施予何物？施予饮食衣物等一切所需资具，此即布施所生福德事。
持戒是由谁为何持守何戒？由具信之人为今生不害自他而持守五戒、十戒、二百五十戒等，此即持戒所生福德事。
修行是由谁为何修持何法？由喜好瑜伽之人为清净烦恼垢染而修持四无量、三解脱门等，此即修行所生福德事。
资具所生是由谁向谁供养何物？由具信之居士、婆罗门等向三宝供养经堂、住所、园林、饮食、衣物、药品等各种资具，此即资具所生福德事。

།བྱིན་གྱི་རླབས་བཞི་ལ། བདེན་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་དང་། གཏོང་བའི་བྱིན་གྱི་རླབས་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བའི་བྱིན་ གྱི་རླབས་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཆོས་ཀྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་ལ་གནས་པའི་དབང་ཐོབ་ཅིང་མཐུ་ཡོད་པ་ནི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཤེས་པར་བྱས་ཟིན་པ་ནི་བདེན་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་ པ་སྤང་བར་བྱ་བར་སྤངས་ཟིན་པ་ནི་གཏོང་བའི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ།།འགོག་པའི་བདེན་པ་དག་མངོན་དུ་བྱ་བ་མངོན་དུ་བྱས་ཟིན་པ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་བསྒོམས་ཟིན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་སོ། །རྒྱུ་དྲུག་ལ། བྱེད་རྒྱུ་དང་། ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་།མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་དང་། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་ཆུ་མེ་རླུང་ལྟ་བུ་གཅིག་གི་ནང་ན་ཡང་བཞི་ཆར་ཚང་བར་ཡོད་དེ་གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་གིས་བྱས་ནས་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཏེ་མགོ་མཉམ་ དུ་འབྱུང་བ་ནི་དཔེར་ན་མི་གཅིག་པུས་འཇིག་པར་འགྲོ་མི་ནུས་ཀྱི།མི་དུ་མ་བསྡོངས་ཏེ་དོང་ན་འཇིགས་པ་ལས་གཅིག་གིས་གཅིག་གྲོགས་བྱས་ནས་ཐར་པ་ལྟ་བུ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཅིང་གཅོད་པ་ན་གཅིག་པུས་འཇུག་ཅིང་གཅོད་ མི་ནུས་ཀྱི།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དུ་མ་གཅིག་གི་རྒྱུ་གཅིག་གིས་ཕན་ཚུན་དུ་གྲོགས་བྱས་ནས་མགོ་མཉམ་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ། དཔེར་ན་གོང་མ་ནི་འཇིག་གྲོགས་ཉི་ཚེ་ཙམ་བྱས་པར་ཟད་ཀྱི། འདི་ནི་གྲོགས་ཀྱང་བྱས་ལ། འགྲོ་མ་ནུས་ན་ཡང་འདུག་མི་གནང་བར་རྒྱགས་མཐུད་ཀྱང་བྱས་ཏེ་ ཁྲིད་པ་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་དགེ་བ་ཞིག་སྐྱེས་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་དགེ་བར་སྐྱེ། སེམས་མི་དགེ་བ་ཞིག་བྱུང་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མི་དགེ་བར་འབྱུང་སྟེ། སེམས་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་པ་དང་མཐུན་པར་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་ཡང་དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་ནི་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།།འདོད་པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་སྟེ། གནས་དེ་དགུར་སྔར་སྐྱེས་པ་ནི་ཕྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ན་ཀུན་དུ་ འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།།ལས་དགེ་བའི་རྒྱུས་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་ལ། ལས་མི་དགེ་བའི་རྒྱུས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་ཞིང་ལུས་བཟང་ངན་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ་སྐྱེ་བ་ལ་མི་སྒྲིབ་ཅིང་གེགས་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ལ་གཞན་གྱིས་གེགས་མ་བྱས་ན་དེ་ ཉིད་གེགས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བཏགས་སོ།།རྐྱེན་བཞི་ལ། རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་དང་། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་ཡང་བྱེད་རྐྱེན་དུ་ཡང་བྱེད་པས་རྒྱུ་རྐྱེན་ནོ། །མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ ལྔ་ནི་རང་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་བདག་པོ་བྱེད་པས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནོ།།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་འགགས་མ་ཐག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱོད་པས་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནོ། །གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་ཡུལ་དྲུག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནོ།

四加持是：真谛加持、舍离加持、寂灭加持、智慧加持。所谓住于圣道法义中获得自在力即为加持。
其中，已经了知应知的苦谛即是真谛加持。已经断除应断的集谛即是舍离加持。已经证得应证的灭谛即是寂灭加持。已经修习应修的道谛即是智慧加持。
六因是：能作因、俱生因、相应因、同类因、遍行因、异熟因。如地水火风四大，在其中一个之内也都具足四者，一个为一个之因，互相依存而同时生起。譬如一个人独自无法度过险境，而多人聚集同行时，则能互相帮助而得以解脱，这就是俱生因。
心与心所缘取对境时，不能单独缘取，而是心与诸多心所互为因缘，相互助益而同时生起。譬如前者仅是结伴同行而已，而此处不仅互为助伴，若不能行进时也不让停留，还要供给资粮并引导前行，如是生起即是相应因。
若生起善心，心所也生起善法；若生起不善心，心所也生起不善法。心所随顺心的生起而生起，这就是同类因。
欲界、色界四禅以及无色界四等至，在这九处先前所生起的，后来会生起烦恼法，故称为遍行因。
由善业因而生于善趣，由不善业因而生于恶趣，以及生起好坏身体，这就是异熟因。
任何法生起时不障碍且不阻碍，譬如芽生起时若无他缘阻碍，则其自身不会阻碍，因此假立为能作因。
四缘是：因缘、增上缘、等无间缘、所缘缘。其中，阿赖耶识既作为因又作为缘，故为因缘。
眼等五根各自产生各自识，故为增上缘。
意根灭已即刻引生意识，故为等无间缘。
色声等外六境是识的所缘缘。

།འབྲས་ བུ་ལྔ་ལ།རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚེ་སྔ་མ་ལ་དགེ་བ་བྱེད་བྱེད་ན། ཚེ་འདིར་ཡང་དགེ་བ་བྱེད་འདོད་ལ། ཚེ་སྔ་མ་ལ་སྡིག་པ་བྱེད་བྱེད་ན། ཚེ་འདིར་ཡང་ སྡིག་པའི་ལས་བྱེད་འདོད་པ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ།།ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བ་བྱས་པས་ཚེ་འདིར་ཡང་ཡུལ་ཁམས་ངན་པར་སྐྱེས་པ་དང་། དགེ་བ་བྱས་པས་ཡུལ་བཟང་པོར་སྐྱེས་ཏེ། ཡུལ་བཟང་ངན་གྱི་བདག་པོར་སྐྱེ་བ་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །ཞིང་ལ་སོ་ནམ་བྱས་པས་ནས་མང་དུ་ རྙེད།ཚོང་བྱས་པས་ཟོང་མང་དུ་རྙེད། རྫིའུ་བྱས་པས་ཕྱུགས་མང་དུ་རྙེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུའོ། །སྦྱིན་པ་བྱས་པས་ཕྱུག་པོར་འགྱུར་བ་དང་། རྐུ་འཕྲོག་བྱས་པས་དབུལ་པོར་འགྱུར་བ་དང་། གསོད་རྐྱེན་དང་བརྡེག་བཙོག་བྱས་པས་ཚེ་ཐུང་ཞིང་ནད་མང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ།།འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །ཆོས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་བཞི་ལ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་བདེ་ལ་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་ཚེ་སྔ་མ་ལ་གོམས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་རི་དགས་འཆོར་དུ་བཅུག་ན་དཀའ་བ་ མེད་དེ་སྐྱིད་ཅིང་དགའ་བ་བཞིན་དུ་འཆོར་ནུས་ལ།རྒྱུ་དེས་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་བྱའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བ་ནི་ཚེ་སྔ་མ་ལ་གོམས་པ་མེད་པས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་དཀའ་ཐུབ་སྣ་ཚོགས་མི་ནུས་ཤིང་དཀའ་བཞིན་དུ་བྱེད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ཆེ་ཡང་ ཚེ་ཕྱི་མར་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་བྱའོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་ཚེ་སྔ་མ་ལ་གོམས་པ་མེད་པར་རི་དགས་འཆོར་དུ་བཅུག་པ་ལྟ་བུ་ཉམས་ཀྱིས་མི་ལྕོགས་ཏེ། འཕྲལ་དུ་ཡང་མི་ནུས་ཤིང་མི་བདེ་ལ་ཚེ་ཕྱི་མར་ཡང་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ སྐྱེ་བ་ལ་བྱའོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ཡང་བདེ་ལ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ལ་གནས་པ་དག་ད་ལྟར་ཡང་ལུས་དང་སེམས་བདེ་ལ། དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་མཐོ་རིས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ལ་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་ལ། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་ བའི་ཕུང་པོ་གྲུབ་ན་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་བརྒྱད་ཀྱི་གཞི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱའོ། །ལང་ཚོ་གཞོན་ནུ་མཐུ་རྩལ་དང་སྟོབས་དང་བྱད་བཞིན་གྱི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་རྣམས་ གཞོན་ནུ་ལས་ཉམས་ཏེ་སྐྲ་དཀར་དང་གཉེར་མས་གང་ཞིང་བརྩོན་འགྲུས་དང་བློ་གྲོས་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་གྱུར་བ་ནི།རྒས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་ལ་བད་ཀན་དང་ཆུ་སེར་རམ་མཛེ་དང་ཤུ་བ་དང་རིམས་ཀྱིས་བཏབ་པ་དང་བདག་གི་འཁོར་གཉེན་བཤེས་དང་ནོར་རྫས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་ ཏེ་སེམས་ཀྱི་ནང་དུ་གདུང་ཞིང་མྱ་ངན་སྐྱེས་པ་དག་ནི་ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།ལས་དང་ཚེ་ཟད་དེ་དྲོད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ལུས་གཏོང་བ་ན་ཉེ་དུ་གཉེན་བཤེས་སྡུག་པ་དང་། ནོར་རྫས་བཟང་པོ་རྣམས་ནི་བོར། གཤིན་རྗེ་ཐག་འབྲེང་དང་དབྱུག་ལྕག་ཐོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ རང་དབང་མེད་པར་ཁྲིད་པ་ནི་འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།

关于五果：等流果、增上果、士用果、异熟果和离系果。
前世行善者，今生也想行善；前世作恶者，今生也想作恶业，这是等流果。
由于前世作恶不善，今生生于恶劣地方；由于行善，生于善妙之地，成为善恶地方的主人，这是增上果。
如同耕种田地得到大量青稞，经商得到大量货物，放牧得到大量牲畜，这是士用果。
布施而致富，偷盗而贫穷，杀生打骂而短命多病等，这是异熟果。
修习圣道断除烦恼，这是离系果。
关于四种正法，现在快乐而后世异熟痛苦的，就像前世习惯于打猎，轻易就能打猎而感到快乐愉悦，因此来世会投生三恶趣。
现在痛苦而后世异熟快乐的，就像前世未曾习惯行善，难以修持各种苦行而艰难行持，虽然痛苦巨大，但来世会投生善趣和解脱处。
现在也痛苦后世异熟也痛苦的，就像前世未曾习惯打猎，体力不支，当下也做不到且不快乐，来世也会投生三恶趣。
现在也快乐后世异熟也快乐的，就像安住于禅定者，现在身心快乐，其果报也能获得善趣和涅槃。
关于八苦：生苦是指在三界投生形成蕴体时，成为三苦和八苦的基础，因为遍及苦苦、坏苦和行苦，所以称为生苦。
青春、少年的气力和力量、容貌的色泽形状等从少年衰退，白发皱纹遍布，精进智慧等消失，这是老苦。
身体患有痰病、黄水病或麻风病、疥疮、发烧，以及缘于自己的眷属亲友和财物等而内心忧伤生起悲哀，这是病苦。
业力和寿命耗尽，暖气和意识离开身体时，亲友眷属和美好财物都要舍弃，被阎罗使者手持绳索和棍棒无可奈何地带走，这是死苦。

།སེམས་ཅན་ཡང་རུང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནོར་རྫས་ཀྱང་རུང་བདག་ལ་མཁོ་ཞིང་གཅེས་པ་ལས་མེ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པའི་དགྲ་དག་གིས་ཕྲོགས་སམ། ཤི་བརླག་པར་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་མྱ་ངན་སྐྱེ་ཞིང་སེམས་གདུངས་པ་ནི་སྡུག་པ་དང་བྲལ་ བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།གནས་མི་བདེ་བ་དང་། གྲོགས་མི་སྲུན་པ་དང་། ལས་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་ཕྲད་ནས་རྟག་ཏུ་ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་ཅིང་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ནི། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱའོ། །གོང་མ་ལྟ་བུའི་ སྡུག་པ་རྣམས་དང་འགྲོགས་པར་འདོད་ན་ནི་འགྲོགས་སུ་མེད།མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པར་མི་འདོད་ན་ནི་ཕྲད་པར་གྱུར་པ་ནི་འདོད་པ་བཙལ་གྱིས་མི་རྙེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་དགེ་བ་བྱེད་བྱེད་པ་རྣམས་དགེ་བ་འཕེལ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་འགྲིབ་པར་འདོད་ན་དེ་ལྟར་མི་ནུས་པ་ལ་ཡང་ བྱའོ།།མདོར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་པོ་རྣམ་གསུམ་དུ་སྡུད་དེ། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་འདོད་པ་བཙལ་གྱིས་མི་རྙེད་པ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཉེ་བར་ ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ།དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱིས་ཚོར་བ་གསུམ་ལ་ཁྱབ་ལ། ཚོར་བ་གསུམ་གྱིས་ཁམས་གསུམ་ལ་ཁྱབ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞི་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ ལྟར་ཞེ་ན།སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དང་པོའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། བར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཐ་མའི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་དང་པོའི་འོ། །རྒས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་མ་དྲུག་ནི་བར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཐ་མ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་ལྔས་ལེན་པའི་ཕྱིར་མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གཟིར་ཞིང་དམྱལ་བའི་སྲུང་མས་བསྡམས་པས་དགེ་བ་བྱ་བའི་དབང་མེད་དེ་མི་ཁོམ་པའོ། །དུད་འགྲོ ནི་རང་བཞིན་གྱིས་བླུན་ཞིང་བརྡ་མི་ཕྲད་པས་དགེ་བ་བྱ་བའི་མཐུ་མེད་དེ་མི་ཁོམ་པའོ།།ཡི་དགས་ནི་བཀྲེས་སྐོམ་གྱི་དབང་གིས་འདོད་པས་གཡེན་སྤྱོས་ཤིང་མི་དང་བསྟེན་པའི་སྐལ་བ་མེད་པས་དགེ་བ་བྱ་བའི་སྐབས་མེད་པས་མི་ཁོམ་པའོ། །ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པས་ འབྲས་བུ་ཆེ་བ་གནམ་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་སྡོང་དུམ་བཞིན་གནས་ཏེ།འདུ་ཤེས་གཏན་འགགས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་བྱ་བའི་སྐལ་བ་མེད་པས་མི་ཁོམ་པའོ། །མཐའ་འཁོབ་ཀྱི་མི་ནི་བླུན་ཞིང་བརྡ་སྐད་མི་ཕྲད་པས་ཆོས་ཀྱི་དོན་གོ་ཞིང་བསྒྲུབ་པའི་མཐུ་མེད་པས་མི་ཁོམ་པའོ། །དབང་པོ་མ་ཚང་བ་ནི་མིག་དང་ རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་གན་དུ་འགྲོ་ཞིང་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་དུ་མེད་པས་མི་ཁོམ་པའོ།།ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་ལས་དགེ་སྡིག་དང་། ཚེ་སྔ་ཕྱི་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་འདོད་དེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སུས་ཀྱང་མི་བཟློག་པས་དགེ་བ་བྱ་བའི་སྐལ་བ་མེད་དེ་མི་ཁོམ་པའོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མ་བྱུང་བར་སྐྱེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་སྔ་མ་ནི་ནུབ། སངས་རྒྱས་ཕྱི་མ་ནི་མ་བྱུང་སྐབས་སུ་སྐྱེས་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མེད་པས། དགེ་བ་བྱ་བའི་དམིགས་མེད་པས་མི་ཁོམ་པའོ།

无论是有情众生还是非有情的财物，凡是对自己重要而珍贵的，被火水等敌人夺走，或死亡毁坏，由此而生忧愁，内心痛苦，这就是爱别离苦。
处于不安之地，遇到恶劣伙伴，以及不善业的果报等不悦之事，经常损害身心并生起嗔恨，这就是怨憎会苦。
如上所述，想与可爱的人相处却无法相处，不想遇到不喜欢的人却遇到了，这就是求不得苦。或者，行善者想要善业增长、恶业减少，却无法如愿，这也是求不得苦。
简而言之，八苦可归纳为三类：生、老、病、死和怨憎会这五种是苦苦；爱别离和求不得是坏苦；五取蕴是苦，这是行苦。如是三苦遍及三受，三受遍及三界，说明三界中的五取蕴是痛苦的根源。
怎样理解呢？苦有三种：初苦、中苦和末苦。其中生苦是初苦，老等后六种是中苦，死苦是末苦。由于一切苦都由五蕴所取，所以简言之，五取蕴即是苦。
关于八无暇：地狱众生被各种痛苦折磨，被狱卒束缚，无力行善，这是无暇。畜生天性愚钝，不通语言，无力行善，这是无暇。饿鬼被饥渴所困，心神散乱，无缘亲近人类，无机会行善，这是无暇。
长寿天由于修无想定，果报广大，如木桩般住于天界一方，因为想蕴完全停止，无缘行善，这是无暇。边地人愚昧无知，语言不通，无力理解和修习佛法，这是无暇。诸根不全者，如无眼耳等，不能亲近善知识、听闻正法，这是无暇。
邪见者认为无善恶业报、无前后世等，任何善知识都无法劝阻，无缘行善，这是无暇。生于佛不出世时，前佛教法已灭，后佛尚未出世，因无善知识，无所缘行善，这是无暇。

།དབང་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་དུས་ན་རང དབང་མེད་པར་གནོད་པ་བཅུ་དང་རྒྱུན་དུ་ལྡན་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་དབང་བཅུ་དང་ལྡན་པས་གནོད་པ་བཅུ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་ཚེ་ལ་དབང་བ་ནི་བསྐལ་བ་བརྗོད་དུ་མེད་པར་གཡུང་དྲུང་དུ་བཞུགས་ཤིང་སྐྱེ་ཤི་དང་གཏན་བྲལ་བས་འཆི་བའི་གནོད་པ་མེད་པའོ། །ཡོ་བྱད་ལ་ དབང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་དབུལ་བའི་གནོད་པ་མི་འབྱུང་བའོ།།སེམས་ལ་དབང་བ་ནི་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲངས་མེད་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་བྱིང་རྒོད་ཀྱི་ ཉོན་མོངས་པའི་གནོད་པས་མི་ཚུགས་པའོ།།ལས་ལ་དབང་བ་ནི་ལས་མི་དགེ་བ་བྱས་ཀྱང་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་ལ། དགེ་བ་བྱས་ཀྱང་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུར་དབང་སྒྱུར་བས་ན་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་གནོད་པ་མི་འབྱུང་བའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་སུ་ལུས་སྣ་ཚོགས་ ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་ཅིང་རང་དགར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་ངན་འགྲོའི་གནོད་པ་མི་འབྱུང་ངོ་།།མོས་པ་ལ་དབང་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ངན་དུ་སྨོད་ཅིང་རིང་དུ་སྤོང་ལ། ཆོས་འཇིག་པ་ལྟ་བུ་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱེད་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ ཀྱིས་གང་བར་སྟོན་ཏེ།ཆོས་སྟོན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མང་པོ་དང་ཕྲད་པར་སྟོན་པས་ན་མོས་པ་ལ་དབང་བ་སྟེ། ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་གནོད་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་ལ་དབང་བའོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་ནི་དུས་ནམ་གྱི་ ཚེ་གང་ཡང་རུང་བ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གར་དགའ་བར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པར་ཀུན་དུ་སྟོན་པར་སྨོན་ལམ་བཏབ་སྟེ།དེ་ལྟར་སྨོན་ལམ་བཞིན་དུ་སྟོན་པའི་དབང་ཐོབ་པས་འདོད་པ་མི་འགྲུབ་པའི་གནོད་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་འབར་བ་དང་འཕུར་བ་ལ་ སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པས་རྫུ་འཕྲུལ་ཐོགས་པ་མེད་དེ།སྐད་ཅིག་གིས་ཀྱང་གར་ཡང་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀུན་དུ་ཚོལ་བ་ལ་དབང་མེད་པའི་གནོད་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཆོས་ལ་དབང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་ལུས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ། ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་བཞིན་དུ་དབང་བསྒྱུར་བས་ཆོས་མི་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱིས་ཁྲེལ་དུ་དོགས་པའི་གནོད་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པས་གཞན་རྒོལ་བར་དགས་པའི་གནོད་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། ། དབྱིབས་བརྒྱད་ལ། ཐུང་ངུ་ལ་ལྟོས་ནས་མདུང་ཁྱིམ་ལྟ་བུ་ནི་རིང་པོའོ། །རིང་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་མདའ་ལྟ་བུ་ནི་ཐུང་ངུའོ། །གྲུ་བཞི་ལྟ་བུ་ནི་ལྷམ་པའོ། །ཟླུམ་པོ་ལྟ་བུ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། །ས་གཞི་ཐག་ཐུག་མེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་མཉམ་པའོ། །ས་གཞི་ཐག་ཐུག་ཅན་ལྟ་བུ་ནི་མི་མཉམ་པའོ། །དེའུ དང་བོག་རི་ལྟ་བུ་ནི་སྒང་ངོ་།རྫིང་གི་ནང་ལྟ་བུ་ནི་གཤོང་ངོ་། །མཚུངས་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། དུས་གསུམ་དུ་གཤེགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མཉམ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཡིག་འབྲུ་མང་ཉུང་མེད་པ་ནི་ཡི་གེ་མཚུངས་པའོ། །གསུང་གི་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་དང་ལྡན་ཞིང་ ཚངས་པའི་སྒྲ་སྐད་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་འདྲ་བ་ནི་གསུང་མཚུངས་པའོ།

所谓十种自在，是指众生时无有自在而恒常具有十种损害，菩萨则具有与之相对的十种自在，故无有十种损害。其中，寿命自在，是指住于无量劫而永恒，远离生死，故无有死亡的损害。
受用自在，是指加持虚空界一切世界以庄严装饰，故无有贫穷的损害。心自在，是指以智慧趣入无量勇进等三昧，故不为贪等沉掉烦恼的损害所动。业自在，是指能够转变不善业而生天界，善业而生恶趣等，故无有恶行的损害。
生自在，是指于种种世界以种种身示现诸生，随意受生，故纵生恶趣亦无恶趣的损害。胜解自在，是指对于诽谤三宝、远离三宝，及造作令正法衰败等法贫乏之业者，示现一切世界皆满佛陀，示现遇见众多说法善知识，故无有法贫乏的损害。有说是获得遍处而有胜解自在。
愿自在，是指随时随处发愿于任何佛土示现成正觉，如是获得如愿示现之自在，故无有所愿不成的损害。神通自在，是指于一切佛土示现燃烧、飞行等，神通无碍，刹那可至任处，故无有求法无力的损害。
法自在，是指通达世间、出世间、有为、无为一切诸法，如意自在，故无有为他人轻视的损害。智自在，是指具足力、无畏、不共等一切功德，故无有他人诤论的损害。
八种形状是：相对于短而言，如矛柄般的是长；相对于长而言，如箭般的是短；如方形般的是方正；如圆形般的是圆形；如无边际的大地般的是平坦；如有边际的大地般的是不平；如丘陵山岗般的是高地；如池塘内部般的是低地。
何为四种相同？如三世诸佛功德平等，'佛'字无多少之别是文字相同；具足六十支分语言，如梵音般相同是语相同。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་ཅིང་བདག་མེད་པ་རྣམ་གཉིས་སུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་འདྲ་བ་ནི་ཆོས་མཚུངས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་མཉམ་སྟེ་བྱེ་བྲག་ཆེ་ཆུང་མེད་པ་ནི་སྐུ་མཚུངས་པའོ། །བདེན་ པ་བཞི་གཅིག་ཅིང་ཡང་བཞི་བཞིར་བརྟགས་པ་ལ།འགོག་པ་ལ་ནི་འགོག་པ་དང་ཞི་བ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །ལམ་ལ་ནི་ལམ་དང་། རིགས་པ་དང་། བསྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའོ། ། ཀུན་འབྱུང་ལ་ནི་རྒྱུ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རྐྱེན་དང་། འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་སྤངས་ཏེ་མི་འབྱུང་བ་ནི་འགོག་པའོ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ ཅི་ཡང་མི་འབྱུང་བ་ནི་ཞི་བའོ།།ཕྱིས་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་བས་ན་གྱ་ནོམ་པའོ། །ཁམས་གསུམ་བཙོན་ར་དང་འདྲ་བ་ནས་ཐར་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་བདེ་བར་ཕྱིན་པས་ན་འབྱུང་བའོ། །ལམ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ནས་འཕགས་པའི་གནས་སུ་འགྲོ་ བས་ན་ལམ་མོ།།མི་རིགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པས་ན་རིགས་པའོ། །སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤངས་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྦྱོར་བས་ན་སྒྲུབ་པའོ། །འཁོར་བའི་ཉེས་པ་དང་གཏན་བྲལ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པས་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། ། སྡུག་བསྔལ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལས་སྐྱེས་ཤིང་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་ན་མི་རྟག་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཚེ་བས་ན་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཕུང་པོ་ལྔའི་ནང་ན་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་རྟག་པ་མེད་པས་ན་སྟོང་པའོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཉིད་ཀྱང མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་རྟག་པ་མ་ཡིན་པས་ན་བདག་མེད་པའོ།།ཀུན་འབྱུང་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། དེ་ལས་འཕྲོས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལས་དགེ་སྡིག་རྣམས་ནི་རྒྱུའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དེ་དག་གིས་བག་ ཆགས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སོགས་ཏེ།ཁམས་གསུམ་རྒྱུད་ལྔའི་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་དུ་གནས་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །ཕྱི་མའི་ལས་དགེ་བས་ནི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་བརྟས། ལས་མི་དགེ་བས་ནི་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་བརྟས་ཤིང་འབྲས་བུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཉིས་ ཚོགས་ཏེ།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་སོ་སོར་བརྟས་ནས་ཁམས་གསུམ་གྱི་གནས་མཐོན་དམན་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་ལོང་སྤྲང་ལྟ་བུ་ནི་སློང་བའི་དགེ་སློང་ངོ་། །ཁྱིམ་པའི་མིང་དགེ་སློང་ཞེས་བཏགས་པ་ལྟ་བུ་ནི་མིང་གི་དགེ་སློང་ ངོ་།།ཁྲིམས་མ་མནོས་སམ། ཡང་ན་མནོས་ཀྱང་ཁྲིམས་རལ་ཏེ་མེད་པར་གནས་པ་ནི་ང་ཡང་དགེ་སློང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བས། ཁས་འཆེས་པའི་དགེ་སློང་ངོ་། །མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་གཙང་མར་མནོས་པ་ནི་གསོལ་བ་དང་། བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ དགེ་སློང་ངོ་།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པའི་བར་དུ་གང་ཟག་ཟུང་བཞི་ཡ་བརྒྱད་པོ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་དགེ་སློང་ངོ་། །སྒྲིབ་པ་ལྔ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། འགྱོད་པ་དང་། གཡེང་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ།

一切法无生无灭，通达二种无我，这是法相同。一切佛陀的法身平等，无有大小差别，这是身相同。
四谛是一而分别为四：灭谛有灭、寂静、殊胜、出离四种。道谛有道、如理、修习、出离四种。苦谛有无常、苦、空、无我四种。集谛有因、集、缘、生四种。
其中，断除贪欲、嗔恨等烦恼以及杀生等罪恶不善业而不生起，是为灭。业和烦恼所生的苦果不再生起，是为寂静。此后不再于三界受生感受痛苦，是为殊胜。从如同牢狱的三界中解脱，到达涅槃安乐之处，是为出离。
道是从凡夫地前往圣者境界，故称为道。断除不如理的烦恼对治，故称如理。断除颠倒心而如实修行，故称修习。永离轮回过患而到达涅槃境界，故称出离。
苦是刹那生灭之法，故称无常。被三苦八苦不断逼迫，故称为苦。五蕴中无外道所执的常我，故称为空。五蕴本身也非外道所执的常我，故称无我。
集谛中，贪欲、嗔恨等烦恼以及由此产生的世间善恶业是为因。烦恼和业的习气存于心相续中，作为三界五趣受生的种子，是为集。后续的善业增长善的习气，不善业增长不善习气而令果报成熟，称为缘。如是因缘和合，善不善习气各自增长，于三界高低处显现苦蕴，称为生。
比丘有五种：如乞丐般乞食的是乞食比丘。如在家人被称为比丘的是名字比丘。未受戒或受戒后破戒而住的自称'我也是比丘'的是自称比丘。从和尚阿阇黎处清净受戒的是白四羯磨受具足戒比丘。从预流果至阿罗汉的四双八辈是离烦恼比丘。
五盖是贪欲、嗔恚、昏沉、睡眠、掉举、后悔和疑惑。

།དེ་དག་ཅི་ལ་ སྒྲིབ་ཅེ་ན།ལྷག་པའི་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་སྒྲིབ་སྟེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་གཏོང་མི་ཕོད་ད། འཕྱོ་གཡེམ་དང་། རྐུ་འཕྲོག་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། གནོད་སེམས་ནི་ཁྲོ་ཞིང་ཞེ་སྡང་གཏོང་མི་ཕོད་ནས་སྲོག་གཅོད་ཅིང་གཞན་ལ་འཆིང་བརྡེག་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་ མང་པོ་བྱེད་པས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དོ།།རྨུགས་པ་ནི་སེམས་བློང་སྟེ་མི་གསལ་བ་ཡིན་ལ། གཉིད་ནི་སེམས་ནང་དུ་འདུས་ནས་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་རང་དབང་མེད་པ་ཡིན་ཞིང་། འགྱོད་པ་ནི་ལེགས་ཉེས་ཀྱི་ལས་ཅི་བྱས་སོ་ཅོག་ལ་ཉེས་སོ་བར་ཁུ་འཕྲིག་ཟ་སྟེ། ཆམ་ལ་མི་ ཕེབས་པ་ཡིན་ལ།གཡེང་བ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔའམ། སྔོན་གྱི་སྤྱོད་ལམ་དྲན་པའི་རྗེས་སུ་ཡན་པར་སོང་སྟེ་བཏང་སྙོམས་སམ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་མི་ནུས་པས་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་ རྟོགས་ཏེ།ལམ་ཁ་བྲག་ཏུ་བྱུང་ན་གར་འགྲོ་མི་ཤེས་པ་དང་འདྲ་བས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་སྒྲིབ་པའོ། །ཟས་བཞི་གང་ཞེ་ན། ཁམ་གྱི་ཟས་དང་། རེག་པའི་ཟས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཟས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ ཀྱི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་དང་།བྱོལ་སོང་གི་རྒྱུད་ཕྱུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལས་ཕལ་ཆེར་ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱིས་འཚོ་ཞིང་དེས་སྲོག་འཛིན་པས་ཁམ་གྱི་ཟས་སོ། །བྱ་ལ་སོགས་པ་སྒོ་ངའོ་ཅོག་ནི་མའི་དྲོད་ཀྱིས་རེག་པས་འཚོ་སྟེ། དེས་སྲོག་འཛིན་པས་རེག་པའི་ཟས་ཞེས་བྱའོ། །རུས་སྦལ་རྒྱ་མཚོ་ན་ འདུག་པའི་བུ་སྐམ་ལ་གཞག་པ་དེ་མའི་སེམས་ཇི་སྲིད་དུ་བུ་ལ་དྲན་པ་དེ་སྲིད་དུ་བུའི་སྲོག་འཛིན་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཟས་ཞེས་བྱའོ།།ལོ་ཉེས་བྱུང་སྟེ་བཟར་མེད་ནས་མས་བུ་རྣམས་ལ་ང་དོན་གཉེར་དུ་འགྲོ་སྟེ་སླར་འོངས་དང་ཕྱེ་འདིའི་ཟན་སྦྲུས་ཏེ་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་བྲིད་ནས་ཐལ་བའི་ཐུམ་བུ་གཅིག་གདུང་མ་ལ་བཏགས་ཏེ་བཞག་ ནས་མ་ནི་ཐལ་བྱུང་ཤིར་སོང་།བུ་རྣམས་ནི་ཐལ་བའི་ཐུམ་པོ་ལ་བལྟ་ཞིང་མ་འོངས་ན་ཟན་སྦྲུས་ཏེ་བཟའ་བའི་བསམ་པ་དང་མ་བྲལ་བའི་རྒྱུས་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ཏུ་མ་ཤི་རབ་སྲོག་འཛིན་ནུས་པ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བསམ་གཏན་བཞི་ལ། བྱིས་པ་ཉེར་སྤྱོད་བསམ་གཏན་དང་། ། དོན་རབ་འབྱེད་པའི་བསམ་གཏན་དང་། །དེ་བཞིན་ཉིད་དམིགས་བསམ་གཏན་དང་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགེ་བ་བསམ་གཏན་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐེག་པ་ནི་གང་ཟག་སོ་སོ་རང་རང་གི་ཤེས་རབ་ལ་བྱ་སྟེ། ཤེས་རྒྱ་ཆུང་ཞིང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཉི་ཚེ་ཙམ་འཆད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་ལ། འདིར་ནི ཆོས་དང་གང་ཟག་རྣམ་གཉིས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཆུང་བའི་ཤེས་རབ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་མ་གཡེང་ཞིང་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་དང་མ་འདྲེས་པར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ནི་ངེས་པའམ་གཏན་ལ་དབབ་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་ལས་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་ཤེས་རབ་ ཚད་མ་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུར་འབྱུང་བས་ན་བསམ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་སྟེ།བཞི་ནི་མིང་གིས་སྨོས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ཡང་རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། ང་ཡོད་པ་དང་། གཙང་སྦྲར་ལྟ་བའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་བྱིས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་དག་ སྤངས་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་མི་གཙང་བ་དག་བསྒོམ་པ་ནི་བྱིས་པ་ཉེར་སྤྱོད་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱའོ།

如果问这些是障碍什么，是障碍三种增上学。贪欲是对欲妙难以舍弃，而行淫乱、偷盗等行为，害心是因为发怒而无法舍弃嗔恨，杀生并对他人捆绑殴打等诸多过失，这些障碍增上戒学。
昏沉是心迷糊不清明，睡眠是心内收而无力自主趋入境，追悔是对所作善恶之事都感到后悔而心不安，掉举是对五欲妙或忆念过去行为而随之飘散，无法保持平等或专注，这些障碍增上心学。
怀疑是对甚深广大之法的自相共相差别无法如实了知，如同遇到岔路口不知该往何处，这障碍增上慧学。如是障碍三学。
什么是四食？即段食、触食、意思食、识食。欲界天人及畜生道中的牲畜等大多依靠段食而活命，故称段食。
鸟等所有卵生者依母体温触而活命，故称触食。
如海龟将幼崽置于岸上，只要母亲心中念及幼崽，幼崽就能维持生命，这称为意思食。
如遇饥荒无食时，母亲对孩子们说：'我去寻找食物，回来后会给你们做面饼'，骗他们后将一包灰挂在房梁上离开。孩子们望着灰包，期待母亲归来能吃到面饼的想法不断，因此长期未死能维持生命，这称为识食。
大乘四种禅定是：凡夫所行禅、善分别义禅、缘真如禅、如来善禅。
所谓乘是指各个补特伽罗各自的智慧，智慧狭小仅说补特伽罗无我者称为小乘，此处通达法与补特伽罗二者空性的广大智慧称为大乘。
所谓禅定，是心不散乱、不染烦恼垢而专注一境，这是决定或抉择，从如是因中生起大小乘一切量智慧果，故为决定而称为禅定，四者即是前述名称。
执著常、乐、我、净见的众生称为凡夫，修习断除这些颠倒见的无常、苦、空、不净，称为凡夫所行禅。

།མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སར་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་དབུ་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཚོར་བ་ལ་ཆུ་བུར་ལྟ་བུ་དང་། འདུ་ཤེས་ལ་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་དང་། འདུ་བྱེད་ལ་ཆུ་ཤིང་ ལྟ་བུ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་འཛིན་ཞིང་བསྒོམ་པ་ནི་དོན་རབ་འབྱེད་པའི་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱའོ། །ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ས་བཅུ་པ་མན་ཆད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པའི་དོན་ས་རེ་རེ་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་རིམ་པར་བསྒོམ་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དམིགས་ བསམ་གཏན་ཞེས་བྱའོ།།ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅིང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས་ཅི་ལ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ནས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་མ་ལུས་པར་འཛིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགེ་བ་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་ ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བརྗེད་བྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་དཔལ་བརྩེགས་རཀྵི་ཏ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

在胜解行地中对五蕴，观色蕴如泡沫，受蕴如水泡，想蕴如阳焰，行蕴如芭蕉，识蕴如幻化，如是执持修习，是为分别义三摩地。
从初地以上乃至十地以下的诸菩萨，于法界空性之义，于每一地中以智慧差别而次第修习，是为真如所缘三摩地。
通达一切所知无余，断尽烦恼障和所知障，于一切无分别而任运成就，圆满成办自他一切利益，是为如来善三摩地。
《法数记》由大译师吉祥积护等人造毕。
